IA zhbllokon një mister 2 mijëvjeçar/ Rrotullat e djegura nga Vezuvi nisin të zbulojnë sekretet e qytetërimit romak

Pothuajse 2.000 vjet pas shpërthimit shkatërrues të Mount Vesuvius, Inteligjenca Artificiale po i jep jetë një prej thesareve më të mëdha të botës antike.

Shkencëtarët kanë arritur të "lexojnë" rrotullat e karbonizuara të papirusit të gjetura në Herculaneum, pa i hapur fizikisht dhe pa rrezikuar dëmtimin e tyre.

Dokumentet, të varrosura nën hirin vullkanik që nga viti 79 pas Krishtit, janë tepër të brishta për t’u shpalosur me metoda tradicionale.

Falë skanimeve me rreze X me rezolucion të lartë, algoritmeve të Inteligjencës Artificiale dhe modeleve të avancuara kompjuterike, studiuesit po arrijnë të rindërtojnë virtualisht faqet e papirusit dhe të zbulojnë tekstet e fshehura prej shekujsh.

Në këtë mision po kontribuojnë edhe mijëra vullnetarë nga e gjithë bota, të cilët përmes platformave online ndihmojnë në identifikimin e shkronjave, simboleve dhe fragmenteve të tekstit.

Projekti është shndërruar në një nga iniciativat më të mëdha të shkencës qytetare, ku teknologjia dhe pjesëmarrja globale bashkohen për të zbuluar historinë.

Ekspertët besojnë se rrotullat mund të përmbajnë vepra filozofike, historike dhe letrare që nuk kanë mbijetuar në asnjë burim tjetër.

Çdo rresht i deshifruar mund të plotësojë boshllëqe të rëndësishme në historinë e qytetërimit romak dhe të ofrojë njohuri të reja mbi kulturën dhe mendimin e botës antike.

Nëse projekti vazhdon me të njëjtin ritëm, rrotullat e Herculaneumit pritet të shndërrohen në një nga zbulimet më të mëdha arkeologjike të shekullit XXI, duke dëshmuar se edhe pas dy mijëvjeçarësh, një tragjedi e lashtë mund të vazhdojë të zbulojë histori të reja për njerëzimin.