Blogu italian i udhëtimeve dhjetë ditë në Shqipëri, nga Tirana në Vlorë: Çfarë të shihni dhe ku të hani

A e keni menduar ndonjëherë Shqipërinë për pushime me kosto të ulët, që kombinojnë kulturën dhe plazhet e bukura? Ne kaluam dhjetë ditë midis Tiranës dhe Vlorës dhe u mahnitëm nga ky vend i bukur, një pikëtakim mes Ballkanit dhe Mesdheut, që ofron ujëra të kristalta dhe një trashëgimi të pasur kulturore, shkruan blogu italian i udhëtimeve “Conosco un Posto”.

Nuk mund ta mohojmë se e kemi të vështirë ta përshkruajmë Tiranën, kryeqyteti shqiptar nuk ka elegancën e menjëhershme të qyteteve më të famshme evropiane, por janë pikërisht kontrastet e tij ato që na kanë bërë për vete: minaretë osmane ngrihen pranë ndërtesave racionaliste të periudhës së pushtimit italian, bunkerët nëntokësorë janë shndërruar në muze bashkëkohorë, ndërsa shtëpitë e vjetra të ulëta janë zëvendësuar nga kulla moderne prej xhami dhe rooftop bar-e.

Të gjitha këto janë dëshmi e historisë së trazuar të një vendi që ka qenë ndër shekuj nën ndikimin e perandorive, pushtimeve dhe kulturave të ndryshme.

Për ta njohur më mirë qytetin, morëm pjesë në një tur të organizuar çdo ditë me një guidë vendase, e cila, përmes historive personale dhe fakteve interesante, na zbuloi sekrete që rrallë gjenden në guidat turistike.

Rreth Sheshit Skënderbej

Gjergj Kastrioti Skënderbeu, heroi i shekullit XV që udhëhoqi rezistencën shqiptare kundër Perandorisë Osmane, mbetet figura që mishëron identitetin kombëtar. Sheshi që mban emrin e tij është zemra simbolike e Tiranës.

Sheshi është i shtruar me pllaka guri të sjella nga të gjitha qytetet e Shqipërisë, duke simbolizuar unitetin e vendit.

Rreth tij ndodhen disa nga ndërtesat më përfaqësuese të kryeqytetit: Xhamia e Et’hem Beut, e njohur për afresket e saj të bukura osmane, Muzeu Historik Kombëtar me mozaikun gjigant socialist në fasadë, ndërtesa racionaliste të ndërtuara gjatë pushtimit italian në vitet ’30 dhe kullat moderne që po ndryshojnë vazhdimisht panoramën e qytetit.

Bunk’Art 2

Pak hapa larg sheshit ndodhet Bunk’Art 2, një nga vendet më domethënëse për të kuptuar historinë e Shqipërisë.

Ky bunker antiatomik është kthyer në muze, ku korridoret nëntokësore, dhomat e ngushta dhe dokumentet historike tregojnë dekadat e diktaturës komuniste të Enver Hoxhës.
Vizita shpjegon izolimin ekstrem të Shqipërisë, kontrollin total mbi qytetarët dhe paranojën që e çoi regjimin deri në prishjen e marrëdhënieve edhe me Bashkimin Sovjetik dhe Kinën.

Nga Piramida te Parku i Liqenit

Një nga simbolet më të dukshme të transformimit të Tiranës është Piramida, e ndërtuar në fund të viteve ’80 si mauzoleum për Enver Hoxhën.

Pas rënies së komunizmit ndërtesa mbeti për vite me radhë e braktisur, ndërsa sot është kthyer në një qendër moderne kulturore. Vizitorët mund të ngjiten në çatinë e saj dhe të shijojnë një nga panoramat më të bukura të qytetit.

Pak më tej ndodhet memoriali Postbllok, i përbërë nga bunkerë betoni, kolona të sjella nga një burg politik dhe madje edhe një pjesë autentike e Murit të Berlinit, në kujtim të izolimit dhe represionit të diktaturës.

Nga këtu nis Bulevardi “Dëshmorët e Kombit”, i cili kalon pranë ndërtesave qeveritare, si:
Zyra e Kryeministrit, aktualisht e drejtuar nga Edi Rama, e njohur për hyrjen e saj shumë moderne që bie në kontrast me pjesën tjetër të godinës.

Pallati Presidencial

Kjo zonë të kujton lagje monumentale të Romës, si EUR dhe Foro Italico, falë bulevardeve të gjera dhe arkitekturës racionaliste italiane.

Duke vazhduar drejt jugut, arrin në Parkun e Madh të Tiranës, ose siç e njohin të gjithë, Liqeni Artificial.

Ky park i madh me shtigje të gjelbëruara, kafene dhe hijen e pemëve është vendi ideal për t’u freskuar gjatë verës, edhe pse duhet pasur kujdes nga biçikletat dhe monopatinat që kalojnë me shpejtësi.

Nga Blloku te Katedralja Ortodokse

Pjesa perëndimore e Tiranës tregon më së miri transformimin modern të qytetit.
Në qendër të saj ndodhet Blloku, lagjja që gjatë komunizmit ishte e ndaluar për qytetarët e zakonshëm dhe ishte e rezervuar vetëm për udhëheqësit e Partisë së Punës dhe familjen e Enver Hoxhës. Shtëpia e tij ruhet ende dhe sot shërben si qendër kulturore.

Sot Blloku është zemra e jetës së natës në Tiranë, me bare koktejesh, restorante moderne, dyqane dhe lokale të mbushura deri në orët e vona. Nga Sky Bar mund të shijohet një nga pamjet më të bukura të qytetit gjatë natës.

Pak minuta larg ndodhet House of Leaves, një nga muzetë më interesantë dhe më tronditës të Tiranës.

Godina, e mbuluar nga bimët kacavjerrëse që i kanë dhënë edhe emrin, dikur ishte selia e Sigurimit të Shtetit. Sot muzeu tregon, përmes dokumenteve dhe instalacioneve interaktive, sistemin e përgjimeve, dosjeve dhe spiunazhit që kontrollonte jetën e shqiptarëve gjatë diktaturës.

Në oborr ndodhet edhe bunkeri nëntokësor, i ruajtur pothuajse i paprekur.

Pak më tej gjendet Katedralja Ortodokse “Ngjallja e Krishtit”, një nga katedralet më të mëdha ortodokse në Ballkan.

Moderne, monumentale dhe e ndriçuar, me kupolën e bardhë dhe ambientet e brendshme të zbukuruara me ngjyrë ari, ajo simbolizon rilindjen fetare të Shqipërisë pas dekadave të ateizmit të imponuar nga regjimi komunist.

Sot Shqipëria konsiderohet një shembull i rrallë i bashkëjetesës paqësore mes myslimanëve, ortodoksëve, katolikëve dhe bektashinjve.

PAZARI I RI DHE LAGJET VERIORE

Pjesa veriore e Tiranës ruan një atmosferë më popullore, larg bulevardeve monumentale të jugut dhe lokaleve elegante të zonës së Bllokut.

Pika kryesore e kësaj zone është Pazari i Ri, një nga vendet më të gjalla të qytetit. Edhe pse është restauruar vitet e fundit, ai vazhdon të jetë thellësisht i lidhur me jetën e përditshme të banorëve.

Këtu do të gjeni tezga me fruta të freskëta, erëza, ullinj, djathëra dhe mish, të alternuara me stenda që shesin suvenire të lira dhe mallra të falsifikuara.

Ju takon juve të zbuloni shpirtin e vërtetë të këtij vendi, ndoshta duke kërkuar këshilla nga ndonjë prej të moshuarve simpatikë që luajnë domino në shesh.

Dhe mos u shqetësoni për gjuhën: pothuajse çdo shqiptar mbi 40 vjeç flet italisht, pasi gjatë regjimit komunist televizioni italian ishte një nga argëtimet e pakta – edhe pse të ndaluara – për shqiptarët.

Jo shumë larg ndodhet edhe shtëpia-atelie e Sali Shijakut, një prej piktorëve më të rëndësishëm shqiptarë. E fshehur mes rrugicave të lagjes, kjo banesë ruan një atmosferë të veçantë, sikur koha të kishte ndalur.

Vizitoni muzeun me veprat e artistit – ku udhërrëfyese do të jetë vetë mbesa e Shijakut – dhe më pas relaksohuni me një pije në kafenenë e kopshtit, ndërsa përkëdhelni macet e shumta që flenë nën hijen e pemëve.

Duke vazhduar drejt veriut, në drejtim të stacionit të autobusëve dhe furgonëve legjendarë – minibusët karakteristikë që plotësojnë në mënyrë jozyrtare transportin publik në Shqipëri – do të hasni disa nga zonat më të larmishme dhe urbanistikisht më kaotike të Tiranës.

Ndërtesat moderne ia lënë vendin shtëpive të ulëta, oborreve të vjetra, tregjeve më autentike se Pazari Qendror dhe mureve të mbuluara me murale shumëngjyrëshe. Ndoshta nuk është pjesa më “Instagram”, por është ajo që pasqyron më mirë jetën e përditshme dhe karakterin e vërtetë të kryeqytetit.

NGA KALAJA TEK LUMI I LANËS

Duke ecur në lindje nga Sheshi Skënderbej, do të mbërrini te Kalaja e Tiranës. Më shumë sesa një kështjellë e mirëfilltë, ajo është një lagje e vogël këmbësore me mure osmane, oborre të brendshme, punishte artizanale, wine bar dhe restorante të fshehura mes gurëve dhe tullave të vjetra. Është një nga vendet më të këndshme për një shëtitje në mbrëmje dhe atmosfera e saj të kujton disa fshatra bregdetarë italianë.

Dalja veriore e kalasë është vendi ideal për të dalluar Downtown One, rrokaqiellin fasada gjeometrike e të cilit, kur shihet nga larg, formon hartën e Shqipërisë. Është një detaj i fshehur që tregon edhe një herë guximin dhe origjinalitetin arkitekturor të ndërtesave të reja që po ndryshojnë pamjen e Tiranës.

Përtej kalasë ngrihet Xhamia e Namazgjasë, xhamia e re qendrore e kryeqytetit dhe një nga më të mëdhatë në Ballkan. Me kupolat e saj të bardha dhe minaret e larta, ajo dominon tashmë horizontin e qytetit dhe është një ndalesë që ia vlen, qoftë edhe vetëm për t’u çlodhur për disa minuta në oborret e saj të bukura.

E gjithë kjo pjesë e Tiranës përshkohet nga Lana, lumi i vogël që ka kaluar një proces të rëndësishëm rehabilitimi vitet e fundit, duke lënë pas degradimin që e karakterizonte dikur.

Berati, qyteti i një mbi një dritareve

Ne e përdorëm Tiranën edhe si pikënisje për disa ekskursione të bukura, të rezervuara paraprakisht nga Italia përmes GetYourGuide. I pari ishte drejt Beratit, i njohur si “qyteti i një mbi një dritareve”.

Pas rreth dy orësh udhëtim me minibus, peizazhi ndryshon krejtësisht: ndërtesat kaotike të kryeqytetit ia lënë vendin njërit prej qyteteve më magjepsëse dhe historike të Shqipërisë, të shpallur Pasuri Botërore e UNESCO-s.

Berati shtrihet në të dy brigjet e lumit Osum dhe është i famshëm për shtëpitë e bardha osmane, të ndërtuara njëra mbi tjetrën në shpatin e kodrës, me dritaret e mëdha që duket sikur vëzhgojnë qytetin nga lart.

Shëtisni nëpër rrugicat me kalldrëm të lagjes Mangalem, kërkoni dritaren e vogël ku mund të blini një gotë verë të shkëlqyer dhe më pas ngjituni drejt Muzeut Ikonografik “Onufri”, ku ruhen disa nga veprat më të bukura të artit bizantin.

Me vetëm pak hapa të tjerë do të arrini në Kalanë e Beratit, ku njerëzit vazhdojnë të jetojnë edhe sot brenda mureve të saj shekullore. Nga aty mund të shijoni një panoramë mahnitëse mbi gjithë luginën – sigurisht, nëse moti është më i favorshëm se ai që na shoqëroi ne, nën një shi të rrëmbyeshëm.

Bovilla dhe mali i Gamtit

Një tjetër ekskursion ku morëm pjesë duke u nisur nga Tirana ishte ai drejt liqenit të Bovillës dhe malit të afërt të Gamtit.

Por vetë udhëtimi është pjesë e përvojës: pasi lë pas kryeqytetin, autobusi përshkon rrugë shumë të ngushta dhe të amortizuara, shpesh buzë humnerave malore, ku çdo kryqëzim me automjete të tjera duket si një manovër precize. Në ato momente nuk mund të mos admironim aftësitë e jashtëzakonshme të shoferit tonë.

Pasi mbërritëm te liqeni, pamja ishte spektakolare: uji me ngjyrë smeraldi i rrethuar nga shkëmbinj të lartë dhe kanione të thella krijonte një peizazh mahnitës.

Megjithatë, ngjitja e fundit drejt pikës panoramike të malit Gamti rezultoi shumë më e vështirë nga sa përshkruhet zakonisht në internet.

Shtegu është i pjerrët, i ngushtë dhe në disa pjesë mjaft i vështirë, sidomos gjatë vapës së verës. Udhërrëfyesi u interesua disa herë për gjendjen tonë, por në fund ia dolëm. Mundi u shpërblye me një panoramë të jashtëzakonshme mbi liqenin dhe malet përreth – pa dyshim pamja më e bukur e gjithë pushimeve tona.

Kruja

E vendosur në malet në veri të kryeqytetit, Kruja është një nga qytetet më simbolike të historisë shqiptare, pasi lidhet ngushtë me figurën e Skënderbeut.

Vizita nuk mund të nisë ndryshe veçse nga pazari historik, një rrugë e gjatë me kalldrëm e mbushur me punishte artizanale, qilima, punime bakri, suvenire dhe dyqane tradicionale.

Edhe pse sot është kthyer në një destinacion të preferuar të turizmit masiv, ai vazhdon të ruajë atmosferën e tregut të dikurshëm osman.

Mjafton të hyni në ndonjë dyqan dhe tregtarët, sidomos më të moshuarit, do t’ju tregojnë me kënaqësi histori e anekdota mbi objektet që shesin, duke dëshmuar mikpritjen dhe ngrohtësinë që karakterizon shqiptarët – ndër popujt më të sjellshëm dhe më mikpritës që kemi njohur gjatë udhëtimeve tona.

Duke u ngjitur në kodër arrihet në Muzeun e Skënderbeut, kushtuar heroit kombëtar shqiptar. I vendosur brenda një kështjelle mbresëlënëse, muzeu rrëfen përmes armëve, dokumenteve dhe relikeve të shumta rezistencën që Skënderbeu udhëhoqi pikërisht në Krujë kundër Perandorisë Osmane në shekullin XV, ndërsa ofron edhe një pamje të mrekullueshme mbi malet përreth.

Megjithatë, pjesa më emocionuese e ekskursionit ishte ngjitja drejt Manastirit të Sari Salltikut, i ndërtuar mbi shkëmbinjtë që ngrihen mbi qytet.

Panorama është e mrekullueshme, por momenti më prekës ishte vizita në shpellën e lashtë karstike, ku edhe sot klerikët bektashinj kryejnë rite shumë të vjetra. Brenda saj buron një ujë që konsiderohet i shenjtë dhe, natyrisht, nuk hezituam ta pimë me bollëk, me shpresën se do të na sillte fat.

Vlora dhe plazhet përreth

Me një furgon tipik lokal, nga Tirana mbërritëm në Vlorë për rreth dy orë e gjysmë.

Ky qytet i qetë, i shtrirë përgjatë bregdetit jugor të Shqipërisë, është destinacioni ideal për ata që kërkojnë disa ditë relaksi të plotë. Sigurisht, arsyeja kryesore për të ardhur këtu janë plazhet, por ia vlen patjetër të kaloni disa orë edhe në qendrën historike, mes shesheve këmbësore, xhamive, ndërtesave me ndikim italian dhe rrugicave që zbulojnë një fytyrë më autentike dhe shumë më pak kaotike të qytetit.

Plazhet e qytetit janë më të lehtat për t’u arritur dhe ideale për një ditë të qetë pranë detit pa u larguar nga qendra. Plazhi i Ri është më i madhi dhe shtrihet për më shumë se një kilometër përgjatë lungomares kryesore.

Megjithatë, deti dhe peizazhi bëhen edhe më spektakolarë pasi kalon tunelin që të çon drejt rivierës: këtu bregdeti ndryshon krejtësisht, me ujë të kristaltë, shkëmbinj dhe beach club-e të rrethuar nga natyra.

Ne morëm një taksi nga lungomarja dhe kaluam një ditë në Princ Elio Beach, një nga plazhet më të bukura të zonës, me ujë të kthjellët dhe një atmosferë shumë më të egër e natyrore se ajo e plazheve të qytetit.

Nëse udhëtoni me makinë, mund të vazhdoni edhe më tej drejt plazheve të mrekullueshme si Radhima dhe Orikumi në jug të Vlorës, ose Narta dhe Dalani në veri.

Nga Vlora përjetuam edhe një nga eksperiencat më të bukura të gjithë udhëtimit. Duke rezervuar një nga ekskursionet me varkë që ofrohen në qendër të qytetit, vizituam fillimisht ishullin e Sazanit, dikur bazë ushtarake, gjurmët e së cilës ende duken në kodrat e ishullit dhe që sot është një destinacion ideal për të notuar në ujëra kristal të pastër.

Më pas shkuam te spektakolarja Shpella e Haxhi Aliut, e arritshme vetëm nga deti (ose nga ajri për lakuriqët e natës që e banojnë), dhe në fund në gadishullin e egër të Karaburunit, ku qëndruam për disa orë duke shijuar relaksin dhe një tjetër zhytje në një det të mrekullueshëm.

Në kthim u rikthyem në Vlorë nën ritmet e muzikës, sepse kapiteni ynë shumë simpatik dukej se besonte se ishte më shumë në një diskotekë sesa në një varkë.

Dhjetë ditë në Shqipëri: ku të hani në Tiranë

ODA (Tiranë)
Darkën tonë të parë në Tiranë e kaluam te ODA, vetëm pak hapa larg Pazarit të Ri. Ambienti i brendshëm përbëhet nga disa salla të vogla të dekoruara me postera të periudhës së diktaturës komuniste, por nëse vini gjatë verës, ju këshillojmë të zgjidhni një tavolinë në një nga dy oborret e gjelbëruara dhe shumë të këndshme.

Menuja është ideale për t’u njohur me kuzhinën shqiptare, pasi ofron gatime tradicionale si byreku, tavë kosi dhe qoftet. Ne provuam mish qengji, patëllxhanë të mbushur me mish e domate, si edhe disa role me të brendshme, të cilat na kujtuan specialitete të Pulias italiane. Atmosferën e bëri edhe më të veçantë muzika tradicionale live, që shoqëroi gjithë darkën.

Çmimi mesatar: 20 €.

MULLIXHIU (Tiranë)

Para se të niseshim për në Shqipëri kërkonim një restorant për një darkë të nivelit të lartë dhe zgjedhja jonë ishte Mullixhiu, pranë Liqenit Artificial në Parkun e Madh të Tiranës.

Pritshmëritë nuk u zhgënjyen: ishte përvoja më e mirë gastronomike e gjithë udhëtimit. Restoranti është ndërtuar në stilin e një mulliri tradicional, me mobilje druri dhe thasë gruri që krijojnë një atmosferë rustike, por elegante.

Ju rekomandojmë pa hezitim menunë degustim, e cila kushton vetëm 30 euro dhe përfshin shtatë pjata. Nga përbërës të thjeshtë si perimet e stinës, orizi, mishi i egër dhe peshku i liqenit, shefat krijojnë pjata të jashtëzakonshme si qifqit, trofta e gatuar në temperaturë të ulët me reduktim vere vendase dhe rosnica, një pastë artizanale e përgatitur në vend.
Çmimi mesatar: 30 €.

TRADITA SHQIPTARE (Tiranë)

Mure guri, mobilje druri, vegla të vjetra dhe mbulesa tradicionale tavoline – sapo hyn, të duket sikur ke hyrë në një shtëpi tipike malore shqiptare.

Me këshillën e pronarit shumë mikpritës, provuam fërgesën, një gatim tradicional me speca, domate dhe djathë, i përgatitur në tavë balte. Ishte jashtëzakonisht e shijshme, edhe pse pak e rëndë. Fatmirësisht, një gotë e vogël raki e zgjidhi menjëherë situatën.
Çmimi mesatar: 20 €.

BYREKTORE (Tiranë)

Ne rekomandojmë një byrektore pranë Parkut Rinia, por në Tiranë do të gjeni dhjetëra të tilla.

Janë zgjedhja ideale për të ngrënë shpejt, mirë dhe me pak para. Këtu mund të provoni byrekë, pogaçe, bukë të freskët, ëmbëlsira dhe dhallë, pijen tradicionale me kos të lehtë të kripur, që na pëlqeu jashtëzakonisht.

Çmimi mesatar: 5 €.

Restorant Cereni

Një nga restorantet më të veçanta që vizituam ndodhet brenda Kalasë së Tiranës dhe njihet për menunë degustim me çmim fiks.

Përvoja është një udhëtim në kuzhinën tradicionale shqiptare: tavolina mbushet me meze, djathëra, mishra, perime, bukë të bërë në shtëpi dhe shumë specialitete të tjera.

Pjatat që na lanë më shumë përshtypje ishin salca e kosit me nenexhik, flija me pana dhe gjalpë, si edhe brinjët e qengjit që shkriheshin në gojë.

Një këshillë praktike: merrni me vete një veshje të lehtë, sepse kondicioneri e ul temperaturën sikur të ishit në malet shqiptare në mes të dhjetorit.

Çmimi mesatar: 25 €.