Një piramidë e lashtë në Meksikë është shembur - arsyeja është shqetësuese

Piramida dikur ishte një nga monumentet më të ruajtura të qytetërimit të Mbretërisë së Michoacán-it.

Gjatë vitit 2024, një piramidë guri në Meksikë iu nënshtrua një klime globale gjithnjë e më kaotike. Natën e 29 korrikut, monumenti katror 15 metra i lartë, i vendosur në shtetin federal të Michoacán, papritmas u shemb nën presionin e shiut të vazhdueshëm dhe muri i saj jugor u shemb në një grumbull rrënojash.

Piramida dikur ishte një nga monumentet më të ruajtura të qytetërimit të Mbretërisë së Michoacán-it. Ajo ndodhet në Ihuacius, një vend arkeologjik jashtëzakonisht i ruajtur mirë që përmban një tjetër piramidë, kullë ose fortesë, si dhe disa varre.

Vendi u banua për herë të parë 1,100 vjet më parë nga grupe indigjene që flisnin gjuhën Nahuatl. Më vonë u bë selia e popullit Purépecha, e vetmja perandori që Aztekët nuk arritën ta pushtonin. Kjo kulturë mbijeton edhe sot e kësaj dite.Vetëm një nga piramidat në vend u dëmtua, por punonjësit në Institutin Kombëtar të Antropologjisë dhe Historisë (INAH) të Meksikës thanë se të paktën gjashtë nga nivelet e saj të shkallëzuara janë në gjendje të keqe, duke përfshirë murin e jashtëm, bërthamën dhe murin mbajtës, raporton Science Alert.

Ata ia vunë fajin kushteve ekstreme të motit që i paraprinë ngjarjes.

Në korrik të vitit 2024, në kulmin e verës në Hemisferën Veriore, shira të rrëmbyeshëm dhe stuhi goditën pjesën më të madhe të Meksikës. Kjo u parapri nga thatësira më e keqe e vendit në 30 vjet, kur reshjet ishin aq të pakta sa disa liqene u thanë plotësisht.

"Temperaturat e larta, të regjistruara më parë në zonë, dhe thatësira që rezultoi shkaktuan çarje që lejuan ujin të depërtonte në brendësi të ndërtesës para-hispanike", tha INAH në një deklaratë.

Që nga ai moment, shembja u bë pothuajse e pashmangshme. Zyrtarët tani janë përqendruar në restaurimin e strukturës së ndërtesës në dobi të trashëgimisë kulturore të meksikanëve.

Puna e arkeologëve është të studiojnë sjelljen njerëzore nga kohërat e kaluara, por puna e tyre në mënyrë të pashmangshme vuan edhe pasojat e aktiviteteve njerëzore të sotme.

Moti ekstrem dhe rritja e nivelit të detit, të nxitura nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu, po dëshmohen të jenë një problem serioz për vendet e rëndësishme të kulturave të lashta.

Kohët e fundit, arkeologët kanë zbuluar se pikturat e lashta të shpellave në Oqeani po përkeqësohen për shkak të ndryshimeve të përshpejtuara klimatike.

Dhe vetëm vitin e kaluar, një studim mbi materialet e ndërtimit të trashëgimisë kulturore në Evropë dhe Meksikë tregoi se rritjet e ndjeshme të reshjeve i vënë këto struktura në rrezik dëmtimi.

Sipas Tarijacuri Alvarez, i cili pretendon të jetë një anëtar i gjallë i fisit Purépecha, paraardhësit e tij do ta kishin interpretuar shembjen e piramidës në Ihuacia si një ogur të keq.

Në një postim në Facebook, Alvarez tha se para mbërritjes së pushtuesve të huaj në Meksikë, ndodhi diçka e ngjashme dhe se arsyeja ishte se perënditë ishin të pakënaqura.

Vetëm pak ditë para se të shembej piramida në Meksikë, u shemb edhe Harku i Dyfishtë i famshëm në Utah, ndoshta për shkak të ndryshimeve në nivelet e ujit dhe erozionit.

Vende të tilla të trashëgimisë kulturore janë të paçmuara dhe njerëzit duan t'i ruajnë ato për brezat e ardhshëm. Dhe është mjaft e vështirë t'i shohësh ato duke u shembur për shkak të klimës që e kemi ndryshuar në mënyrë drastike nga sjellja jonë.