Pse e njëjta ngjarje traumatizon disa njerëz dhe jo të tjerët?/ Shkenca zbulon si reagon truri ndaj traumës

Dy persona mund të përjetojnë të njëjtin aksident, fatkeqësi apo ngjarje stresuese, por vetëm njëri prej tyre të zhvillojë traumë psikologjike. Sipas studiuesve, ndryshimi nuk qëndron te vetë ngjarja, por te mënyra se si truri e përpunon dhe e ruan atë.

Një studim i publikuar në Nature Reviews Neuroscience tregon se faktorë si gjenetika, përvojat gjatë fëmijërisë, mbështetja sociale dhe historia e mëparshme psikologjike ndikojnë drejtpërdrejt në reagimin e organizmit ndaj situatave traumatike.

Sipas neuroshkencëtarëve, kur truri percepton një rrezik ekstrem, aktivizohet amigdala – qendra përgjegjëse për përpunimin e frikës dhe alarmit emocional. Në të njëjtën kohë rritet prodhimi i hormoneve të stresit, të cilat përgatisin trupin për të reaguar ndaj kërcënimit.

Në disa raste, kujtimi i ngjarjes mbetet i "ngrirë" në tru, duke bërë që personi të përjetojë frikë, ankth ose reagime të forta emocionale edhe shumë kohë pasi rreziku ka kaluar. Pikërisht ky mekanizëm shpjegon pse trauma mund të vazhdojë të ndikojë në jetën e përditshme për vite me radhë. 

Ekspertët theksojnë se fëmijët janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj traumës, pasi sistemi i tyre nervor është ende në zhvillim. Megjithatë, edhe të rriturit mund të zhvillojnë trauma nëse pas një ngjarjeje të rëndë nuk marrin mbështetjen emocionale të nevojshme.

Studimi vë në dukje gjithashtu rëndësinë e reziliencës psikologjike. Sipas studiuesve, të jesh rezilient nuk do të thotë të mos përjetosh dhimbje apo frikë, por të kesh aftësinë për t'u rikuperuar gradualisht përmes burimeve personale, marrëdhënieve mbështetëse dhe ndihmës profesionale kur është e nevojshme.

Në përfundim, shkencëtarët theksojnë se trauma nuk është shenjë dobësie, por rezultat i ndërveprimit kompleks mes biologjisë, përvojave jetësore dhe mjedisit. Kuptimi i këtyre mekanizmave është thelbësor për parandalimin dhe trajtimin më efektiv të pasojave psikologjike të ngjarjeve traumatike.