INTERVISTA/ “Blackout”-i i sistemit tatimor, ekspertja tregon ç’ndodh tani me afatin e ri dhe gjobat për 130 mijë biznese

Pas një bllokimi total disajavor të sistemeve online tatimore, i cili preku të gjitha bizneset në vend, administrata tatimore ka vendosur të shtyjë afatet për dorëzimin e deklaratave të rëndësishme vjetore.

Rreth 130 mijë biznese, të cilat u përballën me pamundësinë për të kryer veprimet e tyre fiskale që prej mesit të dhjetorit, tashmë kanë një dritare të re kohore për të përmbushur detyrimet e tyre ligjore.

Sipas Blerina Gjyrishit nga Shoqata e Biznesit të Mesëm dhe të Vogël, pas rikthimit në normalitet të sistemit, bizneset kanë nisur procesin e hedhjes së të dhënave.

Afati i ri për dorëzimin e inventarëve vjetorë është caktuar data 20 shkurt. Ndërkohë, një lajm i mirë vjen edhe për dorëzimin e pasqyrave financiare vjetore, afati i të cilave është shtyrë në 31 mars.

Kjo shtyrje vlen për të gjitha kategoritë e bizneseve, përfshirë edhe ato të vogla, të cilat më parë e kishin këtë afat në fund të shkurtit.

Gjyrishi vlerëson se afati i ri kohor është i mjaftueshëm, duke qenë se shumica e bizneseve i kishin përgatitur inventarët dhe pasqyrat financiare që në fund të vitit fiskal më 31 dhjetor dhe tashmë vetëm duhet t'i ngarkojnë ato në sistem.

Megjithatë, ky optimizëm është i kushtëzuar. Qëndrueshmëria e sistemit "Selfcare" dhe platformave të tjera online mbetet thelbësore. Nëse do të ketë sërish shkëputje apo rënie të sistemit gjatë javëve në vijim, administrata tatimore do të detyrohet të rishikojë sërish afatet dhe të ofrojë një tjetër shtyrje për të shmangur penalizimin e padrejtë të bizneseve.

Problemi i ashtuquajtur "blackout" i sistemeve tatimore nuk preku vetëm platformën e fiskalizimit, por edhe shërbime të tjera online si e-Albania, duke krijuar një ngërç të gjerë. Kolapsi preku pa përjashtim të gjitha bizneset aktive në Shqipëri, rreth 130 mijë subjekte, nga të cilat 25 mijë janë biznese të mëdha dhe pjesa tjetër biznese të vogla.

Për sa i përket çështjes së penaliteteve për vonesat e shkaktuara nga mosfunksionimi i sistemit, ende nuk ka një qëndrim zyrtar të qartë. Deri më tani nuk janë raportuar penalitete të papërballueshme për bizneset, por situata mbetet në monitorim. Bizneset nga ana e tyre kërkojnë garanci që probleme të tilla teknike të mos përsëriten në të ardhmen, ndonëse një garanci formale me shkrim konsiderohet e vështirë për t'u dhënë. Zgjidhja, sipas ekspertëve, qëndron te një bashkëpunim më i ngushtë mes të gjithë aktorëve, përfshirë ministrinë përgjegjëse, administratën tatimore dhe vetë komunitetin e biznesit, për të siguruar një funksionim të pandërprerë të shërbimeve dixhitale fiskale.

INTERVISTA

Zonja Gjyryshi, po arrijnë bizneset tani që sistemi i është rikthyer normalitetit të hedhin në sistem edhe inventarin, gjë që është lajmëruar edhe nga Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve?

Gjyrishi: Po, bizneset kanë filluar punën për procedimin e inventareve. Duke qenë që inventaret dorëzohen në mbyllje të vitit 2025, është shtyrë nga administrata tatimore data 20 shkurt. Kështu që bizneset i kanë pasur pothuajse gati dorëzimin e këtyre inventareve dhe mendoj që kjo është një datë e cila mundëson dorëzimin e këtyre inventareve.

Po, ndalemi pak tek afati zonja Gjyryshi. Ju e thatë që ka një shtyrje, por a do të jetë kjo e mjaftueshme që të gjitha bizneset të dorëzojnë të gjithë inventarin brenda këtij afati kohor?

Gjyrishi: Mendoj që do jetë e mjaftueshme, sepse unë e citova, duke qenë që inventaret kanë qenë gati sepse mbyllja e vitit është mbyllja e vitit fiskal, që do të thotë 2025 ka qenë, afati i fundit ka qenë 31 dhjetori i mbylljes së këtyre inventareve, kështu që bizneset aktualisht i kanë gati këto inventare. Duhet vetëm që t'i uplodojnë në sistemin e tatimeve.

Nëse do të kemi probleme të tjera me këtë sistemin Selfcare, pra nëse do të ketë një rënie sërish, do kemi nevojë për afate të tjera duke qenë se bizneset nuk mund ta bëjnë këtë lloj inventari?

Gjyrishi: Unë uroj, duke qenë që gjatë këtyre kohës ka pasur shumë probleme me sistemin, ka qenë një mbingarkesë për bizneset për të bërë deklarimet në afat dhe në kohë. Unë uroj që mos të ketë më shkëputje ky sistem, që bizneset të kenë mundësinë që t'i deklarojnë pasqyrat financiare në datë 31 mars, ashtu siç është edhe data përfundimtare për dorëzimin e pasqyrave të vitit të mëparshëm. Gjithashtu një lajm i mirë për bizneset e vogla është, më përpara ka qenë muaji shkurt mbyllja e pasqyrave financiare, mirëpo është shtyrë në datë 31 mars. Domethënë, të gjitha bizneset, 130,000 biznese që janë aktualisht në Shqipëri, kanë mundësi që të dorëzojnë pasqyrat financiare deri në datë 31 mars të vitit aktual që jemi ne.

Zonja Gjyryshi, ju e thatë, keni pasur komunikime të vazhdueshme me administratën tatimore. Mendoni se do ketë nevojë për një shtyrje tjetër?

Gjyrishi: Nëse do vazhdojë në këtë mënyrë të rregullt siç është, domethënë bizneset të kenë akses që të futen nëpër sisteme online, sidomos te sistemi i fiskalizimit të faturave, mendoj që është e mjaftueshme data 31 mars. Mirëpo nëse gjatë këtij muaji, domethënë afërsisht është një muaj e gjysëm kohë që që duhet, nëse do ketë shkëputje, patjetër që administrata tatimore duhet të futet në veprim që të kemi një shtyrje të afateve.

Po për pjesën e penaliteteve? Keni komunikuar me administratën tatimore, për shkak se rënia e sistemit nuk është se ishte në për faj të bizneseve?

Gjyrishi: Aktualisht nuk është se ne kemi parë penalitete të cilat janë të papërballueshme nga biznesi. Megjithatë, kjo gjë duhet parë dhe në vazhdim se si do të procedohet.

Zonja Gjyryshi, i bëjmë dot një rezyme të gjithë rënies së sistemit që nisi prej dhjetorit të vitit të kaluar? Sa biznese preku kjo rënie? Sa problematika solli?

Gjyrishi: Unë mund të them që ky problem në lidhje me shkëputjen e sistemeve ka nisur që nga gjysma e muajit dhjetor dhe deri në këtë moment. Nuk është se kishte probleme vetëm sistemi i fiskalizimit, mirëpo ka pasur probleme dhe sistemi e-Albania, ka pasur probleme edhe DRSHR-ja, kanë pasur probleme të gjitha sistemet online aktualisht. Dhe mund të them që nuk u mor seriozisht nga ana e bizneseve në muajin dhjetor sepse historikisht muaji dhjetor ka pasur mbi kapacitet të punëve dhe ka pasur shtyrje. Mirëpo kur ky problem filloi dhe në janar...

Për deklarimin dhe të inventarëve vjetorë po thua?

Gjyrishi: Për të gjitha. Ka, të gjitha sistemet para vitit të ri kanë mbi kapacitet duke qenë se kemi dhe ardhjen e emigrantëve, duke qenë që kemi shumë problematika të tjera dhe kemi një mbingarkesë në sistem. Dhe pothuajse sistemet në këtë periudhë, ndoshta mund të them që çedojnë. Megjithatë, problematikat dhe blackout-i i këtyre sistemeve filloi dhe në janar, pothuajse dhe deri tani, tre, katër ditë më përpara, është futur sistemi në veprim. Unë falënderoj shumë edhe mediat të cilat kanë qenë në kokë të këtyre problemeve dhe për ne ka qenë një zgjidhje shumë e mirë që ne të operojmë me punët përpara. Mund të them që për sa i përket pyetjes, mund të them që janë prekur të gjitha bizneset sepse sistemet në momentin që janë online nuk ka më fatura të cilat janë...

130 mijë biznese?

Gjyrishi: 130 mijë biznese, që do të thotë 25 mijë nga këto biznese janë biznese të mëdha dhe pjesa tjetër janë biznese të vogla.

Ju jeni më afër bizneseve dhe i dini shqetësimet e tyre, a kërkojnë bizneset pothuajse një garanci që probleme të tilla të mos ndodhin më?

Gjyrishi: Bizneset kërkojnë garanci, mirëpo mendoj që kjo garanci nuk, nuk është se mund të jepet në në formë të shkruar. Unë vetëm shpresoj që të punohet nga të gjithë operatorët, të gjithë aktorët të cilët janë, duke filluar nga ministria që është përgjegjëse për këtë pjesën e sistemit, duke filluar pastaj nga administrata tatimore dhe normalisht ne bizneset jemi shumë bashkëpunues që të operojmë më përpara.