Zbulim historik në hapësirë, astronomët gjejnë për herë të parë sheqer natyral pranë qendrës së Rrugës së Qumështit

Astronomët kanë zbuluar një sheqer natyral të gjetur te mjedrat në retë e pluhurit dhe gazit ndëryjor pranë qendrës së galaktikës Rruga e Qumështit. Zbulimi tregon për herë të parë se përbërjet që janë çelësi i jetës mund të formohen në hapësirën e gjerë midis yjeve dhe ushqen optimizmin se molekula të tjera të rëndësishme për origjinën e jetës mund të gjenden në hapësirë.

Një ekip i udhëhequr nga astronomë në Qendrën për Astrobiologji të Spanjës zbuloi sheqerin, të quajtur eritrulozë, i cili është i përbërë nga katër atome karboni. Sheqernat luajnë një rol të rëndësishëm në sistemet e gjalla, duke ndihmuar në sigurimin e energjisë, ndërtimin e strukturave biologjike dhe formimin e pjesëve të materialit gjenetik si ARN-ja dhe ADN-ja.

Për të bërë vëzhgimet, ekipi përdori dy radioteleskopë, një në Observatorin Yebes në veri të Madridit dhe tjetrin në Institutin për Radio Astronomi në Diapazonin Milimetrik, i njohur si IRAM, në Sierra Nevada në Spanjën jugore, për të studiuar një re molekulare të njohur si G+0.693−0.027 pranë qendrës së galaktikës.

Studiuesit e identifikuan sheqerin duke krahasuar nënshkrimin e tij molekular në të dhënat e valëve të radios nga reja molekulare me modelin e gjatësisë së valës për eritrulozën të matur në laborator. Ekipi fillimisht kërkoi sheqerna më të thjeshtë me tre atome karboni, por nuk gjeti asnjë.

“Ky zbulim ishte i papritur, pasi pikëpamja mbizotëruese në astrokimi është se molekulat ndëryjore rriten në madhësi përmes shtimit të njëpasnjëshëm të atomeve të karbonit”, tha në një deklaratë Izaskun Jiménez-Serra, një astronom në Qendrën për Astrobiologji në Madrid dhe Këshillin Kombëtar Spanjoll të Kërkimeve.

Jiménez-Serra ishte autori kryesor i hulumtimit, i cili u botua në revistën Nature Astronomy. “Zbulimi ynë tregon se sheqernat relativisht komplekse mund të sintetizohen tashmë në hapësirën ndëryjore, përpara se të lindin yjet dhe planetët”, shtoi ajo.

Studimi sugjeroi që eritruloza mund të prodhohet nga molekula më të thjeshta në kokrrizat e pluhurit të akullt në hapësirë dhe më pas mund të bëhet pjesë e sistemeve kimike më komplekse.

Shkencëtarët kanë zbuluar më shumë se 340 molekula në materien dhe gazrat që ekzistojnë në hapësirën ndëryjore të Rrugës së Qumështit, por jo sheqerna, vuri në dukje studimi.

“Sheqeri dhe komponime të lidhura me sheqerin janë gjetur në asteroide, por zbulimi i këtyre komponimeve në hapësirën ndëryjore përforcon sugjerimet se sistemi ynë diellor mund të jetë mbjellë me komponime organike para-ekzistuese”, tha Mark Sephton, një profesor në departamentin e shkencës dhe inxhinierisë së Tokës në Imperial College London, i cili nuk ishte i përfshirë në studim.

Shkencëtarët kanë kohë që pyesin veten se si u formuan molekulat e sheqerit për herë të parë në Tokë; eksperimentet laboratorike kanë treguar se ato nuk formohen lehtë në kushtet ekstreme që mendohet se ekzistojnë në kapitullin më të hershëm të historisë së Tokës. Zbulimi i mëparshëm i sheqernave si riboza dhe glukoza në meteoritë primitivë dhe në mostrat nga asteroidi Bennu të mbledhura në vitin 2020 u sugjeroi shkencëtarëve se disa sheqerna mund të kenë origjinën në hapësirë.

Sephton tha se është e mundur që sheqernat të jenë përfshirë në asteroidë ndërsa ato formoheshin dhe përfundimisht të jenë dërguar në sipërfaqen e Tokës nëpërmjet meteoritëve.

Yoshihiro Furukaëa, një profesor në Departamentin e Shkencave të Tokës në Universitetin Tohoku në Japoni, i cili ishte pjesë e një ekipi që gjeti sheqerna në mostrat nga Bennu, u pajtua që sheqernat mund të arrinin në Tokë dhe planetë të tjerë nëpërmjet kometave dhe pluhurit të asteroideve, megjithëse procesi i shfaqjes së jetës mbetet i paqartë.

“Ky zbulim është shumë interesant, pasi kemi pritur një zbulim të vërtetë si ky”, tha ai. Studiuesit vlerësuan se midis 0.5 milion dhe 50 milion ton metrikë të këtij sheqeri mund të kenë mbushur sipërfaqen e Tokës gjatë asaj që njihet si Bombardimi i Vonë i Rëndë, një periudhë rreth 4 miliardë vjet më parë kur asteroidët goditën planetët e brendshëm të sistemit diellor.