Europa kërkon fajtorin e gabuar për dobësimin e industrisë

Kudo që të shohësh, drejtuesit europianë po fajësojnë çekuilibrat e ekonomisë globale për vështirësitë e tyre. Emmanuel Macron po përpiqet të përdorë presidencën franceze të G7, grupit të vendeve më të pasura, për të ngritur alarmin.

Friedrich Merz, kancelari i Gjermanisë, ankohet se duhet të konkurrojë me vende që faturojnë në monedha të nënvlerësuara. “Disa vende prodhojnë shumë dhe nuk konsumojnë mjaftueshëm, ndërsa të tjera bëjnë të kundërtën”, ankohet Ursula von der Leyen, presidente e Komisionit Europian.

Ajo që drejtuesit europianë nënkuptojnë në të vërtetë është se kanë një problem me Kinën, prodhuesit e fuqishëm të së cilës po i tejkalojnë prodhuesit europianë në shumë tregje.

Pjesërisht si rezultat i konkurrencës kineze, Europa po kalon një proces të ngadaltë deindustrializimi: pesha e vlerës së shtuar në sektorin e prodhimit është një pikë përqindjeje më e ulët se në vitin 2018. Për shkak se vendet e punës që humbasin janë kryesisht në industri, veçanërisht në prodhimin e automjeteve, sektorë që tërheqin vëmendje të veçantë nga politikanët, frika nga “goditja e dytë kineze” është bërë politikisht shpërthyese.

Por, duke fajësuar Kinën për problemet e tyre, drejtuesit europianë rrezikojnë të humbasin nga vëmendja dobësitë e krijuara brenda vetë Europës.

Europianët kanë të drejtë kur thonë se ekonomia botërore është e pabalancuar dhe se Kina mban një pjesë të përgjegjësisë. Ajo ka një suficit të madh të llogarisë korrente, pothuajse 4% të PBB-së së saj gjigante, ndonëse disa analistë besojnë se ai është edhe më i lartë. Ekonomia kineze karakterizohet nga një nivel jashtëzakonisht i ulët i konsumit, gjë që shpesh i atribuohet mungesës së një rrjeti të mirë mbrojtjeje sociale për familjet.

Eksportuesit kinezë, ndonëse përballen me konkurrencë të ashpër mes tyre, përfitojnë nga subvencionet dhe nga një monedhë e lirë. Në nivel global, Shtetet e Bashkuara mbajnë pjesën më të madhe të deficitit që përthith suficitin e Kinës, kryesisht si rezultat i huamarrjes së madhe të qeverisë amerikane.

Nga ankesat e Europës mund të krijohet përshtypja se edhe ajo ndodhet në anën e deficitit, me importet që tejkalojnë eksportet. Në fakt, në vitin 2025, Bashkimi Europian regjistroi një suficit të llogarisë korrente prej 1.9% të PBB-së. Në Gjermani, e cila përballet me sfidën më të madhe të deindustrializimit, kjo shifër është më shumë se dyfish.

Me fjalë të tjera, korrigjimi i “pabarazive” nuk do të nënkuptonte më pak importe në Europë. Përkundrazi, mund të nënkuptojë më shumë konsum dhe investime, në një mënyrë që do të forconte euron dhe do të dëmtonte eksportet. Prodhuesit europianë mund të mos përfitonin aspak, edhe nëse Shtetet e Bashkuara dhe Kina do t’i afronin llogaritë e tyre korrente drejt ekuilibrit, nëse një gjë e tillë do të ndodhte.

Kompanitë do të përballeshin me më pak konkurrencë nga Kina, por me më shumë konkurrencë nga Shtetet e Bashkuara. Ajo që do të fitonin në një marrëdhënie tregtare, do ta humbnin në një tjetër.

Gabimi i Europës buron nga një keqkuptim merkantilist: besimi se suficiti i llogarisë korrente dhe fuqia e sektorit të prodhimit janë e njëjta gjë. Në të vërtetë, llogaria korrente pasqyron balancën midis kursimeve dhe investimeve, dhe një suficit mund të bashkëjetojë me dobësinë industriale.

Brenda Bashkimit Europian nuk ka asnjë lidhje mes llogarisë korrente dhe peshës së sektorit të prodhimit në ekonomi (me përjashtim të Danimarkës dhe Irlandës, statistikat e të cilave ndikohen nga industria farmaceutike dhe, në rastin e Irlandës, edhe nga politika tatimore).

Në vend të kësaj, drejtuesit europianë duhet të pyesin veten se çfarë problemi po përpiqen të zgjidhin. Europa mund të ketë një deficit tregtar dypalësh me Kinën. Por, në rastin e Gjermanisë, sipas Institutit Kiel, një institut kërkimor, vetëm rreth një e treta e humbjes së pjesës së tregut në tregjet e tjera globale mund të shpjegohet nga eksportet kineze.

Pjesa tjetër pasqyron një humbje më të gjerë të konkurrueshmërisë.

Zgjidhja e këtij problemi do të kërkonte uljen e kostove të energjisë, rritjen e fleksibilitetit të tregut të punës, integrimin e tregjeve të kapitalit dhe të shërbimeve, si dhe eliminimin e rregulloreve të papërshtatshme.

Në nivel europian po bëhen disa hapa përpara, por qeveritë kombëtare janë më të interesuara për politika proteksioniste, siç janë tarifat e përgjithshme të Bashkimit Europian ndaj Kinës, të propozuara më herët këtë vit nga këshilltarë të qeverisë franceze. Diskutimi për “pabarazitë globale” i shërben kësaj axhende, ndërsa bën shumë pak për të rritur gjasat, tashmë të vogla, që Shtetet e Bashkuara ose Kina të ndryshojnë kurs.

Mos bëni gabim: do të ishte pozitive nëse Shtetet e Bashkuara do të huazonin më pak dhe konsumatorët kinezë do të shpenzonin më shumë. Ka disa prova që tregojnë se pabarazitë priren të rrisin rrezikun e krizave financiare dhe, pa dyshim, ushqejnë prirjet proteksioniste.

Konkurrenca në treg duhet të perceptohet si e ndershme nga votuesit dhe konsumatorët, ndërsa është e mençur të shmanget krijimi i varësisë nga Kina në hallka kritike të zinxhirëve të furnizimit, ose dominimi i saj i plotë në industrinë e prodhimit të automjeteve.

Megjithatë, Europa duhet të pranojë se ngritja e barrierave tregtare ndaj Kinës vetëm sa e shton nevojën për reforma, pasi diversifikimi larg furnizuesit më të lirë rrit kostot dhe dëmton rritjen ekonomike.

Një ekonomi me madhësinë dhe fazën e zhvillimit të Kinës do të ketë gjithmonë eksporte të konsiderueshme industriale. Nëse europianët duan që industria e tyre të lulëzojë, duhet të përqendrohen jo te përjashtimi i konkurrentëve, por te rregullimi i problemeve brenda ekonomive të tyre./MONITOR