Çfarë prisni, të na h*lmojnë të gjithëve?!

Katër raste të rënda helmimi, një kompani që vazhdon të ushqejë institucionet publike dhe një shtet që hesht. Kur përgjegjësia shmanget, rreziku nuk është më aksident, por sistem...
Ka një moment kur një shoqëri pushon së debatuari për procedurat dhe fillon të kërkojë përgjegjësi. Ai moment vjen kur një ngjarje nuk është më rastësi, por përsëritje. Kur qytetarët dëgjojnë sërish për helmime të dyshuara në institucione publike, pyetja nuk është vetëm se çfarë ndodhi. Pyetja është pse sistemi nuk e ndaloi që të ndodhte përsëri.

Nëse raportimet për episode të përsëritura të helmimeve dhe problemet e sigurisë ushqimore rezultojnë të sakta, atëherë nuk mjafton të numërohen të sëmurët, të merren disa mostra laboratorike dhe të jepen disa shpjegime burokratike.

Shteti duhet të shpjegojë pse një operator ekonomik vazhdon të furnizojë institucione publike, nëse mbi të rëndojnë dyshime serioze ose janë konstatuar shkelje nga organet kompetente. Kjo nuk është më çështje tregu. Kjo është çështje besimi publik.

Edhe më shqetësuese bëhet situata kur në krye të një kompanie të tillë përmendet një figurë me të kaluar politike dhe me një histori që ka ngjallur debat publik. Në një shtet normal, një profil i tillë nuk përbën provë faji dhe nuk mund të zëvendësojë hetimin. Por ai e rrit detyrimin e institucioneve për transparencë. Sa më i madh ndikimi i një personi, aq më e madhe duhet të jetë distanca e shtetit nga çdo dyshim për privilegj apo mbrojtje.

Askush nuk kërkon dënime pa gjykim. Por askush nuk mund të pranojë as pandëshkueshmërinë si model administrimi. Kur një rast përsëritet, qytetarët kanë të drejtë të pyesin nëse kontrollet funksionojnë, nëse kontratat publike rivlerësohen dhe nëse institucionet mbrojnë interesin publik apo rehatojnë veten pas formularëve dhe komunikatave.

Ushqimi nuk është një mall si gjithë të tjerët. Ai hyn në shkolla, spitale, konvikte, akademi dhe institucione ku njerëzit nuk kanë mundësi të zgjedhin. Pikërisht për këtë arsye, standardi i përgjegjësisë duhet të jetë shumë më i lartë. Çdo neglizhencë mund të ketë pasoja për shëndetin e dhjetëra apo qindra njerëzve.

Nëse pas çdo alarmi dëgjojmë të njëjtat premtime dhe shohim të njëjtët operatorë që vazhdojnë aktivitetin sikur të mos ketë ndodhur asgjë, atëherë problemi nuk kufizohet më te një kompani. Problemi kalon te institucionet që licencojnë, kontrollojnë, kontraktojnë dhe mbikëqyrin. Ato duhet të japin llogari për vendimet e tyre.

Pyetja nuk është retorike. Ajo është thelbi i kësaj historie.

Çfarë prisni, të na helmojnë të gjithëve?

Sepse shteti nuk matet nga mënyra si reagon pas një alarmi. Shteti matet nga aftësia për ta parandaluar alarmin e radhës. Kur kjo aftësi mungon, qytetarët humbin jo vetëm sigurinë në tryezë, por edhe besimin se dikush po mbron interesin e tyre. Dhe ky është helmimi më i rrezikshëm./Pamfleti