Qytetet që sfiduan mijëra vite histori/ Si mbijetuan Jerikoja, Biblosi dhe Damasku deri në ditët e sotme

Për mijëra vite janë përballur me luftëra, pushtime, ndryshime kulturore dhe periudha shkatërrimi, por vazhdojnë të jenë të banuara edhe sot. Jerikoja, Biblosi dhe Damasku renditen ndër qytetet më të vjetra të njohura në botë, ku historia nuk është vetëm në muze, por ende pjesë e jetës së përditshme.

Përcaktimi i qytetit më të vjetër në botë nuk është i thjeshtë, pasi varet nga mënyra se si përkufizohet një qytet dhe nga dëshmitë për vazhdimësinë e banimit. Disa vendbanime kanë gjurmë të jetës njerëzore mbi 10 mijë vjet të vjetra, por jo gjithmonë kanë pasur strukturën e një qyteti siç e njohim sot.

Ajo që i bashkon këto qendra të lashta është vendndodhja pranë burimeve ujore, tokat pjellore dhe roli i tyre në tregti. Këto faktorë u dhanë mundësi të zhvilloheshin dhe të rindërtoheshin edhe pas periudhave të vështira.

Jerikoja, një nga vendbanimet më të hershme urbane
Jerikoja, në afërsi të lumit Jordan, është një nga kandidatët kryesorë për titullin e qytetit më të vjetër të banuar. Në zonën arkeologjike Tell es-Sultan janë gjetur gjurmë të jetës njerëzore që datojnë mijëra vite para erës sonë.

Vendbanimi i hershëm kishte struktura të mëdha, mure mbrojtëse dhe një kullë prej guri, duke treguar një organizim të avancuar për kohën.

Me kalimin e shekujve, Jerikoja ndryshoi formë. U ndërtuan shtëpi të reja, u zhvilluan bujqësia, tregtia dhe zejet. Një nga zbulimet më të njohura janë “kafkat e suvatuara”, që lidhen me nderimin e paraardhësve dhe besimet e komuniteteve të lashta.

Historia e qytetit përfshin periudha lulëzimi, shkatërrimi dhe rindërtimi. Për këtë arsye, studiuesit e konsiderojnë Jerikonë një nga dëshmitë më të rëndësishme të kalimit nga jeta nomade drejt vendbanimeve të përhershme.

Biblosi, qyteti që lidhi tregtinë me shkrimin
Në brigjet e Libanit, Biblosi u zhvillua si një qendër e rëndësishme e qytetërimit fenikas. Vendbanimi i hershëm nisi si një komunitet peshkatarësh, por pozita pranë detit e shndërroi gradualisht në një pikë të rëndësishme tregtare.

Qyteti kishte marrëdhënie të forta me Egjiptin e lashtë, ku eksportonte dru cedri dhe merrte papirus. Pikërisht lidhja me papirusin ndikoi edhe në emrin grek të qytetit “Byblos”, prej të cilit lidhet edhe fjala “Bibël”.

Biblosi ka një histori të pasur me tempuj të lashtë, rrugë romake, kështjella të kryqtarëve dhe ndërtime nga periudha të ndryshme. Sot ai mbetet një dëshmi e bashkëjetesës së shumë kulturave.

Damasku, qyteti i perandorive
Damasku, kryeqyteti i Sirisë, është një tjetër qytet që ka ruajtur vazhdimësinë e tij për mijëra vite. I vendosur pranë lumit Barada, ai u zhvillua falë ujit, tokës pjellore dhe pozitës në rrugët tregtare mes Lindjes dhe Mesdheut.

Gjatë historisë, Damasku ka kaluar nën sundimin e shumë fuqive, nga romakët dhe bizantinët deri te dinastitë islame.

Qyteti u bë veçanërisht i rëndësishëm gjatë Kalifatit Umajad, kur shërbeu si kryeqytet. Nga kjo periudhë daton edhe Xhamia e Madhe Umajade, një nga monumentet më të njohura të arkitekturës islame.

Qyteti i vjetër i Damaskut ruan ende qindra monumente historike dhe është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.

Sekreti i mbijetesës së tyre
Arsyeja pse këto qytete vazhdojnë të ekzistojnë nuk lidhet vetëm me fatin. Pozita strategjike, burimet ujore dhe rëndësia ekonomike i kanë bërë qendra që sundimtarët kanë kërkuar t’i kontrollojnë dhe banorët kanë zgjedhur t’i rindërtojnë.

Jerikoja, Biblosi dhe Damasku janë më shumë se qytete të lashta. Ato janë dëshmi të mënyrës se si njerëzit kanë ndërtuar, humbur dhe rikrijuar jetën e tyre për mijëra vite.

Ajo që i ka mbajtur gjallë nuk është vetëm historia e tyre, por aftësia për t’u përshtatur me çdo epokë që ka kaluar mbi to.