Dollari amerikan pëson rënien më të keq që nga viti 1973

Dollari ka nisur vitin më të keq në më shumë se gjysmë shekulli. Monedha e Shteteve të Bashkuara është dobësuar me më shumë se 10 përqind gjatë gjashtë muajve të fundit në krahasim me një shportë monedhash nga partnerët kryesorë tregtarë. Hera e fundit që dollari u dobësua kaq shumë në fillim të vitit ishte viti 1973, pasi Shtetet e Bashkuara kishin bërë një ndryshim sizmik që i kishte dhënë fund lidhjes së dollarit me çmimin e arit.

Këtë herë "ngjarja sizmike" janë përpjekjet e Presidentit Trump për të rindërtuar rendin botëror me një shtytje agresive tarifore dhe një politikë të jashtme më izolacioniste. Kombinimi i propozimeve tregtare të Trump, shqetësimeve për inflacionin dhe rritjes së borxhit qeveritar ka ndikuar në dollar, i cili është goditur gjithashtu nga rënia e ngadaltë e besimit në rolin e Shteteve të Bashkuara në qendër të sistemit financiar global.

Kjo do të thotë se është më e kushtueshme për amerikanët të udhëtojnë jashtë vendit dhe më pak tërheqëse për të huajt të investojnë në Shtetet e Bashkuara, duke ulur kërkesën kur qeveria po përpiqet të marrë hua më shumë para. Nga ana tjetër, dollari më i dobët duhet të ndihmojë eksportuesit amerikanë dhe t'i bëjë importet më të shtrenjta, megjithëse këto efekte tipike tregtare janë në ndryshim për shkak të kërcënimeve të tarifave.

Edhe pse Trump është tërhequr nga tarifat e tij më ekstreme dhe tregjet e aksioneve dhe obligacioneve amerikane janë rikuperuar nga humbjet e tyre në fillim të vitit, dollari ka vazhduar të bjerë.

“Nuk është problemi të kesh një dollar të dobët apo një dollar të fortë”, tha Steve Englander, kreu global i kërkimit të këmbimit valutor të G10 në Standard Chartered. “Çështja është: Çfarë ju tregon kjo për mënyrën se si i sheh bota politikat tuaja?”

Fillimisht, dollari u rrit ndjeshëm pas rizgjedhjes së Trump. Ashtu si investitorët në tregun e aksioneve, lojtarët e monedhës e perceptuan atë si pro-rritjes dhe pro-biznesit, duke tërhequr me shumë gjasa investime nga e gjithë bota dhe duke rritur kërkesën për monedhën amerikane.

Një entuziazëm i tillë nuk zgjati shumë. Pasi arriti kulmin në mesin e janarit, indeksi i dollarit filloi të binte. Shpresat për një administratë pro-biznes i lanë vendin shqetësimeve të vazhdueshme në lidhje me inflacionin kokëfortë dhe ndikimin e normave të larta të interesit në ekonomi dhe në kompanitë në tregun e aksioneve.

Pastaj erdhi njoftimi i papritur i Trump për tarifat që ishin shumë, shumë më të larta nga sa kishte parashikuar çdo ekonomist, investitor apo analist, duke i futur tregjet nga aksionet te obligacionet dhe dollari në panik. Investitorët ishin të shqetësuar se ndikimi inflacionist nga tarifat mund t’i mbante normat e interesit të larta për më gjatë, duke i dhënë fund një ekonomie që tashmë kishte filluar të tregonte disa shenja dobësie.

Ndërsa administrata fillimisht dyfishoi tarifat, shqetësimet ekonomike u intensifikuan në shqetësime për sigurinë e aseteve amerikane në një kohë trazirash në tregtinë globale. Ajo që kishte filluar si ankth për inflacionin dhe tregun e punës u përqendrua më shumë në efektin drastik që tarifat e zotit Trump mund të kishin në të gjithë sistemin financiar.

Analistët u shqetësuan për një zhvendosje të gjerë nga dollari dhe asetet amerikane në përgjithësi - një ndryshim nga vitet e fundit, kur Shtetet e Bashkuara dominonin peizazhin e investimeve dhe paratë u derdhën në asetet amerikane. Veçanërisht, edhe pas një fillimi kaq të dobët të vitit, dollari nuk është aq i dobët historikisht, sepse filloi nga një nivel kaq i lartë.

"Mendoj se ekziston një shqetësim se SHBA-të që dukeshin të jashtëzakonshme po bien në këtë grup", tha z. Englander.

Tarifat më të larta ka shumë të ngjarë të nënkuptojnë importe më të ulëta, dhe importet më të ulëta nënkuptojnë më pak dollarë që u paguhen bizneseve jashtë shtetit. Kjo, nga ana tjetër, mund të zvogëlojë dollarët e riinvestuar në Shtetet e Bashkuara, në tregje si obligacionet qeveritare, si për shkak të thjeshtësisë së shmangies së shkëmbimit të monedhave ashtu edhe për shkak të besimit që investitorët kanë në tregjet amerikane.

Ndikimet e rënies së fundit të dollarit janë të gjera. Herën e fundit që dollari filloi një vit me një rënie kaq të ndjeshme ishte në vitin 1973, kur monedhat e huaja pushuan së qeni të lidhura me dollarin. Ky veprim erdhi dy vjet pasi Presidenti Nixon mori një vendim për të mos e lidhur më arin me dollarin.

Për disa, dobësimi i dollarit këtë vit ka ulur fitimet nga tregjet e aksioneve amerikane që janë sërish në lulëzim. Indeksi S&P 500 arriti një nivel rekord javën e kaluar, duke u rritur me 24 përqind që kur administrata u tërhoq nga pjesa më e madhe e planit të saj fillestar tarifor. Por konvertimi i kthimit të S&P 500 nga dollarë në euro e bën rritjen të duket shumë ndryshe, vetëm 15 përqind më shumë dhe ende 10 përqind larg nivelit më të lartë të të gjitha kohërave.

Për investitorët amerikanë, dollari më i dobët mund t’i inkurajojë ata të shikojnë jashtë Shteteve të Bashkuara. Indeksi Stoxx 600, një masë e gjerë në të gjitha aksionet evropiane, është rritur me afërsisht 15 përqind gjatë së njëjtës periudhë, por i konvertuar përsëri në dollarë, fitimi rritet në 23 përqind. Tashmë, fondet e pensioneve dhe fondet e fondeve, ndër investitorë të tjerë, kanë thënë se po i shikojnë më nga afër tregjet jashtë Shteteve të Bashkuara si rezultat.

Kërkesa në rënie për asetet amerikane që rrjedh nga tarifat është përplasur gjithashtu me planet e qeverisë për të rritur shpenzimet, duke shuar shpresat midis disa mbështetësve të politikave fiskale se Trump do të zbatonte premtimin e tij të fushatës për uljen e shpenzimeve qeveritare. Pavarësisht kundërshtimit në Senat, projektligji ka filluar të rikthehet në Kongres dhe vlerësohet se do t’i shtojë deficitit triliona dollarë gjatë një dekade.

Qeveria do ta kompensonte këtë mungesë duke kërkuar të merrte më shumë hua nga investitorët në tregun e thesarit, pikërisht kur të njëjtët investitorë kanë filluar të tërhiqen, duke ngritur shqetësime në lidhje me stabilitetin e tregut. Shqetësime të tilla minojnë rolin si të thesarit ashtu edhe të dollarit si një strehë në periudha stresi.

Zakonisht, kur investitorët janë të shqetësuar, ata kërkojnë asete për të cilat janë të sigurt se do të mbajnë vlerë gjatë periudhave të trazirave. Por shqetësimet për dollarin e kanë dobësuar atë më tej edhe gjatë kushteve të paqëndrueshme të tregtimit, duke sugjeruar se ai nuk po luan vazhdimisht të njëjtin rol strehe për investitorët në këtë moment.

“Dedollarizimi në shkallë të plotë, nëse ndodh ndonjëherë, është ende shumë larg”, tha Rick Rieder, drejtor i investimeve të të ardhurave fikse globale në BlackRock, në parashikimin e fundit tremujor të menaxherit të fondit. “Por ekziston një dinamikë që mund ta rrisë ndjeshëm këtë rrezik: rritja e borxhit qeveritar.”/ New York Times