Temperatura përvëluese/ Atmosfera e dendur që mbulon një botë me lavë që vlon

Një atmosferë e trashë mbështjell një botë të huaj që i ngjan një topi lave të vluar që ndodhet jashtë Sistemit tonë Diellor, 280 vite dritë nga Toka.

Zbulimi, i bërë nga Teleskopi Hapësinor James Webb, sfidon teorinë aktuale se planetë relativisht të vegjël kaq afër yjeve të tyre, nuk do të ishin në gjendje të mbështesnin një atmosferë. Vëzhgimet, të botuara në The Astrophysical Journal Letters nga një ekip astronomësh të udhëhequr nga Instituti Carnegie (SHBA), përfaqësojnë provat më të forta të zbuluara ndonjëherë për ekzistencën e një atmosfere rreth një ekzoplaneti shkëmbor.

Super - Toka ultra e nxehtë TOI-561 b në qendër të studimit u vu re për herë të parë në vitin 2020. Ajo ka një rreze rreth 1.4 herë më të madhe se ajo e Tokës dhe përfundon orbitën e saj në më pak se 11 orë: për këtë arsye, ajo i përket një klase të rrallë objektesh të njohura si ekzoplanetë me periudhë ultra të shkurtër. Megjithëse ylli i saj mëmë është vetëm pak më i vogël dhe më i ftohtë se Dielli, TOI-561 b orbiton aq afër yllit (një e dyzeta e distancës midis Mërkurit dhe Diellit), saqë duhet të jetë i bllokuar nga ana baticore, me temperaturën e anës së saj të përhershme të ditës që tejkalon shumë temperaturën e shkrirjes së shkëmbit.

"Ajo që e dallon vërtet këtë planet është dendësia e tij anormale", vëren autorja kryesore e studimit, Johanna Teske. "Është më pak i dendur nga sa do të pritej nëse do të kishte një përbërje të ngjashme me atë të Tokës." Vetëm përbërja e brendshme e planetit nuk është e mjaftueshme për të shpjeguar anomalinë: për këtë arsye, astronomët dyshuan se TOI-561 b mund të jetë i rrethuar nga një atmosferë e trashë, që e bën atë të duket më i madh nga sa është në të vërtetë. Për ta verifikuar këtë, ata përdorën teleskopin e agjencisë hapësinore evropiane, amerikane dhe kanadeze, dhe në veçanti spektrografin e tij NIRSpec, për të matur temperaturën e anës së planetit që është në diell, bazuar në shkëlqimin e tij në infra të kuqen e afërt. Të dhënat e mbledhura treguan se ana e planetit që është në diell, arrin temperatura prej 1,800 gradë Celsius, një temperaturë përvëluese, por më e ulët se ajo që do të pritej për një planet shkëmbor 'të zhveshur'.

"Ne me të vërtetë kemi nevojë për një atmosferë të dendur, të pasur me avull për të shpjeguar të gjitha vëzhgimet", përfundon Anjali Piette, bashkautore e Universitetit të Birminghamit në Mbretërinë e Bashkuar./ ANSA.