Nga verorja te fejesat e fshehta, Blerina Gica zbulon ritualet magjike të Ditës së Verës

Dita e Verës, e festuar çdo 14 Mars, është më shumë se thjesht një shënim në kalendar për ardhjen e pranverës. Ndonëse sot festohet pothuajse në të gjithë Shqipërinë, zemra e kësaj feste rreh fuqishëm në Elbasan, ku tradita ruan një dimension pothuajse magjik, të pasur me simbole dhe rituale që trashëgohen brez pas brezi. E cilësuar si “dita më e bukur dhe më e ëmbël e vitit” për elbasanasit, kjo festë përmbledh në vetvete energjinë e rilindjes së natyrës dhe të shpirtit njerëzor.

Por kush janë të fshehtat e magjisë së kësaj feste?

Përgjigjen e kësaj pyetjeje e dha Blerina Gica, në profesion ekonomiste, e cila ishte e ftuar në studion e lajmeve në “Ora News” me moderatoren Katerina Hysenllari ku rrëfeu se në qendër të festimeve qëndrojnë disa elemente kyçe, secili me një kuptim të thellë.

Një prej tyre është shporta tradicionale, e mbushur me frytet e tokës si portokaj, fiq të thatë, mollë dhe vezë të ziera. Kjo shportë, simbol i begatisë, i dhurohet fëmijës së parë që shkel në shtëpi mëngjesin e 14 Marsit, me urimin për mbarësi gjatë gjithë vitit.

Një tjetër simbol i pagabueshëm është “verorja”, byzylyku me fije të kuqe dhe të bardhë që vendoset në kyçin e dorës gjatë javës së parë të Marsit. E kuqja simbolizon dashurinë dhe forcën, ndërsa e bardha pastërtinë dhe paqen.

Sipas traditës, verorja mbahet deri në ditën kur shihet dallëndyshja e parë, lajmëtarja e vërtetë e pranverës. Më pas, ajo lidhet në degën e një peme, me besimin se zogjtë do ta marrin për të ndërtuar foletë e tyre.

Bashkë me veroren, protagonistë janë edhe sythat e pemëve dhe lulet e para si manushaqet, shenja delikate por të fuqishme të triumfit të jetës mbi dimrin.

Ritualet e Ditës së Verës shkojnë përtej simbolikës. Një zakon i vjetër është larja e fytyrës në mëngjes me ujin ku janë zier vezët, një akt që kërkon të sjellë pastërti dhe bukuri.

Megjithatë, kulmi i festës arrihet me piknikun në natyrë. Familjet mblidhen në lëndina dhe parqe, duke ndarë ushqimin jo vetëm me njëri-tjetrin, por shpesh edhe me të panjohur. Ky akt nuk është thjesht një drekë jashtë shtëpisë; është një rikthim te rrënjët, një kërkim i kontaktit të drejtpërdrejtë me tokën për të marrë energjinë e saj jetëdhënëse.

Përtej lidhjes me natyrën, Dita e Verës ka shërbyer historikisht edhe si një festë e dashurisë. Ajo krijonte hapësirën e duhur shoqërore ku të rinjtë dhe të rejat mund të takoheshin, të njiheshin dhe shpesh, pikërisht në këtë ditë, lindnin shkëndijat e para që më vonë kurorëzoheshin me fejesa. Kjo anë romantike e festës është përjetësuar edhe në kulturë, siç dëshmohet në filmin "Përtej Mureve të Gurta".

Ndonëse me kalimin e viteve festa ka marrë forma më moderne, thelbi i saj mbetet i pandryshuar. Dita e Verës nuk është thjesht një ditë pushimi, por një ceremoni e pasur që kremton rilindjen, begatinë, komunitetin dhe harmoninë e njeriut me ciklet e natyrës.

NDIQNI INTERVISTEN E PLOTE ME EKONOMISTEN BLERINA GICA