SHBA ka rrëzuar më parë një qeveri iraniane! Ja çfarë ndodhi

Që kur Izraeli filloi sulmin ndaj Iranit, thirrjet për ndryshim regjimi janë bërë më të forta, me Presidentin e SHBA-së Donald Trump dhe Kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu që kanë ngritur mundësinë e shënjestrimit të udhëheqësit të plotfuqishëm të Teheranit, Ajatollah Ali Khamenei.

Shumë iranianë kanë përvojë të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara që zbatojnë një ndryshim regjimi në vendin e tyre.

Fushat e naftës: Në vitin 1953, SHBA-të ndihmuan në organizimin e një grushti shteti për të rrëzuar kryeministrin e zgjedhur në mënyrë demokratike të Iranit, Mohammad Mossadegh.

Ai ishte zotuar të shtetëzonte fushat e naftës së vendit një veprim që SHBA-të dhe Britania e Madhe e panë si një goditje serioze, duke pasur parasysh varësinë e tyre nga nafta nga Lindja e Mesme.

Kulmi i Luftës së Ftohtë: Masa për shtetëzim u pa si popullore në Iran dhe një fitore për BRSS-në e atëhershme.

Forcimi i sundimit të Shahut (Mbretit): Qëllimi i grushtit të shtetit ishte të mbështeste monarkun e Iranit, Mohammad Reza Pahlavi, për të sunduar si Shah i Iranit dhe për të emëruar një kryeministër të ri, Gjeneral Fazlollah Zahedi.

Grushti i shtetit: Para grushtit të shtetit, CIA, së bashku me Shërbimin Sekret të Inteligjencës Britanike (SIS), ndihmuan në nxitjen e zjarrit anti-Mossadegh duke përdorur propagandë. Në vitin 1953, CIA dhe SIS ndihmuan në bashkimin e forcave pro-Shah dhe organizuan protesta të mëdha kundër Mossadegh, të cilave u bashkua shpejt edhe ushtria.

Paratë e SHBA-së: Dokumentet treguan se për t’i siguruar Zahedit, kryeministrit të ri të vendit, njëfarë stabiliteti, CIA vuri fshehurazi në dispozicion 5,000,000 dollarë brenda dy ditëve nga marrja e pushtetit nga ana e tij.

Dokumentet e CIAS: Në vitin 2013, u publikuan dokumente të deklasifikuara të CIA-s, duke konfirmuar përfshirjen e agjencisë për herë të parë. Por roli i SHBA-së ishte i njohur: Ish-Presidenti Barack Obama pranoi përfshirjen në grushtin e shtetit në vitin 2009.

Kjo pati efekt të kundërt: Pas rrëzimit të Mossadegh, SHBA-të forcuan mbështetjen e tyre për Pahlavi-n për të sunduar si Shah. Iranianët e kundërshtuan ndërhyrjen e huaj, duke nxitur ndjenjat anti-amerikane në vend për dekada të tëra.

Revolucioni Islamik: Shahu (Mbreti) u bë një aleat i ngushtë i SHBA-së. Por në fund të viteve 1970, miliona iranianë dolën në rrugë kundër regjimit të tij, të cilin e konsideronin të korruptuar dhe të paligjshëm. Protestuesit laikë kundërshtuan autoritarizmin e tij, ndërsa protestuesit islamistë kundërshtuan axhendën e tij të modernizimit.

Shahu u rrëzua në revolucionin islamik të vitit 1979, i cili i dha fund monarkisë së mbështetur nga Perëndimi të vendit dhe shënoi fillimin e Republikës Islamike dhe sundimit klerikal.