Gjenden skeletet e ushtarëve romakë/ Një varr masiv në Kroaci, mbetje nga Beteja e Mursës në vitin 260 e.s

Shkencëtarët thonë se shtatë skelete të gjetura në një varr masiv në Kroaci kanë qenë me shumë mundësi ushtarë romakë që kanë jetuar 1,700 vjet më parë.

Skeletet meshkuj, u gjetën "plotësisht të ruajtura" gjatë gërmimeve në vitin 2011 në vendin e qytetit romak të Mursës - Osijeku i sotëm - në lindjen e largët të Kroacisë.

Mursa u pushtua nga romakët gjatë shekullit të parë para Krishtit dhe u bë një vendbanim i madh që ishte gjithashtu një qendër e rëndësishme për tregti dhe zejtari.

Tani, studiuesit nga disa institucione arkeologjike evropiane kanë qenë në gjendje të përcaktojnë jo vetëm se kur jetuan burrat, por edhe se si mund të kenë vdekur.

Burrat ishin të moshës midis 36-50 vjeç, më të gjatë se mesatarja dhe ishin individë "të fuqishëm". Dieta e tyre ishte kryesisht vegjetariane, por disa kishin ngrënë edhe pak mish dhe ushqime deti.

Disa nga burrat kishin pësuar lëndime para vdekjes, duke përfshirë trauma me forcë të fortë në ballë, fraktura brinjësh dhe plagë me armë.

Përveç kësaj, një shtresë kocke e re në pjesën e brendshme të kafazeve të brinjëve të tyre, e cila shpesh shihet në infeksione ose lëndime, tregon që të gjithë burrat ka të ngjarë të kenë pasur një infeksion të traktit të poshtëm respirator pak para vdekjes.

Studiuesit datuan me karbon katër nga skeletet në gjysmën e dytë të shekullit të tretë, një interval date që përputhej me të vetmin artefakt të nxjerrë nga pusi: një monedhë romake që u pre në vitin 251 pas Krishtit.

Përbërja e grupit të skeleteve - domethënë, meshkuj të rinj dhe të moshës së mesme me lëndime të dhunshme - "është pothuajse identike me ato që shihen në grumbullimet e lidhura me betejën" në varre masive, të tilla si mbetjet e ushtarëve nga Ushtria e Madhe e Napoleonit, shkruan studiuesit.

Analiza e ADN-së ka zbuluar gjithashtu se burrat kishin një përzierje te prejardhjes dhe se asnjë nuk dukej të ishte nga zona lokale. Artikulli vuri në dukje se Perandoria Romake ishte një epokë veçanërisht e dhunshme dhe se Mursa ishte e përfshirë në disa konflikte.

Hulumtuesit besojnë se burrat ishin viktima të mundshme të 'Krizës së Shekullit të Tretë', me shumë mundësi beteja e Mursas nga viti 260 pas Krishtit, kur pati "beteja të shumta të zhvilluara midis pretendentëve të ndryshëm për fronin".

Artikulli thotë se gropa në të cilën u gjetën skeletet fillimisht do të kishte qenë një pus uji - disa prej të cilave janë zbuluar në zonë. Ai vëren se varrimet masive "nuk ishin një mënyrë e zakonshme për varrosjen e të vdekurve në Perandorinë Romake" dhe përdoreshin kryesisht në situata ekstreme dhe ngjarje me viktima masive.

Duke pasur parasysh këndet e ndryshme nga të cilat shtrihen skeletet tani, studiuesit thonë se ato "me shumë mundësi janë hedhur në" pus para se të mbuloheshin me dhe. Mursa ka qenë me rëndësi arkeologjike për vite me radhë, me vende të ndryshme të qytetërimit të lashtë të zbuluara në zonë.