Analiza: Pse u rrëzua qeveria holandeze dhe çfarë vjen më pas?

HOLANDË- Qeveria holandeze u rrëzua të martën pasi politikani i ekstremit të djathtë Geert Wilders u tërhoq nga koalicioni i krahut të djathtë pas një mosmarrëveshjeje mbi masat anti-imigracion që partia e tij kishte propozuar.

Vendimi i Wilders bëri që kabineti holandez dhe kryeministri Dick Schoof të jepnin dorëheqjen.

Wilders njoftoi tërheqjen e partisë së tij të krahut të djathtë, Partisë për Liri (PVV), nga qeveria e koalicionit 11-mujor të krahut të djathtë në Holandë.

Wilders tha se tre partitë e tjera në koalicion nuk kishin arritur të mbështesnin planet e tij për të goditur azilin për refugjatët.

“Asnjë firmë nën planet tona të azilit. PVV largohet nga koalicioni”, shkroi Wilders në një postim X të martën pas një takimi të shkurtër në parlament me udhëheqësit e partisë.

Përveç PVV-së, koalicioni përfshinte Partinë Popullore për Liri dhe Demokraci (VVD), Lëvizjen Fermer-Qytetar (BBB) ​​dhe Kontratën e Re Sociale (NSC).

Më 26 maj, Wilders njoftoi një plan 10-pikësh për të ulur ndjeshëm migracionin, duke vendosur zyrtarë të ushtrisë në kufijtë tokësorë holandezë dhe duke refuzuar të gjithë azilkërkuesit. Wilders kërcënoi atëherë se partia e tij do të tërhiqej nga koalicioni nëse politika e migracionit nuk do të ashpërsohej.

Të katër partitë në total mbanin 88 vende në Dhomën e Përfaqësuesve me 150 vende të vendit.

PVV fitoi zgjedhjet e fundit të nëntorit 2023 me 23 përqind të votave dhe 37 vende, numri më i lartë i vendeve në parlament nga të gjitha partitë. Shumica në Dhomën e Përfaqësuesve është 76 vende. Tërheqja e lë koalicionin me vetëm 51 vende.

Kur dha dorëheqjen Schoof?

Pasi Wilders njoftoi tërheqjen, u thirr një mbledhje urgjente e kabinetit. Pas kësaj, Schoof njoftoi se do të jepte dorëheqjen, disa orë pas tërheqjes së PVV-së.

“U kam thënë vazhdimisht udhëheqësve të partive ditët e fundit se rënia e kabinetit do të ishte e panevojshme dhe e papërgjegjshme.

Po përballemi me sfida të mëdha si në nivel kombëtar ashtu edhe ndërkombëtar që kërkojnë vendosmëri nga ne,” tha Schoof në mbledhjen e jashtëzakonshme të kabinetit.

Si reaguan udhëheqësit e tjerë holandezë?

Udhëheqës të tjerë në koalicion e quajtën Wildersin të papërgjegjshëm dhe e fajësuan atë për vendosjen e interesave të tij politike përpara vendit.

“Në kontinentin tonë ka një luftë. Në vend që t’i përgjigjet sfidës, Wilders po tregon se nuk është i gatshëm të marrë përgjegjësi.

 Është e papërgjegjshme të rrëzohet qeveria në këtë pikë”, tha udhëheqësja e NSC-së, Nicolien van Vroonhoven, për Wilders. NSC ka 20 vende.

Kreu i aleancës opozitare të Majtës së Gjelbër dhe Punës, Frans Timmermans, tha se nuk shihte asnjë mënyrë tjetër për të formuar një qeveri të qëndrueshme përveç zgjedhjeve të parakohshme.

Çfarë vjen më pas?

Schoof tani do t'ia paraqesë zyrtarisht dorëheqjen e tij kreut të shtetit, mbretit holandez Willem-Alexander. Pas kësaj, pritet të thirren zgjedhjet.

Ka të ngjarë që zgjedhjet të mbahen diku në tetor ose nëntor, bazuar në ciklet e mëparshme.

Që nga 31 maji, sondazhet tregojnë se PVV e Wilders ka humbur pak nga mbështetja e saj, nga 23 përqind në zgjedhjet e vitit 2023 në 20 përqind.

Kjo e sjell partinë pothuajse në të njëjtin nivel me aleancën e të Majtës së Gjelbër-Punë, e cila ka 19 përqind të mbështetjes dhe 25 vende në dhomën e ulët të parlamentit, numri i dytë më i lartë i vendeve pas PVV-së.

Politika e fragmentuar e Holandës e bën të vështirë parashikimin se cila parti do të fitojë zgjedhjet. Nuk ka gjasa që një parti e vetme të fitojë shumicën prej 76 vendesh dhe duhen muaj që të formohet një koalicion.

Sipas të dhënave të autoritetit zgjedhor holandez, asnjë parti e vetme nuk ka fituar kurrë shumicën që nga zgjedhjet e para të drejtpërdrejta në vitin 1848.

Çfarë do të ndodhë deri në zgjedhje?

Schoof ka thënë se ai dhe ministrat e tjerë të koalicionit do të vazhdojnë me pozicionet e tyre në një qeveri të përkohshme derisa të formohet një qeveri e re pas zgjedhjeve.

Kriza politike vjen në një kohë kur Holanda është planifikuar të presë një samit të liderëve të NATO-s në Hagë më 24-25 qershor.

Mark Rutte, sekretari i përgjithshëm aktual i NATO-s, ishte kryeministër i Holandës nga viti 2010 deri në vitin 2024. Rutte ishte i lidhur me VVD-në.

Schoof kishte qenë gjithashtu i përfshirë në përpjekjet evropiane për të ofruar mbështetje për Ukrainën në luftën e saj kundër Rusisë.

Në shkurt, kryeministri holandez ishte i pranishëm në një takim me udhëheqës të tjerë evropianë në Paris, ku udhëheqësit u zotuan t'i ofrojnë Ukrainës garanci sigurie./ALJAZERA