Ç’po ndodh me reformën? Mazniku për “Ora News”: Bashkitë e vogla me probleme të mëdha. Ja pse do ketë një hartë të re

Debati për hartën e re territoriale ka marrë një drejtim të papritur, duke zbuluar një disnivel shqetësues në mënyrën se si menaxhohen bashkitë në vend.

Bashkëkryetari i Komisionit të Posaçëm për Reformën Territoriale, Arbër Mazniku, në një intervistë për “Ora News” hodhi dritë mbi faktin se problemi nuk qëndron thjesht te numri i bashkive, por te paaftësia e njësive të vogla për të funksionuar siç duhet.

Sipas tij, shumë prej bashkive të vogla vuajnë nga një mungesë e theksuar fondesh dhe burimesh njerëzore, çka i bën ato të paafta t’u shërbejnë qytetarëve sipas ligjit.

Po ashtu, një tjetër problem i evidentuar në këtë periudhë diskutimesh publike qëndron tek shpërndarja e administratës lokale.

Ndërkohë që bashkitë e mëdha dhe të mesme operojnë në mënyrë efiçente me rreth 7 deri në 9 punonjës për çdo 1,000 banorë, bashkitë e vogla rezultojnë të mbingarkuara ekstremisht.

Në këto të fundit, shifra kapërcen në 60 apo 65 punonjës për të njëjtin numër banorësh. Kjo diferencë drastike prej 10 herësh ngre pikëpyetje të forta mbi fryrjen e administratës dhe mungesën e efikasitetit në këto institucione.

Gjithashtu, bashkitë e vogla shfaqin një pamundësi kronike për të mbledhur të ardhura nga taksat e tyre, duke e bërë të pamundur realizimin e investimeve për komunitetin.

Ndonëse këto njësi lokale marrin më shumë mbështetje financiare për frymë nga buxheti i qeverisë qendrore sesa bashkitë e mëdha, ato sërish mbeten të pafuqishme për shkak të volumit të pamjaftueshëm për të ofruar shërbime.

Këto gjetje theksojnë se thelbi i çdo ndryshimi territorial nuk duhet të jetë një lojë numrash abstraktë, qofshin 61, 72 apo 110 bashki. Një riorganizim i ri duket i pashmangshëm, por këtë herë me qëllimin e vetëm për t'i dhënë fund keqmenaxhimit dhe për të garantuar që çdo qytetar të marrë shërbimet e duhura në mënyrë efiçente.

PJESË NGA INTERVISTA

Arbër Mazniku: Dhe padyshim, pjesë e lidhur është dhe territori. Pra, si qeveriset territori, çfarë detyrash ka këshilli bashkiak, çfarë detyrash ka kryetari, a kemi mundësi t'i ofrojmë siç duhet shërbimet. Pra, gjëja që ne kemi kuptuar nga analiza e bërë deri tani është që ne kemi bashki që na funksionojnë shumë mirë, kemi bashki që na funksionojnë mirë, po kemi dhe bashki të cilat nuk ia dalin dot t'i ofrojnë shërbimet që duhet të ofrojnë sipas ligjit për mungesë financiare, për mungesë burimesh njerëzore, për çështje madhësie. Pra, për çështje specifike nuk ia dalin dot t'i ofrojnë njerëzve shërbimet që duhet t'i ofrojnë.

Pra po shkojmë drejt reduktimit apo shtimit të numrit të bashkive apo jo?

Arbër Mazniku: Kjo nuk është një çështje numrash, as çështje reduktimi apo shtimi. Kjo është një çështje e cila duhet të analizohet në mënyrë të detajuar nga ana e funksionalitetit. Dhe ne duhet të kuptojmë si na funksionojnë bashkitë, kur na funksionojnë mirë dhe kur ia dalin t'i ofrojnë shërbimet qytetarëve. Dhe besoj se nëse e nisim nga kjo analizë, pastaj çështja e numrave është një gjë që është një nënprodukt i këtij procesi. Nuk duhet të nisemi nga numrat në vetvete se kur e nisim diskutimin nga numrat, rrezikojmë ta kthejmë në një diskutim të pafrytshëm: jo 61, po 72, jo 72, po 54, jo 36, po 110. Pra, nuk duhet të jetë ky një ushtrim numrash. Duhet të jetë një ushtrim si t'i shërbejmë në mënyrë më efiçente qytetarëve.

Nëse mund të na e konkretizoni nevojat ku ka pikërisht ndryshime që mund të lidhen pastaj detyrimisht edhe me ndryshim numrash

Arbër Mazniku: Po, ne kemi disa korelacione të qarta numrash. Pra, korrelacioni i parë është që në qoftë se bashkitë e mëdha kanë tipikisht 7, 8 apo 9 njerëz në mesataren e tyre për çdo 1 mijë banorë. Pra, çdo 1 mijë banorë që kanë në territor, kanë 7 apo 8 njerëz që punojnë për t'i shërbyer këtyre njerëzve. Bashkitë shumë të vogla kanë 60 njerëz për çdo 1 mijë banorë. Që do të thotë nga ana e efiçencës, nuk kemi të bëjmë me një diferencë me gjysmë here. Kemi të bëjmë me një diferencë që është me 10 herë. Pra, problemi që ngrihet herë pas here nga opozita i sasisë së madhe të njerëzve, nuk është një numër abstrakt, thjesht "ka shumë njerëz". Lidhet me sa veta ke për çdo 1 mijë njerëz që duhet t'i shërbesh. Bashkitë e mesme dhe të mëdha kanë 6, 7, 8 njerëz për çdo 1 mijë banorë, bashkitë e vogla dhe sa më të vogla bëhen, aq më i madh është ky numër dhe shkon në 60-65 veta për çdo 1 mijë banorë. Të ardhurat e veta: bashkitë e mëdha dhe të mesme gjenerojnë më shumë të ardhura dhe për rrjedhojë bëjnë më shumë investime se bashkitë e vogla. Dhe kjo është e lidhur në mënyrë sistematike. Sa më e vogël është bashkia, aq më pak mundësi ka të mbledhë të ardhurat e veta, dhe pavarësisht faktit që merr për frymë më shumë nga qeveria qendrore sesa bashkitë e mëdha, prapë nuk ia del dot të ofrojë shërbime efiçente në territorin që ka, sepse nuk kanë mjaftueshëm volum për të ofruar shërbimin që duhet të ofrojnë.

PËR MË SHUMË NDIQNI INTERVISTËN E PLOTË ME ARBËR MAZNIKUN