Meshari : Guri kilometrik i shqipes

Nga OraNews Përditësimi i fundit 14 Nëntor 2012, 11:53

Meritat e shkrimit të Mesharit, pamëdyshje të librit të parë të dokumentuar gjer më tani, të gjuhës shqipe, prej Gjon Buzukut, priftit pagëzues të gjuhës shqipe, janë të shumta dhe madje sado kohë që të kalojë, ato do të vijnë vetëm duke u ngurosur, duke u thelluar në mbamendjen e dijes dhe të shenjës së njëmendtë. Madje me shkëlqim të pandërprerë në vetëdijen e kulturës dhe mbijetesës së botë sanë, të botës arbnore dhe shqiptare, kudoqë gjellin ajo. Mbi të gjitha, libri Meshari, në jetë të jetëve do të mbetet një gur i rëndë kilometrik, i dëshmisë dhe pranisë së qytetërimit tonë, që shënon kapërcyellin e mugullimave të kohës si prani e shqiptimit të fjalës shqipe, e zërit që e përjetëson ekzistimin e saj, si vatër dhe fanar, si prani e shpirtit dhe shtegtimit të tij, në kohë dhe hapësirë. Në distancën kohore, varësisht motit 1555, kur edhe pa dritën e botimit, vlerat e Mesharit dhe të aktit të Gjon Buzukut, priftit mentar dhe gjuhëdashës, janë të shumëfishta, por midis tyre, nuk do të shmangen nga udha e ekzistenciale e kombit dhe e kulturës shqipe, tre aspekte, jetikë për vetë ekzistencën e qenies dhe të qytetërimit shqiptar:Së pari: Libri Meshari, përjetësisht do të bartë thelbin e universit të shkrimit të shqipes dhe të ekzistimit të saj, të fillesave dhe të kulmit të dëshmisë së shqipes, të shkëputjes së saj nga heshtja dhe shurdhimi, si dhe të shanseve për të dëshmuar gjallimin e kulturës shqipe, që nëpër këta shekuj ka projektuar jo pak vlera, letrare dhe shkencore. Vepra hyjnore dhe e papërsëritshme e Buzukut, ndërkaq përçon edhe kontributin e vyer të Gjon Kazazit që e zbuloi këtë fakt, por edhe të gjuhëtarit mendjendritur, Eqerem Çabejt, që e transiliteroi dhe e solli në tryezën e lexuesit shqiptar, në kohët modern.Së dyti: Meshari, ndërkaq ka vlera të pakrahasueshme historike, të dëshmisë së ekzistencës së arbnorëve, të gjuhës dhe kulturës së tyre, të qytetërimit dhe mbijetesës së vështirë të tyre, që pa droje mundet të barabitet me aktin e Skënderbeut, heroit  tonë kombëtar, që bëri epokë me rezistencën ndaj sundimit të perandorisë osmane, pra me matin e madh që frymëzoi rilindasit dhe Rilindjen kombëtare, po kaq edhe me aktin e ngritjes së flamurit në Vlorë, me 28 nëntor 1912, që bekoi pavarësinë shqiptare, nga plaku i urtë i Vlorës, Ismail Qemali, duke krijuar kështu gjerdanin e artë të ekzistencës dhe shpalljes së vlerave të qenies arbnore-shqiptare.Së treti: Me Mesharin, pra me librin e parë të shkruar në gjuhën shqipe, nisur këtu sidomos nga prania e pasthënies, pra të një teksti autorial, si dhe nga prania e disa stilemave poetike, siç na e sugjeron me të drejt E. Çabej, zë fill edhe letërsia shqipe, e cila vjen e formësohet me periudhën parake të letërsisë së hershme shqipe, të shekujve të XVI-XVII, që vjen e përplotësohet nga librat e Lek Matrëngës, Pjetër Budit, Frang Bardhit, Pjetër Bogdanit, që dihet dhe është pranuar përgjithësisht nga historiografia e shqipes se hodhën themelet e poezisë dhe prozës shqipe, të leksikografisë dhe historiografisë, kinse të gjurmës së parë të qytetërimit shqiptar të dëshmuar me libra.Kësaj epoke, themel-hedhëse të gjuhës shqipe, të kulturës dhe shkollimit, të letërsisë dhe shkencave të ndryshme, jo vetëm si monumenti më kryesor i saj, por edhe si një gur kilometrik i ekzistencës, së qenies dhe kulturës shqiptare, që na e zgjoi prania e tekstit unik, origjinal të librit të Buzukut në dheun mëmë, në fakt i rri si një kurorë e ndritshme, Meshari, që e nxori nga përgjumja gjuhën shqipe, nga letargjia e ligjërimit të folur, për të filluar një jetë të re, tashmë ligjërimin e shkruar, që kapërcen kohën dhe kohërat, hapësirën dhe e futi gjuhën shqipe, dhe kulturën e dedhur në shkronjat e saj, në lumin e madh të kulturës së përbotshme, të qytetërimit perëndimor.Burimi