Instituti Ndërkombëtar i Shtypit dënon ndalimin dhe sulmin ndaj gazetarëve që dokumentojnë dhunën policore në Shqipëri

Nga OraNews Përditësimi i fundit 15 Dhjetor 2020, 16:05

Në një deklaratë të bërë ditën e sotme Instituti Ndërkombëtar i Shtypit (IPI) ka thënë se autoritetet përkatëse në Shqipëri duhet të hapin një hetim në lidhje me arrestimet e pajustifikuara të kryera ndaj gazetarëve dhe të përgjigjen menjëherë ndaj pretendimeve të gazetarëve që sulmohen nga policia kur ndodheshin në paraburgim.

Gjatë një periudhe dy ditore duke filluar nga dita e premte, 11 nëntor, tre gazetarë, përfshirë një kryeredaktor, u arrestuan në kryeqytetin e Tiranës. Arrestimet erdhën mes tensioneve të rritura në Shqipëri, ku të shtënat fatale nga policia të një 25-vjeçari të paarmatosur i cili kishte thyer shtetrrethimin në 8 dhjetor shkaktoi përplasje të dhunshme midis policisë së protestave dhe demonstruesve në Tiranë dhe qytete të tjera.

"Ne i dënojmë me forcë këto sulme të qarta dhe flagrante ndaj lirisë së medias," - tha Zëvendës Drejtori i IPI Scott Griffen.

“Gazetarët kanë të drejtë të dokumentojnë veprimet e policisë si çështje me interes publik, dhe këto ndalime janë shkelje e të drejtës së publikut për tu informuar me atë çfarë ndodh. Autoritetet gjithashtu duhet të hetojnë menjëherë raportet e gazetarëve që sulmohen nga policia, duke përfshirë edhe kohën në paraburgim.

“Dy nga incidentet përfshinin gazetarë të arrestuar pak pasi ata kishin filmuar ose fotografuar pretendimet e shkeljeve të të drejtave ose ndalimet e të miturve nga policia. Ky veprim i ashpër nga policia dhe ekuacioni i gazetarëve që raportojnë nga vendi i ngjarjes me protestuesit po minon seriozisht aftësinë e medias për të bërë punën e saj. Drejtori i Policisë së Qarkut të Tiranës,  Rebani Jaupaj dhe Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Ardi Veliu duhet menjëherë t’i përgjigjen këtyre pretendimeve dhe të identifikojnë dhe sanksionojnë ata oficerë përgjegjës. Kryeministri Edi Rama duhet të dënojë publikisht arrestimet. Heshtja e vazhdueshme vetëm do të rrisë dyshimin se autoritetet kanë diçka për të fshehur."

Griffen gjithashtu ngriti shqetësim rreth raporteve të presionit dhe manipulimit të deklaratave të gazetarit nga policia dhe bëri thirrje që Avokati i Popullit Shqiptar të hetojë çështjen.

Gazetarët u arrestuan dhe sulmuan

Më 11 dhjetor, policia arrestoi Xhoi Malësinë, një gazetar dhe spiker i lajmeve në Rtv Ora, teksa ishte duke raportuar përmes telefonit të tij në prag të një sulmi nga protestuesit në një stacion policie në Tiranë.

Malësia i tha IPI se ai kishte qenë duke shkuar në shtëpi kur ishte dëshmitar i incidentit dhe kishte kontaktuar menjëherë redaksinë e tij për të transmetuar drejtpërdrejt nga vendi i ngjarjes.

Teksa filmonte ndalimet e protestuesve, një grup oficerësh iu afruan dhe i kërkuan të ndalonte filmimin. Në momentin që ai refuzoi, policia e ndaloi me forcë.

Përkundër identifikimit të tij si gazetar, Malësia u dërgua në një stacion policor aty pranë, ku ai pretendon se iu refuzua mundësia për të kërkuar mbështetje ligjore.

 Ai tha se një oficer e goditi atë në fytyrë në korridorin që të çonte në qeli dhe përdori një fjalor fyes ndaj familjes së tij.

Ditën tjetër më 12 dhjetor, Qamil Xhani, kryeredaktori i Koha Jonë u arrestua pasi fotografoi oficerët e policisë në Tiranë që dyshohet se po përdornin forcë të tepruar teksa kishin ndaluar dy të mitur  në një rrugicë jashtë zyrës së gazetës.

Pasi ndërhyri për të ndaluar sulmin dhe fotografoi oficerët, Xhani u prangos dhe pavarësisht se tregoi ID e tij e cila vërtetonte se ishte gazetar,  u dërgua në një stacion policor aty pranë, ku iu sekuestrua telefoni celular dhe iu fshinë të gjitha fotot e bëra gjatë protestës

Në të dy rastet, gazetarëve u bënë presion për të nënshkruar një deklaratë të shkruar nga policia në të cilën pranuan se ishin ndaluar për "pjesëmarrje në një tubim të paligjshëm".

Malësia i tha IPI se deklarata që ai dha ishte ndryshuar për të përfshirë fjalë dhe fjali që e bënin të dukej sikur ai po pranonte fajin.

Malësia paraqiti një ankesë penale kundër policisë me mbështetjen e Komitetit të Helsinkit. Një kërkesë për të rishikuar pamjet e kamerave të sigurisë nga brenda stacionit të policisë natën e sulmit të pretenduar u refuzua.

Gjithashtu më 12 dhjetor, Shefqet Duka, një redaktor në mediat lokale Durrës Lajm, u ndalua nga policia në qytetin port të Durrësit teksa po kthehej në shtëpi nga zyra, e cila ndodhet pranë një sheshi ku po mbahej një protestë e ngjashme.

Përkundër identifikimit të tij si gazetar, Duka u raportua se u dërgua në stacionin e policisë për t'u marrë në pyetje dhe u akuzua si protestues

Ai qëndroi në paraburgim për tre orë derisa policia më në fund e la të lirë pa asnjë akuzë.Të njëjtën natë, Aldo Mustafa, një gazetar lokal me Syri.net TV në Durrës, ishte në detyrë duke raportuar protestën drejtpërdrejt kur u sulmua nga një prej oficerëve të policisë dhe u ndalua  të filmonte arrestimin e protestuesve të rinj.

 Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt më datën 10 dhjetor duke u bazuar nga raportet e bëra tha se disa gazetarë kanë raportuar se mbi ta është ushtruar dhunë, janë goditur, u prekën nga gazi lotsjellës dhe u plagosën nga policia gjatë protestës e cila zhvillohej në qendrën e qytetit të Tiranës. 

Liria e medias nën tension

Paraburgimet vijnë në një kohë sfiduese për lirinë e medias në Shqipëri. Në tetor, shqetësimet mbi sigurinë e gazetarëve u rritën ndjeshëm pasi një bombë u vendos në hyrje të rezidencës private të gazetarit shqiptar Elidon Ndreka, i cili punon për kanalin shqiptar të lajmeve News 24.

Bomba, që dyshohet se ishte bërë nga materiali shpërthyes i njohur si TNT, shpërtheu në pronën ku jeton Ndreka me gruan, fëmijët dhe prindërit e tij. Për fat të mirë nga ky shpërthim pati vetëm dëmtime materiale.

Gazetarë të tjerë po përballen me kërcënime ligjore. Në tetor, seksioni shqiptar i Rrjetit Ballkanik të Gazetarisë Hulumtuese (BIRN) u padit për dëmshpërblim nga një biznesmen i shquar shqiptar lidhur me raportimin e tij mbi perandorinë e tij të biznesit, kontratat shtetërore dhe kompanitë në det të hapur.

Në procesin gjyqësor të tij, paditësi kërkoi kompensim prej 300,000 lekësh (2,424 €) për dëmet morale dhe kërkoi që BIRN Albania të tërheqë dhe fshijë historinë nga faqja e internetit të reporter.al dhe të paguajë kostot ligjore të procesit gjyqësor.

Në nëntor, gazetari dhe regjisori i pavarur Artan Rama u vu në shënjestër nga një rast shpifje nga firma e energjisë Albtek Energy pasi ai raportoi për kontratën prej 21 milion eurosh që fitoi për të ndërtuar dhe për të operuar një fabrikë inceneratori në qytetin e Elbasanit në 2014.

Kompania është gjithashtu duke kërkuar 300,000 lekë (2,424 €) për dëmtimin e reputacionit të tij, tërheqjen e artikullit dhe kompensimin e kostove ligjore.Blerjana Bino, studiuese në Shqipëri në Rrjetin SafeJournalists, tha: “Në Shqipëri, ne jemi dëshmitarë të përpjekjeve të vazhdueshme për goditje të mediave të pavarura siç është çështja me çështjet SLAPP kundër gazetarëve hulumtues dhe rritja e dënimeve penale për shpifje"

Ajo shtoi: “Kohët e fundit, një dokument pune i Ministrisë së Drejtësisë, i  dalë në media , tregon përpjekjet e Qeverisë për të forcuar dënimet e mëtejshme për shpifjen, e cila tashmë është një vepër penale në Shqipëri në kundërshtim me praktikat më të mira ndërkombëtare. Kështu, pak media të pavarura në vend përballen me presione dhe kërcënime në mënyra të ndryshme dhe që kanë nevojë për mbështetje për t'iu kundërvënë pushtetit abuziv ".