Gilman Bakalli: Kemi arritur në pikën ku skandali nuk përbën më skandal
Nga OraNews Përditësimi i fundit 30 Maj 2014, 19:29
Gilman Bakalli, profesori ndryshe, atipik, njeriu që përcaktohet si i afërm me studentët, njeriu që nuk mban petkun e autoritetit të padiskutueshëm të profesorit.Në një intervistë me moderatoren Jonida Shehu ai flet për situatën politike në vend, duke mos “shpëtuar” dot prej saj as në këtë bisedë.“Shmangem aq sa mund t’i shmangesh medias dhe politikës, është si ajri që thith, nuk mund të zgjedhim të mos marim frymë”-tha Bakalli.“Duhen masa në parlament kur shkelet etika. Kemi arritur pikën ku skandali i vërtetë që ndodh në një shoqëri nuk përbën më skandal”- tha ai.Gjatë bisedës Gilman Bakalli tregon për veten si profesor, lidhjen me studentët dhe botën ideale të tij,familjen dhe sportet.Ja intervista e plotë:Jonida Shehu: Të shqetëson politika, të shqetëson parlamenti, pak më parë kur po hynit në studio ju pyeta, a e ndoqët parlamentin thatë se e keni shmangur. Nuk më intereson më, as për studim?Gilman Bakalli: Natyrisht e kam shmangur aq sa mund të shmanget media. Media është si ajri, ne nuk mund të zgjedhim të mos marim frymë, në këtë mënyrë refuzimi që unë i bëj parlamentit është i pjesshëm, e kam ndjekur në lajme, kam hapur facebook, kështu që kam krijuar një përshtypje për ato që kanë ndodhur sot dhe nuk na habit më. Kemi arritur në atë momentin fatkeq kur skandali i vërtëtë ndodh në një shoqëri kur asgjë nuk përbën më skandal. Duhen masa në parlament kur shkelet etika. Por akoma ka shpresë në këtë vend,se ka akoma njerëz që skandalizohen me atë që po ndodh.Jonida Shehu: Si ka mundesi si nuk është gjetur një zgjidhje, si të shpëtojmë nga këta njerëz që ne i paguajmë për të drejtuar dhe ata drejtojnë gjithë ditën me paratë tona duke folur se kush është njëri dhe kush është tjetri?Gilman Bakalli: Këtë duhe ta zgjidh parlamenti, por ti e shikon që nuk ndodh asgjë, nuk merret asnjë masë, por ata duket sikur e shikojnë këtë gjë. Problem është që ka një mënyrë populli për ta përpunuar një gjë të tillë. Ndoshta ne duhet të stërvitemi me atë iden që kjo që po ndodh këtu është show, por nuk eshtë e lehtë se ajo ka pasoja për jetën politike, jo vetëm për modelin që krijohet aty. Ky llum ligjërimor ndikon te fëmijët. Për ta mbajtur në këmbë termacitetin e politikës ti duhet të rrisësh pisllëkun lëgjirimor.Pa llogaritur pastaj imazhin që ti emeton jashtë shteti , jashtë vëndit tënd. Duket sikur Opozita , të cilën e konsideroj fajtore për krijimin e situatave të tilla, duket sikur po mundohet me të gjitha mënyrat që ta nxijë sa më shumë të jetë e mundur, brenda një kohe shumë të shkurtër, me çdo lloj ngjarjesh ,imazhin e Shqipërisë në prag të Statusit Europian.Jonida Shehu:E beson këtë gjë ?Gilman Bakalli: Nuk kam si të mos e besoj, kur skam shpjegim tjetër. Prodhohet një ngjarje , lihet ajo kapet tjetra, e kështu me radhë. Nuk lihen boshlliqe fare. Je i prirur ti besosh një gazete të përditshme e cila thoshte sot që Berisha ka përgatitur listën e deputetëve të cilët do të zihen në ditët në vijim. Kjo mund të jetë spekullative , por ka dhe njerëz të tjerë që mendojnë se këtu ka një lloj organizimi pervers, për ta nxirë sa më shumë , dhe për të mos e lënë Parlamentin të merret me çeshtjet që i takon të merret.Jonida Shehu: Ne na kanë mësuar që demokracia është të protestosh, të kërkosh të drejtën tënde, të ngresh zërin, të flasësh, por duket që në demokracinë tonë të brishte po zhvlerësohet edhe parimet kryesore të demokracishë. Edhe protestat e kanë humbur vlerën, sot ka greva urie, ka kauza, grupe që janë të çuditshme, herë pas herë ti kupton nëse këta njerez e mbrojnë kauzën e tyre apo jo, të shqetëson kjo gjë?Gilman Bakalli: Absolutisht po, ky është problemi. kemi kapur majën ,kemi abuzuar me cdo gjë, të refuzosh të hash, të mos pish ujë, të rrezikosh jetën, kemi arritur ta infacionojmë edhe këtë gjë. Kemi kapur grevën e urisë dhe askujt nuk i shkakton më përshtypje greva e urisë. Ia kemi bërë vetes, pasi nuk shkakton më indinjat si para disa viteve. Ekstremi ishte kur nje ish i përndjekur donte të digjte veten.Jonida Shehu: Janë komplikuar shumë gjërat, e kanë tronditur realitetin.Gilman Bakalli: Fjala e ka humbur vlerën, kjo sjell përdorimin e dhunës fizike si mjet ekstrem, por as kjo s’po na bën më përshtypje.Jonida Shehu: A mund të arrijnë deputetët deri këtu, deri ne heqje të rripit të pantallonave?Gilman Bakalli: Kjo ndodh dhe në vende të tjera të botës, Rusi, kam parë rrahje masive, politika mundohet të nxehë shumë teatrin, si për tju treguar njerezve se jemi duke u marrë shumë seriozisht me gjërat. Nëse në parlament të zhvillohej një debat racional , kjo e rrit mundesinë që njerëzit jashtë të përfshihen, kur diskutohej taksa progresive intensiteti i diskutimeve e mbajti gjallë debatin, pa arritur në ekstrem, ne momentin kur ti nuk e lë tjetrin të diskutoj, nuk le jëtën normale të parlamentit atëherë prolloohen sherre të tilla, në mënyrë për të mbajtur larg njerëzit.Jonida Shehu: Shumë zhurma ka në politikën shqiptare, ne po prisnim të qetësoheshin, ndërkohë që sot sheh dhe dëgjoj këtë zhurmë në politikë, nga ana tjetër ne realitetin shqiptar në zona të thella mer vesh se babai vret vajzën dhe policia e zbulon rastësisht, vetëm se ishte shtatëzën, ështe kjo një fazë normale e zhvillimit të një shoqërie?Gilman Bakalli: Kjo tregon se lënda që mban shoqërinë është shkërmoqur, çdo gjë është drejt shpërbërjes, nuk ka mbetur asnjë institucion që të shërbej si model. Ti nuk ke një model që të fali prehje qetësi, nuk ike as nga poltika,as nga parlamenti,as nga institucione fetare. Dedati televiziv duhet të përconte stabilitet te njerëzit, aty nuk përcillet mesazh, aty përcillet nje mjerim i jetës së përditshme, debate televizive ngrihen mbi parimin e luftës ku të të kundërta prodhojnë nje debat, por nuk ështe e vertëtë. Ti nuk merr modele emancipuese, si mund te funksionojë familja ndryshe dhe pradoksalisht këto mbrojtësit e familjes tradicionale nuk e di kë model kanë adamkosur në kokë. Flitet për modelin e familjes tradicionale si nje model i përkryer. Kam shkruar një artikull ku hedh poshtë idenë e atyre që hedhin poshtë modelin homo, me idenë që nuk mund të kenë fëmijë, nuk krijojnë familje. Nëqoftëse ne modelin e familjes e masim me riprodhimin atëherë ne i kemi hequr të drejtën për tu martuar femrave në menopauzë, meshkujt steril, po ashtu. Nuk është gjithmon fëmija shkaku pse dy veta rrinë bashkë.Jonida Shehu: A quhet një familje, një familje pa fëmijë?Gilman Bakalli: Është vendimi i tyre.Jonida Shehu: A e dëmton shoqërinë një familje pa fëmijë, a e dëmton një familje pa fëmijë një familje me fëmijë?Gilman Bakalli: Për mua ka rëndësi mirëqënia, por këtë nuk ta garanton nëna dhe babai, mund ta garantojnë edhe dy burra edhe dy gra.Jonida Shehu: Sa e lehtë është të projektosh shoqërinë e së nesërmes se kjo e sotmja është totalisht në krizë, po nesër si do jetë shoqëria, në përballjen me studentët, me ata që do jenë e nesërmja. Si duken ata në një situatë pa busull, jetojnë në familje tradicionale po përballë shohin variante nga më të ndryshimit, ku besojnë ata sot?Gilman Bakalli: Pak arsye shoh për të qënë optimist, shoh që janë pasqyrë e asaj çka shohin, janë një lloj sfungjeri i asaj që prodhojnë institucionet, mediat. Në një farë mënyre nuk dinë se çfarë të mendojnë, sepse përballë kësaj lemerie duhet të kesh një profesion radikal për tiu kundërvënë dhe studentët nuk janët ë gatshëm dhe riprodhojnë në kampe, disa janë po një gjë, disa kundër. Pra riprodhojnë çka shohin në jetën e përditshme. Merr dhe nxjerr ,pa metabolizëm studentët e kanë të veshtirë të bëhet ajo jetë që kërkohet në universitet. Shkolla sot lidhet me tregun, e kemi zhveshur nga kuptimi zanafillor. Shkolla është zgjerimi i vetëdijës, t’ja paraqesësh dicka ndryshe nga sa e ka marrë në familje, shoqëri. Unë jam partizan i shkollës së vjetër ,dua që aty të diskutohen ato gjëra që në jetë nuk diskutohen, që tregu nuk di t’i lejojë, është luks. Gjithmon mendoj si të lidh mësimin me natyrën. Po të kisha një furgon të madh do e bëja mësimin në natyrë. Ti mund të jesh një folës shumë i mirë në publik, por po dole në natyrë vështirësohet, ne kemi bërë prova, ka agorafobi, ka njerëz që nuk flasin dot jashtë, i mbyt hapësira.Jonida Shehu: Funksionon kjo mënyrë në të gjitha rastet?Gilman Bakalli: Po , çdo vit e bëj, kënaqen jashtë mase.Jonida Shehu: Ka patur raste të shoh pedagog shumë të shqetësuar, kam parë statuse në facebook , pasi duke qënë të afruar me studentët, për shkak të afrimitetit që iu kanë dhënë i shqetësojnë me mesazhe, telefonata, kërkojnë ndihmë. Sa e vështirë është të menaxhohet afërsia me studentët?Gilman Bakalli: Duke qënë në natyrë, ke rrëzuar muret, ky është një art që e zotëroj, nuk shqetësohem asnjëhërë, ata janë të shqetësuar nga klishea e petagogut, ku për çdo gjë duhet të shkosh në zyrë të flasësh. Ka dhe një gjë, varet nga mënyra e shkrimit të mesazheve, unë iu kam marr shembull emailet që më nisin. Shumica e emaileve kërkojnë të shtyjnë afatin e dorëzimit të detyrave. Aty duket sa ndryshon menyra që ata shprehen dhe ata kanë kujdes me mënyrën e komunikimi sepse e dinë që me mua janë dhe objekt studimi. Kështu ruaj afërsinë ,pa kalaur në afërsi banale.Jonida Shehu: Të bezdisin ndonjëherë, me kërkesat e tyre, me justifikimet?Gilman Bakalli:Kjo shtyrja e gjërave është në natyrën njerëzore, jemi të prirur ta çojmë në limit, ju duhet ta dini se titujt më të bukur mund tju dalin dy minuta para se të dali gazeta. Jo çdo gjë që ke në gjuhë duhe ta nxjerrësh jashtë, kjo është e meta e gjuhës shqipe, ne përshëmbull kemi një fjalë si për gjuhen si orator dhe për gjuhën si sistem shenjash. Jo çdo gjë qe ke në bark duhe ta thuash, duhet ta përpunosh njëherë.Jonida Shehu: A është sot universiteti ai që duhet të jetë, parë në këndveshtrimin e një profesori dhe në këndvështrimin e një studenti?Gilman Bakalli: Nuk mund t’i shmangemi frymës së kohës. Prindërit i sjellin në universitet për tu bërë profesionist. Edhe duam që të bëjnë diçka, por e kemi ngushtuar vetëm në degë jo profesionale, drejt juridikut, ekonomikut.Jonida Shehu: A studion sot një numër i madh në filozofi?Gilman Bakalli: Vetëm në shtetëror ka. Sot po i nënshtrohemi ndryshimeve.Jonida Shehu: Pas gjithë këtyre viteve, sot a ja vlen të shkollohesh në Shqipëri?Gilman Bakalli: Studimi është edhe çështje individuale, sot ka student jashtëzakonisht të mirë edhe në Shkodër, siç ka dhe jashtëzakonisht të këqinj në Austri,por varet çfarë ke zgjedhur ,nëse ke zgjedhur të studiosh filozofi në Tiranë, mund ta bësh edhe në periferi. Por s’kam parë shumë student të etur për dije. Por varet a ekziston infrastruktura për të shuar etjen për studim. Bibloteka përshembull është një pikë e dobët e universiteteve. Bibloteka është i vetmi vend ku frenohet ambicja e studentëve.Jonida Shehu: Flasim pak për botën edhe jetën tënde ideale në Austri .Gilman Bakalli: Njeriu sa është qënie sociale është edhe një qënie që duhet të mësohet të rri me veten. Jo gjithmonë e kemi mundësinë të rrimë vetëm , sepse detyrimet e ndryshme të familjes , profesioni dhe shumë gjëra të tjera. Në Austri unë kam shijuar gjëra , që nuk kam mundësi që ti shijoj më. Kam mësuar të rri me veten gjatë . Kam mësuar të jem në sinfoni me ambjentin , sepse aty është një ambjent i cili nuk është se ndryshon në mënyrë frenetike, siç ndryshon në Shqipëri , ku jemi në vorbullin e një energjie adoleshente . Për të ruajtur metaforën mund të thuash që Austria është një vend menopauzë , mund të jetë sepse shpeshëherë më merrte malli për këtë lloj energjie. Por njeriu ka nevojë për atë lloj jete , është një jetë normale,ku njeriu punon , përpunon realitetin dhe kthehet tek vetvetja në darkë. Kisha ditën që merresha me student , dhe më pas merresha me sport, dhe në darkë pastaj isha vetëm dhe ishte faza e reflektimit. Në Shqipëri nuk mund ta bëj një gjë të tillë , sepse je në vorbullën e realitetit në diktatin e forcave të trysnive të ndryshme , nga gjithkush dhe gjithçka. E vë re njerëzit nuk dinë të rrinë më me veten , më duket një problem i shoqërisë tonë.Jonida Shehu: Është e vështirë për çdo njeri të arrijë fazën e përshtatjes me çdo lloj gjëje, në fund të fundit ne jemi të lidhur shpirtërisht edhe me gjërat që nuk i kuptojmë edhe i hedhim si sende pa vlerë, qoftë edhe me gjërat që ne punojmë çdo ditë dhe kur i kërkojmë nuk i gjejmë.Gilman Bakalli: Kur isha me studentët në amfiteatër , u mblodhëm, të gjithë dhe u ulëm në tavolinë dhe hapa një temë diskutimi, dhe i pyeta nëse tani do të kishe mundësinë për tu rikthyer edhe një herë në qytetin tënd të lindjes , dhe të merrje detyrën , të vish në Tiranë me 3 gjëra nga fëmijëria jote , dhe çfarë do merrje. Dhe i dhashë shëmbullin tim , fillova me veten , unë i thashë një gur nga muri i shtëpisë , një fizarmonikë të vjetër dhe një tjegull nga çatia, sepse çatia Shkodrane është tipike dhe me të lidhi një farë trishtimi. Megjithëse e rregullonim çdo vit gjithsesi ajo pikonte. Dhe vendoseshin legenat për të mbajtur ujin , dhe ti strukeshe nën batonija duke dëgjuar pikat duke rënë. Dhe të nesërmen të gjithë komshitë pyesnin nëse ju kishte pikuar çatia. Kjo më ka mbetë nga fëmijëria , dhe këto 3 gjëra do të merrja me vete. Muzikën duke e lidhë me fizarmonikën , edhe arkitekturën. I kam të rrënjosura ato muret ku kacavirreshim për të vjellur frutat e komshisë. Mirë por këto gjëra i ke gjithnjë e më pak . Shkon në qytetin tënd të lindjes dhe gjen gjithmonë e më pak, shkoj në qytetin ku kam studjuar , dhe gjej çdo gjë siç e kam lënë , koha pezull. Sepse njerëzit e ruajnë , sepse duke ruajtur qytetin e tyre , ruajnë jetën e tyre. Natyrën e kam si pikë që ma ruan identiteti , dhe biçikletën gjithashtu. Këtë e kam zbuluar në Austri sepse çdo professor , ushtron edhe sport. Ne në përpjekje për tu pasuruar , për të pjekur mendjen , kemi harru trupin. Kemi atë idenë se sportisti është pak i mangët , sepse është marrë vetëm me trupin . Po shoqëria është ekstreme , nga kjo kemi kaluar tek mendja , të arrijmë të bëjmë biznese , dhe kemi harruar trupin. Trupi është më i fortë se mendja , pavaresisht sa jemi marrë me mendjen , në fund të fundit trupi fiton. Mendja të mashton , të bën të mendosh se mund të arrishë kudo , por trupi është ai që vë kufinjtë. Jam marrë në Autri me tajkundo ,jam i avancuar sepse kam shkuar deri te rripi i kuq. Pra janë rripi i verdhë, jeshil, blu,i kuq , i zi dhe pasi ke marrë të ziun , të thonë mirë se erdhe në tajkondo.Jonida Shehu: E ke lënë nuk merresh më?Gilman Bakalli:E kam lënë ngaqë merrem me sport, dhe nuk kam ditë që merrem me sport. Biçikletë , palestër , dhe pavarsisht se nuk e kam më shkathtësinë që kërkon tajkondoja , sepse më ka rënë, por elementët baze i kam. Sepse nuk mund ta imagjinoj mendjen pa trupin.Jonida Shehu: Aktiv për sa orë të ditës Gilman?Gilman Bakalli:2 orë në ditë janë në mëngjes , dhe 1orë në darkë. Dhe sigurisht me biçikletë në qytet dhe ska makinë .Jonida Shehu: Dhe pjesë tjetër në Universitet dhe në familje.Gilman Bakalli:Po.Jonida Shehu: Dita jote zgjat sa orë nga zgjimi?Gilman Bakalli:Deri nga ora 6 apo 7 jam në punë në Universitet. Pastaj jam në natyrë sepse kam shtëpinë tek liqeni.Jonida Shehu: Vajza jote, sa e rritur është?Gilman Bakalli:20 vite ka bërë në maj, studion për arkitekturë.Jonida Shehu: Si e ke marrëdhënien me vajzën?Gilman Bakalli:Unë ndoshta kam një të metë , ndoshta skam mundur ta fus veten në rolin e babait. Jam në rolin e shokut , gjithmonë e kam trajtuar me sportivitet marrëdheniet me dy vajzat. Kam dhe një vajzë tjetër 18 vjeçe. Nuk kam arritur të luaj rolin e babait. Gjithmonë kemi bërë sport. Me Nensin kam tentuar jashtëzakonisht për ta futur te bota e sportit , ka tentuar deri 15 vjeçe por ka kaluar në kahun e kundërt sepse nuk e do.Jonida Shehu: Ke pasë moment që ke menduar se është dashur?Gilman Bakalli:Kam përshtypjen se roli i babait arrinë tju japë fëmijëve diçka të rëndësishmë që disa gjëra duhen bërë. Nuk arrij të mdroj me fanatizëm një pozicion. Por në rolin e babait duhet të bësh sikur , që ca gjëra duhen bërë, pavarsisht se disa gjëra mund të tolerohen.unë mendoj se baballarë të tillë kanë fëmijë jashtëzakonisht të suksesshëm. A thuhet se modeli më i mirë i edukimit është ai që i ofron përmes modelit tënd. Shkollën e dytë e kam mbaruar në kohë kur ato kanë qënë të vogla , dhe më kanë parë duke studiuar me libra në dorë , dhe ato kanë kuptuar se unë disa gjëra i bëj sepse duhet. Ndoshta dhe pse do duhej të qendroja në familje me to. E rëndësishme mendoj se është dhe krijimi i reflekseve , sepse po ja injektove refleksin për të studiuar 4 orë përshëmbull, ai e ka shumë të lehtë më vonë , nuk do vuajë. Sepse kur je në universitet , fëmija im kur nuk është mësuar me këtë 4 orëshin, nuk ka durim edhe vuan për ta bërë një gjë të tillë. Po u krijua refleksi e ke më të lehtë. E Vuaj shumë sepsë jam akoma një baba një dilemë.Jonida Shehu: Babai jot ka qënë një baba në dilemë apo një baba më autoritar?Gilman Bakalli:Babai im ka qënë në punë gjithë ditën , ai ka vuajtur shumë . Sepse mbasi ka bërë 13 vjet burg , ai ka punuar në një fabrikë tullash , tek furrat e pjekjes. Dhe ka qënë gjithë ditën në punë , dhe nuk e kam pasë fytyrën e babait prezent. Kur jam bërë 18 vjeç kam ardhë në Tiranë , pra i kam ik atij autoriteti të babait, pastaj në ’90 unë kam ike në Gjermani. Kur jam kthyer unë ai ka vdekur. Kështu që jam kthyer. Unë kam nejt shumë pak me babain , dhe më shumë kam parë mënyrën e jetesës së tij, sa të kem dëgjuar. Aq më tepër duke pasë këtë eksperiencën e burgut , ai kishte frikë të fliste me mua për këto gjëra, sepse nuk donte të më bënte të vetdijshëm për vuajtjet që kishte kaluar. Kishte frikë se duke folur me mua , unë do flisja në shkollë , dhe kjo do qonte në një arrestim të dytë të tij , sepse këto gjëra kishin ndodhur. Për këtë arsye babai ka qënë shumë i heshtur. Unë jam bërë 18 vjeç dhe nuk kam ditur çfarë ka kaluar babai imë në burg , përveçse kur kam lexuar librin e tij, aty kam parë kalvarin e vujtjeve. Nëna gjithashtu gjithë ditën në punë .Jonida Shehu: Je orientuar vetë rreth botës?Gilman Bakalli:Po sigurisht .Takimi i parë me filozofinë , nuk e dija se çfarë po kërkoja në shtëpi, çoj një shilte , është ajo që shtrohet në divan , dhe gjej aty një bllok. Dhe filloj lexoj për Sokratin ,Platonin. Babai përkthente kur vinet nga puna , kishte mësuar në burg anglisht , dhe kishte gjetur një libër filozofie të Platonit, dhe përkthente me shkrim dore , dhe aty fillova të lexoj. Jonida Shehu: Në çfarë fazë të jetës jeni ju Gilman?Gilman Bakalli: Jam në një fazë jete ku gjinjë e më shumë jam i projektuar tek vajzat, se sa tek vetja. Në këtë moment më shumë jam brenda psikologjisë së tyre se sa brenda vetes. Në këtë moment do doja ta lija punen, te isha aq i pasur sa të thoja se këto 2 apo 3 vjet nuk dua të punoj fare, dhe të jem me ta. Sigurisht , a do të jetë e pranueshme nga ana e tyre kjo është tjetër gjë. Jam në një moshë që smë tërheq më karriera , dhe do kisha pasë dëshirë që tani ta lë punën, osë të punoj pak . Të jem vetëm pedagog i jashtën , që kam mundësi për të qënë i lirë. Tani do kisha pasë dëshirë për të marrë një udhëtim nëpër botë, dhe të ishte idealja të lidhja një kontratë me një gazetë , dhe unë të shruaja dy herë në javë për atë gazetë , dhe në çdo qytet që të shkoja të tërhiqja paratë për të jetu në mënyre minimaliste. Dhe sigurisht për tja dhënë dhe gazetës pjesë të dokumentuara. Dhe më duket sikur me padurim po pres të plakem , për të dalë në pension dhe për tju kushtuar atyre gjërave që kam në plan të bëj. Përgjithësisht kam disa pyetje që nuk marrin përgjigje. Por nuk kam ambicie për karrierë, nuk dua të rritëm fare në karrierë. Dua të shijoj një jetë sa më të shëndetshme dhe një jetë sa më harmonike me natyrën. Kjo do të ishte idealja për mua . dhe të arrij tua përcjell edhe për pak kohë vajzave të mia modelin tim, dhe këtë frymë. (Video: Ja intervista e plotë në Ora News)
