Azerbajxhani përballet me sfidën e konsiderueshme të çminimit

Nga OraNews Përditësimi i fundit 5 Maj 2026, 00:09

Azerbajxhani vazhdon të përballet me një sfidë të konsiderueshme për shkak të ndotjes së përhapur nga minat tokësore dhe mbetjet shpërthyese të luftës, si rezultat i pothuajse tre dekadave të okupimit ushtarak nga Armenia, thuhet në një njoftim të ambasadës azere në Tiranë.

Sot, vendi konsiderohet një nga shtetet më të ndotura nga minat në botë, me pasoja të rënda humanitare, ekonomike dhe mjedisore.

Sipas vlerësimit më të fundit kombëtar, sipërfaqja totale e ndotur në territoret e çliruara të Azerbajxhanit vlerësohet rreth 11 667 kilometra katrorë, që përfaqësojnë më shumë se 13,4% të territorit të përgjithshëm të vendit prej 86 600 kilometrash katrorë.

Vlerësohet se mbi një milion mina tokësore, së bashku me një numër të panjohur mbetjesh shpërthyese të luftës, mbeten të shpërndara në këto zona.

Kjo ndotje e përhapur paraqet rreziqe serioze për popullsinë civile, kufizon aksesin në tokë dhe pengon ndjeshëm rimëkëmbjen dhe zhvillimin socio-ekonomik.

Kostoja njerëzore e kësaj ndotjeje është e madhe dhe e vazhdueshme.

Nga përfundimi i luftës në vitin 2020 deri më 31 mars 2026, janë regjistruar gjithsej 258 incidente të lidhura me mina, duke rezultuar në 422 viktima, përfshirë gra dhe fëmijë.

Gjatë tre dekadave të fundit, numri i përgjithshëm i viktimave nga minat në Azerbajxhan ka tejkaluar 3,400.

Këto shifra theksojnë nevojën urgjente për përshpejtimin e përpjekjeve për pastrimin e minave, si dhe për programe gjithëpërfshirëse të asistencës për viktimat.

Ndërprerja e armiqësive në vitin 2020 shënoi fillimin e operacioneve humanitare në shkallë të gjerë për çminimin, me synim rikthimin e sigurisë në territoret e çliruara.

Këto përpjekje janë thelbësore për të mundësuar rindërtimin, ringjalljen e aktivitetit ekonomik dhe për të lehtësuar kthimin e sigurt dhe dinjitoz të rreth 800 000 personave të zhvendosur brenda vendit.

Megjithatë, procesi mbetet kompleks dhe kërkon burime të mëdha.

Veçanërisht, ndihma e huaj ka përbërë vetëm 4,1% të burimeve totale të alokuara për aktivitetet e çminimit, një shifër në mënyrë disproporcionale e ulët duke pasur parasysh përmasat e sfidës, si dhe në krahasim me mbështetjen ndërkombëtare të ofruar në raste të ngjashme diku tjetër.

Operacionet e çminimit ndërlikohen më tej nga dështimi i Armenisë për të siguruar harta të sakta të vendosjes së minave tokësore në territoret e prekura. Kjo mungesë informacioni të besueshëm ngadalëson ndjeshëm operacionet e pastrimit, rrit rreziqet për çminuesit dhe vonon kthimin e popullsisë së zhvendosur në shtëpitë e tyre.

Në përgjigje, Azerbajxhani vazhdon të intensifikojë përpjekjet për çminim, ndërkohë që rrit edhe ndërgjegjësimin ndërkombëtar për këtë çështje. Duke qenë se vendi ka një kapacitet institucional dhe kuadër trajnimi relativisht të zhvilluar, forma më kritike e mbështetjes që kërkohet në këtë fazë është asistenca financiare e drejtpërdrejtë për të zgjeruar shkallën dhe efikasitetin e operacioneve.

Në të njëjtën kohë, Azerbajxhani mbetet i hapur për bashkëpunim teknik, përfshirë programe trajnimi, shkëmbim ekspertize dhe iniciativa për ndërtimin e kapaciteteve me partnerë ndërkombëtarë, përfshirë edhe Shqipërinë.

Fusha të tjera prioritare përfshijnë asistencën gjithëpërfshirëse për viktimat e minave, duke përfshirë ofrimin e shërbimeve protetike; sondazhe teknike dhe studime fizibiliteti; mbështetje për ekipet e çminimit të përbëra nga gra; përmirësim të menaxhimit të të dhënave dhe inovacion teknologjik; aplikimin e metodologjive gjeohapësinore; forcimin e kapaciteteve të çminimit mekanik; trajnimin e qenve për zbulimin e minave; demarkimin dhe rrethimin e tokës; si dhe zgjerimin e programeve të edukimit për rrezikun nga mjetet shpërthyese.

Ndotja nga minat tokësore në Azerbajxhan përfaqëson jo vetëm një shqetësim urgjent humanitar, por edhe një pengesë të konsiderueshme për paqen e qëndrueshme, rimëkëmbjen dhe stabilitetin rajonal. Përmasat e problemit kërkojnë angazhim të vazhdueshëm dhe domethënës ndërkombëtar. Adresimi i kësaj sfide nuk është vetëm një përgjegjësi kombëtare, por një domosdoshmëri e përbashkët humanitare.

Forcimi i bashkëpunimit global përmes mbështetjes financiare, asistencës teknike dhe shkëmbimit të njohurive do të jetë thelbësor për të përshpejtuar përpjekjet për çminim, për të mbrojtur jetët njerëzore dhe për të siguruar kthimin e sigurt të popullsisë së zhvendosur. Vetëm përmes një veprimi të tillë të përbashkët, Azerbajxhani mund të kapërcejë pasojat e vazhdueshme të minave tokësore dhe të ecë drejt një të ardhmeje më të sigurt dhe më të qëndrueshme.