"Mbi 60% e çmimit të naftës janë taksa"/ Tabaku: Kostot po mbahen artificialisht të larta nga oligopolet

Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, ka akuzuar qeverinë gjatë seancës plenare se po lejon bashkëpunim me grupe të mëdha të tregut të karburanteve, gjë që sipas saj mban të larta çmimet e naftës në Shqipëri dhe rëndon qytetarët.

Ajo u shpreh se propozimi i qeverisë për uljen e akcizës nuk sjell ndryshim të vërtetë në çmim, pasi problemi kryesor lidhet me mënyrën si është ndërtuar sistemi ekonomik dhe fiskal në vend.

Tabaku tha se në Shqipëri një pjesë e madhe e çmimit të karburanteve vjen nga taksat, duke përmendur se mbi 60% e çmimit përbëhet nga detyrime fiskale.

Sipas saj, kjo situatë ka bërë që Shqipëria të ketë çmime më të larta të naftës në raport me pagat dhe standardin e jetesës.

Ajo shtoi se çmimet e larta të karburantit ndikojnë drejtpërdrejt në çdo sektor, nga ushqimet te transporti dhe prodhimi, duke rritur koston e jetesës për familjet shqiptare.

Deputetja e PD krahasoi situatën me vende të tjera të rajonit dhe BE-së, duke thënë se atje janë marrë masa për lehtësimin e qytetarëve, ndërsa në Shqipëri, sipas saj, mungojnë ndërhyrje të tilla.

Tabaku e cilësoi situatën si një model ekonomik që favorizon pak grupe të caktuara, ndërsa barra kryesore bie mbi qytetarët.

Fjala e Tabakut në foltoren e Parlamentit:

Qeveria ka ardhur sot me një propozim për të ulur akcizën mbi karburantet si pasojë e krizës së krijuar nga lufta në Gjirin Persik dhe tensionet në ngushticën e Hormuzit.

Por përtej kësaj krize globale, ajo që mësojmë sa herë shpërthen një konflikt ndërkombëtar është tragjedia shqiptare. Tragjedia e një vendi që jeton në një sistem ekonomik dhe politik që i ka lënë qytetarët peng të monopoleve nga njëra anë dhe të një pushteti fiskal të pandershëm nga ana tjetër.

Një sistem që ledhaton të fortët dhe ndëshkon të dobëtit.

Çdo krizë ndërkombëtare ka nxjerrë zbuluar të njëjtën gjë: dështimin e modelit ekonomik që është ndërtuar në Shqipëri.

Sepse në Shqipëri çmimi i naftës nuk përcaktohet vetëm nga tregu. Përcaktohet nga një kartel politiko-ekonomik që ka interes të mbajë çmimet lart.

Nafta mund të bjerë në bursat ndërkombëtare. Mund të bjerë në Mesdhe. Mund të bjerë në rajon. Por në Shqipëri ajo mbetet ndër më të shtrenjtat në Europë. Dhe mbetet e tillë sepse sistemi e favorizon.

Mbi 60% e çmimit të karburantit janë taksa. Dhe një pjesë e madhe e tyre vijnë nga taksa e qarkullimit, e cila sot është 20 lekë më e lartë se në vitin 2013. Një taksë që mblidhet çdo ditë në pompë dhe që i kushton shqiptarëve mbi 200 milionë euro në vit.

Por çfarë marrin qytetarët në këmbim?

Rrugë me cilësinë më të dobët në rajon. Infrastrukturë që nuk justifikon as çmimin që paguhet dhe as propagandën që dëgjojmë çdo ditë.

Dhe më cinikët në këtë histori janë ata që predikojnë se “kush nuk përdor makinë nuk paguan taksën”.

Jo. Taksa e karburantit paguhet nga të gjithë.

E paguan pensionisti tek çmimi i ushqimeve.
E paguan familja tek transporti.
E paguan biznesi tek kostoja e prodhimit.
E paguan prindi tek çmimi i shkollës së fëmijëve.
E paguan çdo qytetar tek çdo produkt që hyn në këtë ekonomi.

Sepse karburanti është gjaku i ekonomisë. Dhe kur ai taksohet padrejtësisht, rritet kostoja e çdo gjëje.

Prandaj propaganda nuk e mbulon dot realitetin.

Realiteti është ky: shqiptarët paguajnë çmime europiane me paga ballkanike. Madje shpesh edhe më keq se Ballkani.

Sipas EUROSTAT, serbët kanë paga mesatare rreth 50% më të larta se shqiptarët. Boshnjakët rreth 45% më të larta. Edhe malazezët, edhe maqedonasit janë përpara nesh.

Por ndërkohë Shqipëria ka karburantin më të shtrenjtë në rajon sipas fuqisë blerëse.

60 litra karburant i kushtojnë një shqiptari rreth 25% të pagës mujore neto. Në Serbi, e njëjta sasi zë rreth 11%. Në Gjermani, vetëm 2.5%.

Ky nuk është treg i lirë. Kjo është ekonomi e deformuar.

Një ekonomi ku fitimi ndahet mes oligopoleve dhe qeverisë, ndërsa qytetarët paguajnë faturën.

Dhe ndërkohë Europa ka reaguar ndryshe. Bashkimi Europian ka angazhuar mbi 10 miliardë euro masa fiskale për të mbrojtur qytetarët nga kriza energjetike. Vendet e rajonit kanë ndërhyrë me ulje taksash, kontroll tregu apo masa mbrojtëse për ekonominë.

Serbia ndërhyri për të stabilizuar tregun.
Maqedonia shqyrtoi ulje të TVSH-së.
Kosova ndërhyri për të frenuar efektin mbi koston e jetesës.

Shqipëria mbetet në vend numëro.

Sa herë ka krizë, qeveria del me të njëjtën propagandë për rezervat e naftës. Por nuk ka asnjë strategji ekonomike. Nuk ka asnjë politikë reale për qytetarët. Nuk ka asnjë vizion për të ulur barrën fiskale.

Sepse ky sistem nuk është ndërtuar për qytetarët. Është ndërtuar për të mbajtur në këmbë një aleancë mes pushtetit dhe oligarkisë.

Shqiptarët shpenzojnë 43.6% të të ardhurave vetëm për ushqim. Në Bashkimin Europian mesatarja është rreth 13–15%.

Ky është përkufizimi klasik i varfërisë funksionale.

Një shoqëri që mbijeton, por nuk jeton.
Një ekonomi që konsumon, por nuk kursen.
Një vend që paguan si Europa, por paguhet si periferia më e varfër e saj.

Dhe kjo është tragjedia më e madhe e Shqipërisë sot. Jo vetëm kriza globale. Por fakti që ne hyjmë në çdo krizë më të dobët, më të pambrojtur dhe më të varfër se të tjerët — sepse për vite me radhë kemi ndërtuar një ekonomi në shërbim të pakicës dhe jo të qytetarëve shqiptarë.