ARKIVI/ Nga Kënga e Alfabetit tek ditari për zbarkimin e Çerçiz Topullit, ekspozohen dokumentet e rralla
Nga OraNews Përditësimi i fundit 25 Prill 2026, 16:52
Këto blloqe dhe shënime të shfaqura me kujdes nga Arkivi i Shtetit u përkasin emrave që kanë mbetur të ngulitur në historinë shqiptare.
Memorie politike e kulturore përshkruhen në këto dorëshkrime te rralla, nga Kënga e Alfabetit deri tek ditari për zbarkimin e Çerçiz Topullit në Gjirokastër.
“Sot është dita shqipëtare,
të përpiqemi Alfabetin tonë ta mbrojmë,
shpejt burrani”
Ky është shkrimi me dorë i Parashqevi Qiriazit dhe vargu i kushtohet Alfabetit
Nuk mund të mungonte në këtë ekspozitë të Arkivës së Shtetit as ditari personal i Musine Kokalarit. Këto janë shënimet e saj mbi realitetin e e saj përpara luftës, si dhe vepra origjinale satirike e Andon Zako Çajupit “Baba Musa lakuriq” e cila ndër vite mbetet aktualitet.
E gjitha e shkruar me dorën e tij!
“E lau, e zbukuroi,
Tek i shoqi e dërgoi
Dalla që natën e parë
Me Jakobin ‘u bë me barrë”
Ngjitur me të, kapërcehet në histori, ku gjenden shënimet e përditshme të regjisorit Aleksandër Xhuvani, ku në të janë mbajtur mendime për xhirimet apo dhe llogari ditore rreth shpenzimeve.
“Kur në korrik të 1908 u shpall Kushtetuta, dhe çeta kryengritëse e Çerçiz Topullit zbriti nga malet dhe hyri triumfuese ne Gjirokastër” - Një fragment ky nga ditari i Thoma Papapanos si dëshmitar i ngjarjes historike dhe që më pas shërbeu si material referimi për krijimin e filmit të heroit kombëtar gjirokastrit.
Dokumentet hedhin dritë dhe pasqyrojnë zhvillimin kulturor e shoqëror të Shqipërisë gjatë periudhave të rilindjes, luftrave dhe diktaturës.
Përpilimi i tyre si dhe gjetja e datave të sakta ka qënë një sfidë pasi vetëm familjarët e këtyre personaliteteve mund t’i identifikojnë me saktësi. Për këtë foli historiani dhe kuratori i dokumenteve, Denald Prifti.
Kjo ekspozitë vjen si nismë nga Drejtoria e Përgjithshme e Arkivit, në një përpjekje për të ngjallur interes tek publiku i gjerë dhe të apasionuarit e historisë në brezat e rinj.
