Çfarë është nitrati i amonit dhe pse është kaq i rrezikshëm?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 7 Gusht 2020, 08:51

Gati 3,000 ton nitrat amoniumi - marrë nga njëanije në brigjet e Bejrutit gjashtë vjet më parë dhe më pas u ruajt në një depo- është shkaku për shpërthimin në zonën e portit të kryeqytetit libanez Beiruttë martën.

Porçfarë është nitrati i amonit dhe pse mund të jetë kaq i rrezikshëm?

Nitrati i amonit është një lëndë e ngurtë ebardhë në formë kristali e cila krijohet në sasi të mëdha industriale.Përdorimi më i madh i tij është si burim i azotit për plehrat, por përdoretgjithashtu për krijimin e eksplozivëve për miniera.

"Ju nuk do të gjeni nitrat amoniumi nëtokë," shpjegon Andrea Sella, profesor i kimisë në University College London.Kjo sepse është sintetik, i bërë duke reaguar amoniakun me acid nitrik, thotëai.

Nitrati i amonit bëhet në të gjithë botën dheështë relativisht i lirë për t’u blerë.

Por ruajtja e tij mund të jetë problem dhe ajoështë shoqëruar me aksidente të rënda industriale në të kaluarën.

Sa errezikshme është nitrati i amonit?

Më vete, nitrati i amonit është relativisht isigurt për t’u trajtuar, thotë Prof. Sella.

Sidoqoftë, nëse keni një sasi të madhe tëmaterialit për një kohë të gjatë, ajo fillon dhe degradon.

"Problemi i vërtetë është se me kalimin ekohës ajo do të thithë lagështi dhe përfundimisht shndërrohet në një shkëmbshumë të madh," thotë ai. Kjo e bën atë më të rrezikshëm sepse nëse njëzjarr e arrin atë, reagimi kimik do të jetë shumë më intensiv.

Videot nga Beiruti treguan se tymi po diltenga një zjarr dhe më pas një re kërpudhe pas shpërthimit.

"Kemi një valë supersonike që po udhëtonnëpër ajër dhe mund ta shihni atë në re, të bardhë sferike e cila udhëtonjashtë nga qendra, duke u zgjeruar lart", thotë Prof Sella.

Vala e shokut prodhohet nga ajri i kompresuar,shpjegon ai. "Ajri zgjerohet me shpejtësi dhe ftohet papritmas dhe ujikondensohet, gjë që shkakton re," shton ai.

Sa tërrezikshëm janë gazrat që prodhohen?

Kur nitrati i amonit shpërthen, ai mund tëlëshojë gazra toksikë përfshirë oksidet e azotit dhe gazin e amoniakut.

Portokallia shkaktohet nga dioksidi i azotit,i cili shpesh shoqërohet me ndotjen e ajrit.

"Nëse nuk ka shumë erë, mund të përbëjënjë rrezik për njerëzit aty pranë," thotë Prof Sella.

Apërdoret në bomba?

Me një shpërthim kaq të fuqishëm, nitratamoniumi është përdorur nga ushtritë në të gjithë botën si një lëndë plasëse.

Është përdorur gjithashtu në disa akteterroriste, përfshirë bombardimin e qytetit Oklahoma në 1995. Në atë rast,Timothy McVeigh përdori dy ton nitrat amoniumi për të krijuar një bombë qëshkatërroi një ndërtesë federale dhe vrau 168 njerëz.

A kandodhur diçka e tillë më parë?

Në 1921, rreth 4500 ton nitrat amoniakushkaktuan një shpërthim në një fabrikë në Oppau, Gjermani, duke vrarë më shumëse 500 njerëz.

Aksidenti më vdekjeprurës industrial nëhistorinë e SH.B.A.-së ndodhi në 1947 në Galveston Bay, Texas. Të paktën 581njerëz u vranë kur më shumë se 2,000 ton kimikate shpërtheu në bordin e njëanije e cila ishte në port.

Kohët e fundit, një shpërthim që përfshinnitratin e amonit dhe kimikate të tjera vrau 173 njerëz në portin e Tianjin nëveri të Kinës në 2015.