Harpa e Dinastisë së 19-të, harmonia e lashtësisë egjiptiane në tinguj druri dhe heshtjeje mbretërore
Nga OraNews Përditësimi i fundit 3 Qershor 2026, 09:57
Në galerinë e përjetësisë që historia i ka ruajtur Egjiptit të Lashtë, arti muzikor përbën një nga shtyllat më delikate të shpirtit të tij. Një ndër objektet më domethënëse që mishëron këtë frymë është harpa harkore e datuar në Dinastinë e 19-të të Mbretërisë së Re (rreth 1295–1186 p.e.s.), një relike që i ka shpëtuar rrjedhës së shekujve për të dëshmuar përmasën estetike dhe shpirtërore të qytetërimit egjiptian.
E gdhendur në dru sykomori, një material i shenjtë dhe i lidhur me botën e përtejme në mitologjinë egjiptiane, kjo harpë përmban 16 tela, të cilat do të kenë prodhuar një rezonancë të pasur dhe një volum të ngrohtë e shtrues. Tingujt e saj, ndonëse tashmë të heshtur, ruajnë ende përfytyrimin e një muzike që jehonte në tempuj, në oborret mbretërore apo në pritjet e fisnikërisë.
Harpat, megjithëse me origjinë nga Mesopotamia rreth vitit 3000 p.e.s., në Egjipt morën një formë të re dhe origjinale që rreth vitit 2500 p.e.s. dëshmonte gjenialitetin e mjeshtërve vendorë. Instrumentet me tela, ndryshe nga ato me frymë apo ritëm, kërkonin një ndërtim më të sofistikuar. Harpa nuk ishte thjesht një objekt muzikor, por një simbol i përkatësisë sociale, i pasurisë dhe i përkushtimit shpirtëror.
Burimet historike dëshmojnë se figurat më të larta të shtetit, si Mbreti Ahmose, zotëronin harpa të punuara me dru abanozi, ar dhe argjend. Edhe më madhështore është porosia e Thutmose III për një harpë të stolisur me argjend, ar, lapis lazuli, malahit dhe çdo gur të çmuar të njohur nga mjeshtëria e kohës. Në këto objekte, muzika dhe arti dekorativ ndërthureshin në një bashkëbisedim të rrallë ndërmjet hijeshisë dhe shenjtërisë.
Harpa në fjalë, që sot ruhet në Antikenmuseum Basel und Sammlung Ludwig në Zvicër, është një dëshmi e gjallë e kësaj tradite. Ajo nuk është vetëm një instrument i heshtur, por një kapitull i hapur i muzikës së shenjtë dhe artit fisnik. Prej saj, sot ne nuk mund të dëgjojmë më melodinë, por mund të ndjejmë ritmin e një civilizimi që i fali botës jo vetëm piramidat, por edhe harmoninë e tingujve të përjetshëm.
Ky instrument mbetet një ftesë për të dëgjuar të shkuarën jo me veshë, por me imagjinatë. Në një botë ku zëri i historisë shpesh dëgjohet më shumë në heshtje, harpa e Dinastisë së 19-të është një fije e artë që na lidh me shpirtin e Egjiptit të Lashtë, ku muzika nuk ishte zbavitje, por akt hyjnor dhe rrugë për tek e amshueshmja.
Përgatiti: Albert Vataj
