70 vite nga kryevepra e John Ford: filmi që ndryshoi western-in

Nga OraNews Përditësimi i fundit 24 Maj 2026, 23:10

John Ford ka realizuar shumë kryevepra dhe ka qenë regjisori më i madh që ka pasur ndonjëherë zhanri Western.

Sot bëhen saktësisht 70 vite nga dalja në kinema e Sentieri Selvaggi, filmi që përfaqëson kulmin e aftësisë së tij për të bashkuar risinë me klasikën, traditën me kapërcimin e saj.

Adhuruesit mund të preferojnë Ombre Rosse ose L’uomo che uccise Liberty Valance, por më 16 maj 1956 regjisori karizmatik tejkaloi vetveten: tregoi një rrugë të re dhe revolucionarizoi mënyrën se si kamera na udhëheq në atë Perëndim që ai vetë ndihmoi ta kthente në mit.

I bazuar në romanin e Alan Le May, Sentieri Selvaggi shënoi një tjetër bashkëpunim mes regjisorit dhe “Dukës”, John Wayne.

Ata punuan bashkë 14 herë, diçka që askush tjetër nuk e ka arritur në historinë e kinemasë.

Filmi i jep John Wayne një personazh të jashtëzakonshëm: Ethan Edwards. Veteran lufte, ai kthehet në Teksasin e tij për t’u ribashkuar me vëllain Aaron, kunatën Martha dhe nipërit.

Kur Comanche-t e udhëhequr nga shefi Scar, i interpretuar nga Henry Brandon, kryejnë grabitje bagëtish, Ethan pranon t’i bashkohet një grupi vullnetarësh ku ndodhet edhe i riu Martin, i luajtur nga Jeffrey Hunter.

Shumë vonë ata kuptojnë se gjithçka ishte një kurth për t’i larguar nga shtëpitë e tyre.

Kur kthehen, masakra tashmë ka ndodhur, ndërsa Debbie, mbesa e vogël e Ethan-it, është rrëmbyer.

Ethan dhe Martin do ta ndjekin për vite me radhë, përtej çdo pengese, rreziku dhe kufiri njerëzor.

John Ford flet hapur për racizmin, urrejtjen dhe për një botë pa mëshirë e moral, ku ëndrra e Kufirit të Egër ndiqet nga errësira që mishërohet te Ethan.

Kjo errësirë vihet përballë madhështisë së Monument Valley, peizazheve të mbuluara me borë të veriut dhe fushave të pafundme të jugperëndimit amerikan, të lartësuara nga VistaVision dhe Technicolor i drejtorit të fotografisë Winton C. Hoch.

Ngjyrat e forta, hijet dhe sfondet e bëjnë filmin një pikturë të vërtetë në lëvizje.

Dhe pastaj është ai horizont, ajo derë që hapet në fillim dhe mbyllet në fund, duke u kthyer në një nga momentet më të rëndësishme në historinë e kinemasë, si nga ana artistike, ashtu edhe semantike e teknike.

Brenda saj ndodhet shpirti i Ethan-it, dëshirat e tij të fshehura dhe gjithçka që nuk mundi të kishte.

Aty është fundi i Kufirit të Egër, ardhja e qytetërimit, fundi i western-it ashtu siç ishte njohur deri atëherë dhe fundi i Amerikës siç e njihnim.

Sentieri Selvaggi është një road movie ku brutaliteti dhe mizoria e asaj jete, e atij përplasjeje mes dy botëve krejtësisht të papajtueshme, ndërthuret edhe me ironi, romantizëm dhe me diçka poetike e bukolike.

Marrëdhënia mes gjinive është e butë dhe e tillë bëhet në fund edhe ajo mes Debbie dhe Ethan-it: ai e ndjek, e gjen, por më pas e përqafon; nuk e fal atë, por i kërkon falje për urrejtjen me të cilën e kishte ngarkuar.

Për John Ford armiku i vërtetë është urrejtja, jo Scar-i, luftëtari krenar i një populli të destinuar drejt zhdukjes dhe fundit.