Trump përqafon Pakistanin: 'Romancë taktike' apo një 'rreth i brendshëm' i ri?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 19 Qershor 2025, 17:18

Në fjalimin e tij të parë në një seancë të përbashkët të Kongresit më 4 mars të këtij viti, pasi u bë president i Shteteve të Bashkuara për herë të dytë, Donald Trump bëri një zbulim të habitshëm.

Ai iu referua bombardimit vdekjeprurës në Abbey Gate në aeroportin e Kabulit në gusht 2021 – i cili ndodhi ndërsa mijëra afganë përpiqeshin të iknin pas marrjes së kontrollit nga talebanët – dhe tha se autori i dyshuar ishte arrestuar.

Vendi të cilit ai ia atribuoi arrestimin: Pakistani. “Dua të falënderoj veçanërisht qeverinë e Pakistanit për ndihmën në arrestimin e këtij përbindëshi”, deklaroi Trump.

Pak më shumë se tre muaj më vonë, Trump priti shefin e ushtrisë së Pakistanit, Asmir Munir, për drekë në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën — hera e parë që një president amerikan ka pritur një shef ushtarak nga Pakistani, i cili nuk është edhe kreu i shtetit të vendit. Munir është në një udhëtim pesëditor në SHBA.

Për një vend që Trump e kishte akuzuar, vetëm shtatë vjet më parë, se nuk i jepte SHBA-së “asgjë tjetër përveç gënjeshtrave dhe mashtrimit” dhe strehë të sigurta për terroristët – dhe për një vend që paraardhësi i tij i menjëhershëm Joe  Biden e quajti “një nga kombet më të rrezikshme” – kjo shënon një ndryshim dramatik.

Është një rivendosje që ekspertët thonë se ka qenë në proces për javë të tëra, nën administratën e dytë të Trump, dhe që u forcua nga konfrontimi i shkurtër por intensiv ushtarak midis Indisë dhe Pakistanit në maj, gjatë të cilit SHBA-të u përpoqën të ndërmjetësonin një armëpushim.

Disa analistë paralajmërojnë se marrëdhënia në zhvillim, duhet të shihet si produkt i pozicionit personal të Trump, dhe jo si produkt i politikës institucionale.

 “Kemi të bëjmë me një administratë që ndryshon tonin e saj çdo orë. Nuk ka asnjë proces këtu”, tha për Al Jazeera Marvin Weinbaum, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Lindjes së Mesme (MEI).

“Në një moment SHBA-të nuk kanë asnjë interes dhe në minutën tjetër prioritetet ndryshojnë me shpejtësi. Keni të bëni me një administratë që është e paqëndrueshme dhe e personalizuar, dhe kjo nuk shoqërohet me politikën tradicionale të jashtme të SHBA-së”, shtoi ai.

Megjithatë, të tjerë theksojnë se edhe optika e pritjes së Munirit nga Trump është domethënëse.

 “Ftesa për drekë e Trumpit drejtuar shefit të ushtrisë së Pakistanit nuk është vetëm thyerje protokolli, por edhe ripërcaktuese e protokollit”, tha Raza Ahmad Rumi, një lektor i shquar në Universitetin e Qytetit të Nju Jorkut (CUNY). “Kjo sinjalizon, mjaft qartë, se Pakistani nuk është vetëm në radarin e Uashingtonit, por është në rrethin e ngushtë, të paktën për momentin.”

Rivendosja mes krizave rajonale

Takimi midis Trump dhe Munir erdhi në mes të tensioneve të larta në Lindjen e Mesme, ku Izraeli ka kryer sulme brenda qyteteve iraniane që nga 13 qershori. Irani është hakmarrë me sulme raketore ndaj Izraelit.

Ofensiva izraelite – që synon gjeneralët iranianë, bazat raketore, objektet bërthamore dhe shkencëtarët – ka vrarë më shumë se 200 persona. Sulmet me raketa dhe dronë të Iranit ndaj Izraelit gjatë gjashtë ditëve të fundit kanë vrarë rreth 20 persona.

Qeveria izraelite e udhëhequr nga Benjamin Netanyahu i ka kërkuar SHBA-së të bashkohet me ofensivën kundër Iranit, i cili ndan një kufi 900 kilometra të gjatë me Pakistanin.

Duke folur për mediat në Zyrën Ovale pas drekës me Munirin të mërkurën, Trump vuri në dukje se pakistanezët "e njohin Iranin shumë mirë, më mirë se shumica", por shtoi se ata "nuk janë të lumtur".

Megjithatë, sipas Trump, arsyeja kryesore për takimin me Munirin ishte për ta falënderuar atë për rolin e tij në çaktivizimin e konfliktit të majit midis Pakistanit dhe Indisë, një konfrontim që e çoi rajonin, me më shumë se 1.6 miliardë banorë, në prag të luftës bërthamore.

“Arsyeja pse e kisha këtu ishte se doja ta falënderoja që nuk hyri në luftë [me Indinë]. Dhe dua të falënderoj edhe kryeministrin [Narendra] Modi, i cili u largua pak ditë më parë. Po punojmë për një marrëveshje tregtare me Indinë dhe Pakistanin”, tha Trump, i cili njihet për një marrëdhënie të ngrohtë me udhëheqësin indian Modi.

“Këta dy njerëz shumë të zgjuar vendosën të mos vazhdonin me një luftë që mund të kishte qenë një luftë bërthamore. Pakistani dhe India janë dy fuqi të mëdha bërthamore. Ishte nder që e takova sot”, shtoi ai, duke iu referuar Munirit.

Kriza kishte filluar pas një sulmi në prill në Kashmirin e administruar nga India që vrau 26 civilë indianë. India fajësoi Pakistanin, i cili mohoi akuzën dhe bëri thirrje për një hetim "të besueshëm, të pavarur dhe transparent".

Më 7 maj, India nisi sulme ajrore brenda territoreve të Kashmirit të administruara nga Pakistani dhe Pakistani. Pakistani u përgjigj nëpërmjet forcave të tij ajrore, duke pretenduar se kishte rrëzuar të paktën gjashtë avionë luftarakë indianë. India konfirmoi humbjet, por nuk specifikoi numrin e tyre.

Konflikti u përshkallëzua, ndërsa të dyja palët shkëmbyen dronë për tre ditë dhe përfundimisht lëshuan raketa në objektiva ushtarake më 10 maj. Ai përfundoi vetëm pasi diplomacia intensive e fshehtë, veçanërisht duke përfshirë SHBA-në, çoi në një armëpushim.

Trump përsëriti rolin e tij të mërkurën. “Unë e ndalova luftën midis Pakistanit dhe Indisë. Ky njeri [Munir] pati jashtëzakonisht ndikim në ndalimin e saj nga pala pakistaneze, Modi nga pala indiane dhe të tjerë”, tha ai.

Ndërsa Pakistani e ka pranuar rolin e SHBA-së, India këmbëngul se armëpushimi erdhi vetëm si rezultat i dialogut dypalësh. Sekretari i Jashtëm Indian, Vikram Misri, deklaroi të martën se kryeministri Indian Modi kishte folur me Trumpin në telefon për të nënvizuar pikëpamjen e Nju Delhit se nuk kishte ndërmjetësim të udhëhequr nga SHBA-të midis Indisë dhe Pakistanit.

Arif Ansar, strateg kryesor në firmën këshillimore PoliTact me seli në Uashington, tha se performanca ushtarake e Pakistanit gjatë konfrontimit nxiti angazhimin e Trump.

“Kjo tregoi se pavarësisht sfidave të saj politike dhe ekonomike, vendi mund të tejkalojë një kundërshtar shumë më të madh”, tha Ansar për Al Jazeera. “Kjo e ka shtyrë Presidentin Trump të angazhohet me qendrat tradicionale të pushtetit të Pakistanit, bazuar në interesat strategjike thelbësore.”

“Mundësi për të rivendosur rëndësinë”

Ai angazhim ka një histori të gjatë.

Marrëdhënia e Pakistanit me SHBA-në daton që nga pavarësia e saj në vitin 1947, pas së cilës u bashkua me Uashingtonin gjatë Luftës së Ftohtë. Pas pushtimit sovjetik të Afganistanit, Pakistani mbështeti objektivat e SHBA-së atje dhe të dy bashkëpunuan ngushtë për të mbështetur muxhahedinët që përfundimisht e detyruan Moskën të tërhiqte trupat e saj.

Më pas, Pakistani mbështeti gjithashtu “luftën kundër terrorizmit” të SHBA-së pas 11 shtatorit.

Megjithatë, me kalimin e viteve, shumë brenda komunitetit strategjik të SHBA-së filluan të vinin në pikëpyetje besueshmërinë e Pakistanit si një partner i besueshëm sigurie, veçanërisht pasi arkitekti i sulmeve të 11 shtatorit, Osama bin Laden, u gjet në Abbottabad, afër Rawalpindi-t, ku ndodhet selia ushtarake e Pakistanit, në vitin 2011.

Që nga rikthimi i talebanëve në pushtet në gusht 2021, partneriteti strategjik është dobësuar më tej. Pakistani është drejtuar gjithnjë e më shumë drejt Kinës për mbështetje ekonomike, ushtarake dhe teknologjike.

Por Ëeinbaum tha se që kur Trump u rikthye në detyrë, Pakistani ka fituar respektin që i mungonte nën administratën e mëparshme të Bidenit.

Trump donte “ndihmë kundër terrorizmit”, tha Weinbaum – dhe me sa duket e mori atë.

Më 10 qershor, Gjenerali Michael E Kurilla, shefi i Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM), detajoi se si ky bashkëpunim çoi në kapjen e të dyshuarit për sulmin me bombë në Abbey Gate.

“Ata [Pakistani] janë në një luftë aktive kundër terrorizmit tani dhe kanë qenë një partner fenomenal në botën e antiterrorizmit”, tha Kurilla, në një dëshmi para Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve në Uashington, DC.

Sipas Kurillas, i cili mbikëqyr gjithashtu operacionet e ushtrisë amerikane në Lindjen e Mesme, përfshirë Iranin, ky përparim, përfshirë arrestimin e të dyshuarit për bombardimin në Abbey Gate, u bë i mundur falë koordinimit të drejtpërdrejtë me shefin e ushtrisë së Pakistanit. "Marshalli i Fushës Asim Munir më telefonoi për të më thënë se kishin kapur një nga individët e Daesh-K [ISKP ose ISIS-K]", tha ai.

Si qershi mbi tortë për marrëdhënien dypalëshe, sugjeroi Weinbaum, Pakistani ka shtuar “më shumë gjëra të mira, të tilla si një marrëveshje tregtare pa tarifa, duke ofruar minerale të rralla dhe kriptovaluta”. Weinbaum më parë shërbeu si analist për Pakistanin dhe Afganistanin në Byronë e Inteligjencës dhe Kërkimit të Departamentit të Shtetit të SHBA-së.

Mineralet e rralla të tokës, kritike për industri si mbrojtja, robotika dhe elektronika, janë ndër asetet e Pakistanit që tani u ofrohen investitorëve të huaj, përfshirë SHBA-në dhe Arabinë Saudite.

Pakistani gjithashtu ka formuar kohët e fundit një këshill kriptovalutash dhe ka zhvilluar bisedime me zyrtarë amerikanë për të tërhequr investime dhe partneritete.

Rumi e quajti takimin Munir-Trump, “historik”.

“SHBA-të duan ndihmën e Pakistanit në uljen e rrezikut të paqëndrueshmërisë rajonale pa ofruar shumë në këmbim. Për Munirin, kjo është një mundësi për të rivendosur rëndësinë dhe ndoshta për të negociuar hapësirë ​​manovrimi në vend”, tha ai.

Lidhjet transaksionale dhe kostot demokratike

Historikisht, lidhjet e Pakistanit me SHBA-në kanë qenë kryeisht transaksionale, veçanërisht në sferën e sigurisë. Ndihma dhe investimet e SHBA-së shpesh pasuan përafrimin e Pakistanit me qëllimet strategjike të SHBA-së, duke ndihmuar në ndërtimin e infrastrukturës dhe ushtrisë së tij.

Por marrëdhënia është karakterizuar edhe nga mosbesimi, me administratat amerikane që akuzojnë Pakistanin për marrëveshje të dyfishtë, ndërsa Pakistani pretendon se SHBA-të nuk kanë arritur të respektojnë sakrificat që kanë bërë ndërsa kanë mbajtur anën e tyre.

Nëse ky angazhim i fundit do të jetë një tjetër fazë kalimtare apo një harmoni më e qëndrueshme, mbetet për t’u parë, thonë ekspertët.

Rumi, akademiku me bazë në Nju Jork, tha se SHBA-të tradicionalisht janë angazhuar me Pakistanin kur ka pasur nevojë dhe janë tërhequr kur ka pasur mundësi.

“Nëse kjo marrëdhënie nuk institucionalizohet, përtej lentes së sigurisë me të cilën shihet, është një tjetër romancë taktike. Dhe ashtu si aventurat e kaluara, mund të zbehet sapo të përmbushen qëllimet strategjike ose të ndryshojnë regjimet”, tha ai.

Ansar shtoi se Pakistani ndodhet përsëri në prag të një zgjedhjeje të madhe strategjike mes ndryshimit të fuqisë globale.

"Shumë varet nëse anon nga Kina apo nga SHBA-ja. Ky vendim është i lidhur edhe me konfliktin në zhvillim e sipër Izrael-Palestinë dhe rolin e Iranit", tha ai.

Por Ëeinbaum, ish-zyrtari i Departamentit të Shtetit, e përshkroi rivendosjen e marrëdhënieve si të përkohshme, pasi "asgjë nuk është e përhershme në këtë administratë".

“Nëse Pakistani luan ndonjë rol në krizën e Iranit, kjo mund të ketë një kuptim më të rëndësishëm për këto lidhje. Por duhet të jetë i përgatitur që asgjë nuk është zgjidhur me këtë administratë. Gjërat mund të ndryshojnë në çdo moment, në çdo orë”, tha ai.

Ushtria mbetet instiucioni më i fuqishëm i Pakistanit , duke ushtruar ndikim të madh mbi politikën dhe shoqërinë.

Ajo ka sunduar drejtpërdrejt për më shumë se tre dekada, dhe qeveria aktuale, e zgjedhur në një votim të diskutueshëm vitin e kaluar, shihet gjerësisht si dytësore në krahasim me udhëheqjen ushtarake nën Munir.

Kjo është në përputhje me precedentin historik. Sundimtari i parë ushtarak i Pakistanit, Feldmarshal Ayub Khan, kishte lidhje të ngushta me SHBA-në në vitet 1960. Sundimtarët e mëvonshëm ushtarakë, përfshirë Gjeneralin Muhammad Zia-ul-Haq në vitet 1980 dhe Gjeneralin Pervez Musharraf në vitet 2000, gjithashtu ruajtën marrëdhënie të forta me SHBA-në. Të tre u pritën nga presidentët amerikanë në Shtëpinë e Bardhë - por vetëm pasi u bënë kryetarë shtetesh.

Munir, tani vetëm pakistanezi i dytë që mban gradën e marshallit të feldit pas Khan, përforcon perceptimin se pushteti i vërtetë i Pakistanit mbetet te ushtria, pavarësisht pranisë së një qeverie civile, thonë ekspertët.

Megjithatë, Rumi i CUNY-t tha se ishte e rëndësishme të mos “ngatërrohej simbolizmi me transformimin”.

“Ky takim [Trump-Munir] vërteton rrugën e qëndrueshme ushtarake në [lidhjet] SHBA-Pakistan, por gjithashtu anashkalon strukturën civile, e cila duhet të shqetësojë këdo që mbështet konsolidimin demokratik. Nëse ky është “rivendosja”, është një rast ku ngjyra kaki përsëri mbizotëron mbi votimin”, paralajmëroi ai, duke iu referuar ngjyrës së uniformës ushtarake.

Ansar nga PoliTact u pajtua, duke thënë se takimi reflekton negativisht në ekuilibrin civil-ushtarak në Pakistan, pasi tregoi se kush mbetet "bartësi i vërtetë i pushtetit" në Pakistan.

“Në planin afatgjatë, këto marrëveshje në të kaluarën kanë çuar në pasoja të jashtëzakonshme politike, ekonomike dhe të sigurisë për kombin [Pakistanin]”, tha ai.

"Por përveç kësaj, kjo ka promovuar një normë që vendimet kritike që ndikojnë në komb duhet të merren privatisht pa diskutim, konsensus ose pronësi publike. Kjo rezulton në rritjen e zhgënjimit shoqëror dhe politik në lidhje me të ardhmen e vendit."/ Al Jazeera.