Skandali që prek Shqipërinë dhe Ballkanin/ 4iG e "One Albania" dhe hija e ndikimit politik

Nga OraNews Përditësimi i fundit 18 Maj 2026, 09:37

Grupi hungarez i telekomunikacionit dhe infrastrukturës digjitale 4iG, një nga kompanitë me rritjen më të shpejtë në Evropën Qendrore dhe Juglindore, është vënë në qendër të zhvillimeve politike dhe institucionale që mund të kenë pasoja më të gjera për Ballkanin Perëndimor.

Debati publik në Hungari u intensifikua pas deklaratave të Kryeministrit hungarez, Peter Magyar, lidhur me marrëveshjen prej 1.311 trilion forintësh të nënshkruar mes Ministrisë hungareze të Mbrojtjes dhe 4iG para zgjedhjeve. Marrëveshja përfshin projekte për modernizimin digjital të forcave të armatosura, sistemet e komandës dhe teknologjitë hapësinore deri në vitin 2035, me një vlerë totale të vlerësuar rreth 4.3 miliardë dollarë.

Magyar deklaroi se disa angazhime të marra nga qeveria e mëparshme mund të rishikohen, duke shkaktuar reagime në treg dhe duke rritur pasigurinë lidhur me kontratat shtetërore të ardhshme të grupit. Vëmendja është përqendruar edhe te aktivitetet e kompanisë në Ballkan, ku 4iG ka zgjeruar ndjeshëm praninë e saj në sektorin e telekomunikacionit, përfshirë pjesëmarrjen në One Albania, por jo vetëm.

Korporata hungareze, e cila ka pasur lidhje të forta me Qeverinë Orban, ka përfituar projekte të mëdha rajonale në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi.

Në fund të prillit 2026, 4iG nënshkroi një Memorandum Mirëkuptimi (MM) me Grid Telecom të Greqisë për të zhvilluar një lidhje tokësore me fibra me kapacitet të lartë midis Shqipërisë dhe Greqisë. Ky korridor është parashikuar të lidhë Evropën Juglindore me porta ndërkombëtare. Gjithashtu 4iG ka projektin me kabllon nëndetësor EAGLE (Lidhja e Portës Egjipt-Shqipëri me Evropën). Sistemi nënujor prej 1,900 km, i cili pritet të jetë funksional deri në vitin 2028, lidh Egjiptin, Shqipërinë dhe Italinë, duke krijuar një rrugë të sigurt dhe të tepërt të të dhënave drejt qendrave të të dhënave të Evropës Qendrore.

Në Maqedoninë e Veriut, grupi hungarez është angazhuar për rrjetin 5G. Pasi fitoi tendering në janar 2026, dega e 4iG, One Macedonia, dhe Ericsson përfunduan një kontratë të madhe për të vendosur një rrjet të pavarur (SA) 5G në terren të ri. Shërbimet urbane pritet të fillojnë deri në pranverën e vitit 2027, me mbulim 5G në të gjithë vendin të parashikuar deri në vitin 2033.

Në Malin e Zi, në prill të vitit 2026, 4iG përparoi planet për të zbatuar zgjidhje të reja të TIK-ut dhe projekte të qendrave të të dhënave, në kuadër të digjitalizimit.

Por, aksionet e 4iG u përballën me presion në rënie të tregut në Bursën e Budapestit, duke shkaktuar disa njoftime të jashtëzakonshme nga investitorët në lidhje me kapitalin e kompanisë dhe projektet rajonale në vazhdim.

Ish-ministri hungarez i Mbrojtjes, Kristof Szalay-Bobrovniczky, duke mbrojtur marrëveshjen e nënshkruar mes Qeverisë Orban dhe korporatës 4iG, tha se ajo është rezultat i planifikimit strategjik afatgjatë dhe pjesë e strategjisë më të gjerë të Hungarisë për digjitalizimin e strukturave shtetërore dhe të mbrojtjes. Sipas tij, kontrata përfshin zhvillimin e një sistemi të integruar komandimi dhe menaxhimi të infrastrukturës digjitale me pjesëmarrjen e një ofruesi vendas të aftë për të përmbushur nevojat kritike shtetërore.

Zhvillimet rreth 4iG tashmë kanë hapur debatet publike jo vetëm në Hungari, por edhe në Maqedoninë e Veriut dhe Serbi, ku vëmendje po zhvendoset nga çështjet tradicionale të investimeve drejt transparencës institucionale, kontratave shtetërore dhe ndikimit strategjik rajonal, shkruan Indipendent Balkan News Agency.

Çështja po merr rëndësi të veçantë në Ballkanin Perëndimor, ku lidhjet ekonomike dhe të biznesit mes grupeve investuese hungareze dhe kompanive rajonale janë zgjeruar vitet e fundit. Në Maqedoninë e Veriut, opozita LSDM lidhi aktivitetet e 4iG me debatet mbi transparencën, prokurimet publike dhe ndikimin mediatik, duke kritikuar qeverinë e Hristijan Mickoskit.

LSDM argumentoi se kontaktet mes zyrtarëve qeveritarë dhe përfaqësuesve të 4iG janë pjesë e një rrjeti më të gjerë marrëdhëniesh ekonomike dhe politike që është zhvilluar në rajon vitet e fundit. Në të njëjtën kohë, partia përsëriti thirrjet për mekanizma më të fortë transparence dhe mbikëqyrje më të rreptë të kontratave publike.

Në këtë kontekst, lideri i LSDM-së, Venko Filipçe, prezantoi iniciativën “Fronti për të Vërtetën dhe Drejtësinë”, e cila përfshin propozime për digjitalizimin e plotë të prokurimeve publike, deklarime elektronike të pasurisë, krijimin e një autoriteti kombëtar kundër korrupsionit dhe bashkëpunim më të ngushtë me institucionet dhe mekanizmat mbikëqyrës evropianë.

Debati në Maqedoninë e Veriut pasqyron një prirje më të gjerë rajonale, ku telekomunikacioni, platformat digjitale dhe infrastruktura strategjike po shihen gjithnjë e më shumë jo vetëm si asete ekonomike, por edhe si instrumente të ndikimit politik dhe gjeopolitik.

Ndërkohë, rasti hungarez ka rikthyer vëmendjen te marrëdhënia mes kontratave shtetërore, investimeve strategjike dhe ndikimit korporativ. Gjatë viteve të fundit, 4iG është zgjeruar përmes blerjeve dhe pjesëmarrjeve në kompani të telekomunikacionit dhe mbrojtjes, si edhe përmes investimeve në industrinë e mbrojtjes.

Grupi raportoi rritje të fortë financiare, me të ardhura të konsoliduara që arritën në 733.8 miliardë forinta dhe me rritje të ndjeshme të EBITDA-s. Megjithatë, zhvillimet e fundit politike në Hungari kanë rihapur debatin mbi rolin e grupeve të mëdha të biznesit që u zgjeruan gjatë viteve të qeverisjes së Viktor Orbán.

Në Serbi, diskutimi po merr gjithashtu dimension ndërkufitar, pasi grupet hungareze të biznesit kanë zgjeruar praninë e tyre përmes investimeve, programeve të subvencionuara dhe partneriteteve në infrastrukturë dhe shërbime. Ky zhvillim po intensifikon debatet mbi marrëdhënien mes pranisë ekonomike, financimit të mbështetur nga shteti dhe ndikimit rajonal.

Analistët vlerësojnë se zhvillimet rreth 4iG mund të ndikojnë më tej debatet në Ballkanin Perëndimor lidhur me transparencën në infrastrukturën strategjike, mbikëqyrjen e kontratave publike dhe rolin e telekomunikacionit në ndikimin politik dhe ekonomik.

Deri tani, nuk është bërë publike asnjë akuzë zyrtare ndaj 4iG. Megjithatë, përplasja politike në Hungari dhe debati më i gjerë rajonal tregojnë se investimet strategjike në infrastrukturën digjitale dhe telekomunikacion po kthehen gjithnjë e më shumë në një fushë kyçe të konkurrencës politike dhe gjeoekonomike në Ballkan. /Marre nga Pamfleti