AFP: Represioni, armët bërthamore dhe raketat arsyet e sulmeve kundër Iranit

Nga OraNews Përditësimi i fundit 28 Shkurt 2026, 20:43

Sulmet izraelite dhe amerikane ndaj Iranit rezultuan nga një kombinim faktorësh, duke përfshirë shtypjen e përgjakshme të demonstratave masive në vend dhe negociatat e bllokuara midis Teheranit dhe Uashingtonit për çështje me rëndësi jetike për Republikën Islamike, armët bërthamore, raketat balistike dhe ndërmjetësit.

Protestat u shtypën brutalisht

Të nxitura në dhjetor për të denoncuar krizën ekonomike, demonstratat në Iran u transformuan shpejt në një sfidë ndaj regjimit dhe u shtypën brutalisht në janar.

Sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me bazë në SHBA, më shumë se 7 000 njerëz, kryesisht protestues, u vranë në shtypje, një numër i përkohshëm për shkak të mungesës së aksesit në të gjitha certifikatat e vdekjes. Përveç kësaj, më shumë se 53 000 njerëz janë arrestuar që nga janari.

Presidenti amerikan Donald Trump, nga ana e tij, përmendi 32 000 vdekje, një shifër e cituar edhe nga mediat iraniane në mërgim.

Ndërkohë, zyrtarët iranianë pranojnë më shumë se 3 000 vdekje në protesta, por ia atribuojnë dhunën “akteve terroriste” të orkestruara nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.

Përballë shtypjes brutale, Donald Trump fillimisht i premtoi popullit iranian më 13 janar se “ndihma ishte në rrugë e sipër” dhe vendosi një forcë të madhe ushtarake në Lindjen e Mesme, por më pas u tërhoq.

Programi bërthamor iranian

Për vite me radhë, vendet perëndimore e kanë akuzuar Iranin se po përpiqet të zhvillojë armë bërthamore, gjë që Teherani e mohon.

Shtetet e Bashkuara këmbëngulin në një ndalim të plotë të pasurimit të uraniumit, ndërsa Irani mbron të drejtën e tij për energji bërthamore civile, edhe pse ka arritur një prag prej 60% të pasurimit të uraniumit, një nivel që tejkalon shumë atë të kërkuar për përdorim civil.

Pas kërcënimeve të bëra nga Donald Trump kundër Republikës Islamike gjatë shtypjes së protestave, Uashingtoni dhe Teherani filluan negociata indirekte për të provuar të arrijnë një marrëveshje.

Të martën, në fjalimin e tij para kombit, presidenti amerikan foli për “ambiciet e liga bërthamore” të Iranit.

Një raund i tretë bisedimesh përfundoi të enjten në Gjenevë pa rezultate. Uashingtoni po këmbëngul në zgjerimin e diskutimit për të përfshirë tema të tjera si raketat balistike dhe aleatët rajonalë të Teheranit, diçka që Irani e refuzon.

Raketa balistike

Donald Trump nuk e fshehu pakënaqësinë e tij të fortë kur Teherani refuzoi të trajtonte çështjen e programit të tij të raketave balistike në negociatat e fundit.

Izraeli po shtyn gjithashtu që kjo temë të diskutohet, duke denoncuar rrezikun që arsenali i Iranit me rreze të shkurtër dhe të mesme paraqet për sigurinë e tij.

Nga ana e tij, Uashingtoni, i cili tashmë e kishte akuzuar Iranin për zhvillimin e raketave të afta për të kërcënuar Evropën dhe bazat e saj ushtarake, beson se Irani së shpejti mund të sigurojë raketa që mund të arrijnë Shtetet e Bashkuara.

Por Republika Islamike refuzon të negociojë për raketat e saj balistike, duke pohuar të drejtën e saj për vetëmbrojtje.

Grupet pro iraniane

Përveç një ndryshimi të pushtetit në Iran, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli duan të shkatërrojnë “boshtin e rezistencës” të Iranit, i cili mbështetet në forcat aleate në rajon që i armatos dhe i financon: grupet islamike Hezbollah në Liban dhe Hamas në Gaza, rebelët Huthi në Jemen dhe milicitë në Irak.

“Ne do të sigurohemi që përfaqësuesit terroristë në rajon nuk mund ta destabilizojnë më rajonin ose botën ose të sulmojnë forcat tona”, deklaroi sot Donald Trump.

“Ky është terror masiv dhe ne nuk do ta tolerojmë më. Nga Libani në Jemen, nga Siria në Irak, regjimi ka armatosur, trajnuar dhe financuar milicitë terroriste që e kanë spërkatur tokën me gjak dhe zorrë”, shtoi ai, duke kujtuar “sulmet monstruoze të 7 tetorit kundër Izraelit” të kryera nga lëvizja islamiste palestineze Hamas.

Izraeli ka qenë gjithashtu shënjestër e sulmeve nga Hezbollahu dhe Houthit në muajt e fundit.

Presidenti amerikan kujtoi gjithashtu “sulmet e panumërta nga grupet pro iraniane kundër forcave amerikane të stacionuara në Lindjen e Mesme në vitet e fundit, si dhe kundër anijeve ushtarake dhe tregtare amerikane dhe korridoreve ndërkombëtare të transportit detar”.