Karrigia “këmbë mbi këmbë” e Luiz Philippe Carneiro de Mendonça, homazh ndaj lëvizjes Dada

Nga OraNews Përditësimi i fundit 16 Shkurt 2026, 08:46

Këmbë mbi këmbë mund të qëndroni vetë kur jenë të ulur mbi një karrige, dhe kjo është shprehje e rehatisë, statusit, mbrojtjes, elegancës por edhe tensionit të brendshëm. Por artit i pëlqen të luaj, të shprehet përmes formalizmit thellësinë e idesë dhe forcës së mendimit. Ai, si në këtë rast është pak cinik, metaforik gjithashtu. Do të thotë më shumë se ç'është. Lejon të flasësh duke u zhytur në mendime dhe kyçur në heshtjen meditative.

Vepra "Karrige me këmbë të kryqëzuara" e Luiz Philippe Carneiro de Mendonça (2017) është njëherësh ose qëllimisht një homazh ndaj lëvizjes Dada, një nga avangardat më subversive të fillimit të shekullit XX. Dadaizmi, i lindur si reagim ndaj absurditetit të Luftës së Parë Botërore, sfidonte normat estetike dhe logjike të artit tradicional, duke promovuar rastësinë, ironinë dhe një qasje anti-art.

Mendonça e përqafon këtë shpirt duke përdorur forma dhe materiale jokonvencionale në dizajnin e tij. Karrigia e tij nuk është thjesht një objekt funksional, por një deklaratë estetike që sfidon idenë e mobilimit si një kategori e ngurtë dhe e mirëpërcaktuar. Me anë të saj, ai i bën jehonë praktikave të artistëve dadistë si Marcel Duchamp, i cili e ktheu një objekt të zakonshëm (siç ishte pisuari në veprën e tij Fontana, 1917) në një deklaratë artistike, apo Man Ray, i njohur për përmbysjen ironike të funksionalitetit në veprat e tij.

Duke mjegulluar kufirin midis artit dhe objektit të përditshëm, Mendonça e vendos dizajnin e tij në të njëjtën vijë me qëllimet e Dadës për të sfiduar logjikën dhe për të përqafuar surrealitetin. Karrigia me këmbë të kryqëzuara nuk është vetëm një objekt për t’u përdorur, por një provokim vizual dhe konceptual. Ajo përfaqëson një përpjekje për të thyer pritshmëritë e shikuesit dhe për ta detyruar atë të rimendojë kufijtë mes artit dhe funksionalitetit, mes seriozitetit dhe humorit, mes rregullit dhe kaosit, ashtu siç bëri Dada një shekull më parë.

Përgatiti: Albert Vataj