MINERALE TË ÇMUARA NË KËRPUDHA/ Dy shkencëtarë po vëzhgojnë rritjen e tyre në laborator
Nga Katerina Hysenllari Përditësimi i fundit 10 Shkurt 2026, 14:02
Shkencëtarët po përdorin kërpudhat për të nxjerrë elementë të çmuar që përdoren në bateri, magnetë dhe pajisje energjetike, duke shfrytëzuar rrjetet mikroskopike që ato krijojnë. Këto metoda të reja mund të reduktojnë varësinë nga importi dhe të ndihmojnë pastrimin e mjedisit nga mbeturinat industriale.
Ndërsa vendet konkurrojnë për depozitat e tokave të rralla, shkencëtarët thonë se këto materiale të çmuara shpesh gjenden kudo. Në një laborator në Austri, dy shkencëtarë po vëzhgojnë rritjen e kërpudhave.
Kërpudhat zhvillojnë rrjete të imëta mikroskopike, të quajtura mycelium, të cilat depërtojnë në çdo cep dhe tërheqin lëndë ushqyese.
Por ato thithin edhe elementë të tjerë, përfshirë tokat e rralla që njerëzit kërkojnë për bateri, magnetë dhe pajisje energjetike.
Qëllimi i shkencëtarëve është që kërpudhat t’i nxjerrin për përdorim.
Tokat e rralla përbëjnë 17 elementë metalikë, të ngjashëm kimikisht me njëri-tjetrin, si dysprosium, yttrium dhe scandium.
Edhe pse quhen “toka të rralla”, ato nuk janë vërtet të rralla, por nxjerrja e tyre është sfiduese.
Shumë vende po kërkojnë mënyra të reja për t’i marrë këto elemente, nga përdorimi i kërpudhave deri tek grumbujt e mëdhenj të plehrave industrialë.
Për shembull, hiri i qymyrit dhe mbeturinat nga alumini mund të jenë burime të vlefshme.
Kjo mund të reduktojë nevojën për të importuar tokat e rralla dhe madje të ndihmojë në pastrimin e mjedisit nga kontaminimi.
