Shkodra si pjesë e kubizmit sintetik të Pablo Picasso-s
Nga Albert Vataj Përditësimi i fundit 28 Janar 2026, 11:26
Është kjo prurje e Rozafa Shpuza, një zbulesë e andshme adhurimi i artit si kumtim historik dhe thirrje nga thellësia e kohës në zgjim kujtese.
Kjo është një vepër mjaft domethënëse e artit modern. Bëhet fjalë për një kolazh të krijuar nga mjeshtri spanjoll Pablo Picasso në vitin 1913.
Vepra njihet shpesh me titullin "Bouteille, clarinette, violon, journal, verre" (Shishe, klarinetë, violinë, gazetë, gotë) ose thjesht si një kompozim kubist. Ajo i përket periudhës së Kubizmit Sintetik, ku Picasso filloi të integronte objekte reale (si copëza gazetash) direkt në kanavacë për të sfiduar kufijtë midis realitetit dhe artit.
Kjo ishte një teknikë revolucionare. Në vend që të pikturonte "sikur" ka letër, Picasso ngjiti letër të vërtetë. Kjo ndryshoi historinë e artit përgjithmonë, sepse arti nuk ishte më vetëm "imitim", por u bë "ndërtim" me materiale reale.
Në qendër shihet një pjesë e gazetës franceze "Le Excelsior" e datës 4 maj 1913. Teksti që dallohet, "Le Montenegro et la prise de Scutari" (Mali i Zi dhe marrja e Shkodrës), ka një rëndësi historike, veçanërisht për ne. Kjo i referohet Rrethimit të Shkodrës gjatë Luftës së Parë Ballkanike (1912-1913). Përdorimi i këtij lajmi tregon se Picasso ishte i vëmendshëm ndaj ngjarjeve dramatike politike të kohës, duke i përdorur ato si elemente vizuale dhe dokumentare në artin e tij.
Pse Shkodra? Në atë kohë, rrethimi dhe rënia e Shkodrës ishte kryelajm në mediat evropiane.
Për Picasson, gazeta shërbente si teksturë vizuale (shkronjat krijojnë një model gri), por edhe si një "spirancë" me realitetin. Ai e vendosi lajmin e luftës përballë objekteve të qeta të një kafeje (si gota dhe violina), duke krijuar një kontrast midis jetës së përditshme dhe dramave botërore.
Siç vërtetohet edhe nga pllakat metalike në kornizë "Evie Hone Bequest 1955". Kjo vepër ka qenë pjesë e koleksionit të artistes irlandeze Evie Hone, e cila ia la trashëgimi galerisë pas vdekjes së saj.
Sot, kjo vepër ndodhet në Galeria Kombëtare e Irlandës (National Gallery of Ireland) në Dublin.
Kjo vepër është një koincidencë e bukur që një nga emrat më të mëdhenj të artit botëror ka "ngrirë" në kohë një moment kaq specifik të historisë shqiptare në një nga veprat e tij.
