Cher - Cherilyn Sarkisian, vajza që u rrëzua nga fati, për t’u ringritur, lart, në shkëlqimin e një ylli fame

Në jetën e saj nuk kishte asgjë, por shpirti arriti t’i zgjonte gjithçka që ajo meritonte. Ajo kishte provuar çdo boshësi, çdo plagë, çdo dritë të fikur, por vetëm për t’i rikthyer të gjitha si provë se nuk ka rëndësi sa herë rrëzohesh, rëndësi ka mënyra se si ringrihesh.

Dhe Cherilyn Sarkisian, sa herë u përkul para peshës së fatit, aq herë mësoi të ngrihej më lart, më e fortë, më e patjetërsueshme, sikur çdo plagë të ishte një shkallë drejt horizontit që shpirti i saj i paepur i tregonte.

Ajo kishte një zë që askush s’e donte, një trup që Hollivudi e hodhi poshtë, dhe vështirësi në të nxënë që e bënë shkollën të pamundur, por ajo bëri një premtim që i ndryshoi gjithçka.

Fëmijëria e Cher-it ishte kaos i mbështjellë me varfëri. Qytete të ndryshme çdo pak muaj. Shkolla të ndryshme ku ajo ishte gjithnjë vajza e re që s’dinte të lexonte. Tetë njerkër që i kaluan në jetë, teksa e ëma, një aktore e brishtë e quajtur Georgia, martohej e rimartohej me shpresën se do gjente stabilitetin që kurrë nuk erdhi.

Ishin aq të varfra sa Cher hante drithëra me ujë sepse qumështi ishte luks. Ajo shihte ëndrrat e së ëmës të shkatërroheshin, ndërsa përpiqej të mbante gjallë të sajat.

Shkolla nuk ishte thjesht e vështirë, ishte poshtëruese. Ajo kishte disleksi dhe diskalkuli të pa diagnostikuara. Shkronjat ngatërroheshin. Numrat nuk kishin kuptim. Mësuesit e etiketuan si të ngadaltë. Shokët e klasës e tallnin hapur. Por ja paradoksi: ndërsa s’mund të lexonte një paragraf, ajo mund të dëgjonte një këngë vetëm një herë dhe ta memorizonte menjëherë fjalë për fjalë.

Truri i saj punonte ndryshe. Jo i thyer. Ndryshe.

Në moshën 16-vjeçare, ulur në një klasë tjetër ku ndihej e padukshme dhe budallaqe, Cher mori një vendim që do t’i përcaktonte jetën: më mirë të rrezikonte gjithçka duke ndjekur ëndrra të pamundura, sesa të luante të sigurt duke mos u bërë askush.

Ajo braktisi shkollën. Mori kursimet e jetës, 11 dollarë, dhe u shpërngul në Los Anxhelos. E vetme. Pa lidhje. Pa diplomë të shkollës së mesme. Pa plan, përveç refuzimit për të qenë e zakonshme.

E ëma i tha: “Mirë, zemër”, me atë tonin që do të thotë: do të kthehesh.

Por Cher kishte diçka që askush s’ta mëson në shkollë: një zë që i bënte njerëzit të ndalonin bisedën. I thellë. I tymtë. I patjetërsueshëm. I tillë që nuk i ngjante asnjë gruaje tjetër në muzikë.

Në një kafene të Hollivudit në vitin 1962, ajo u takua me Sonny Bono, 11 vjet më i madh, tashmë duke punuar me producentin legjendar Phil Spector. Ai e dëgjoi të këndonte dhe pa mundësi. Filluan të performonin bashkë.

Tre vjet më vonë, “I Got You Babe” u ngjit në vendin e parë.

Brenda natës, ata u bënë fytyra e kundërkulturës: flokë të gjatë, pantallona me zgjatime, dashuri e re që sfidonte rendin e shoqërisë amerikane. Duken si partneritet i përkryer.

Por pas skenës, ishte një kafaz i rreshtuar me shkëlqim.

Sonny kontrollonte gjithçka, paratë, kontratat, vendimet kreative. Cher zbuloi se ai kishte strukturuar marrëveshjet në mënyrë që ajo të ishte ligjërisht punëtore e tij. Ajo ishte zëri që Amerika adhuronte, duke performuar në skenat më të mëdha, por fitonte pothuajse asgjë.

Në fillim të viteve ’70, “The Sonny & Cher Comedy Hour” ishte një nga programet më të mëdha televizive. Stilisti Bob Mackie krijonte veshje që skandalizonin Amerikën, bark i zhveshur, pëlhura të tejdukshme, pupla dhe shkëlqime. Kur Cher veshi një fustan të tejdukshëm me rruaza në Met Gala 1974, vendi mbeti pa fjalë.

“Nëse nuk mund të përfshihet në një fotografi të vetme, nuk është veshje e Cher-it,” tha Mackie.

Por martesa e saj po vdiste. Në vitin 1974, në kulmin absolut të famës së tyre, Cher bëri kërkesë për divorc. Ajo u largua nga Sonny, nga shfaqja e tyre, nga imazhi që e kishte bërë të famshme.

Hollivudi pëshpëriste se ajo kishte mbaruar. Ishte 28 vjeçe. Nuk ishte më gjysma e një dysheje të famshme. Një yll i varietesë në një kohë kur varietetet po zhdukeshin. Një grua në një industri që hante gratë që guxonin të bëheshin solo.

Por ajo s’kishte mbaruar. Vetëm sa po fillonte.

Ajo kaloi te muzika, këtë herë solo. Pastaj te aktrimi serioz. Në vitin 1984, ajo mori një nominim për Oscar për “Silkwood”. Katër vjet më vonë, fitoi çmimin për Aktoren më të Mirë për “Moonstruck”, duke luajtur një arkëtare të ve dhe të përulur që bie papritur në dashuri.

Në Academy Awards, ajo veshi edhe një herë një krijim të çmendur të Bob Mackie, të tejdukshëm, me rruaza, i pamundur të shpërfillet. Kritikët e modës e urrenin.

“Më kanë kritikuar gjithë jetën,” tha ajo. “Po t’i kisha dëgjuar, s’do isha askund.”

Pastaj erdhi rimodelimi i saj më i guximshëm.

Në vitin 1998, kur shumica e artistëve të moshës së saj bënin turne nostalgjie dhe pranonin trashëgiminë, Cher 52-vjeçare publikoi “Believe”, një këngë dance-pop me Auto-Tune, një efekt vokal që po eksperimentonin artistët e rinj.

Kritikët e quajtën mashtrim. Radiot thanë se ajo ishte shumë e vjetër për pop. Industria muzore e kishte hequr sërish nga llogaritë.

“Believe” u bë fenomen global. Kryesoi listat në mbarë botën. Fitoi Grammy. Prezantoi një brez të ri me Cher-in që nuk e kishte dëgjuar kurrë “I Got You Babe”.

Ajo bëri të pamundurën: e rindërtoi veten për herë të pestë.

Sot, në moshën 78-vjeçare, Cher mban një rekord që asnjë artiste solo s’e ka: këngë hite në gjashtë dekada rresht, ’60, ’70, ’80, ’90, 2000 dhe 2010.

Ajo ka fituar një Oscar, një Emmy, një Grammy dhe tre Golden Globes. Ka shitur mbi 100 milionë disqe. Është ikonë mode që ka frymëzuar breza. Avokuese e LGBTQ+. Një legjendë e gjallë.

Por ja e vërteta që e bën historinë e Cher-it vërtet të jashtëzakonshme:

Ajo kurrë s’ka qenë këngëtarja më e mirë. As aktorja më e mirë. As më e bukura sipas standardeve konvencionale.

Ajo që ka qenë, ajo që ende është, është e pandalshme.

Nuk lexonte mirë, ndaj memorizonte gjithçka. I thanë se ishte shumë e vjetër, ndaj ajo përqafoi tinguj që i trembnin moshatarët e saj. I thanë çfarë të vishte, ndaj ajo veshi ç’të e bënte të ndihej e fuqishme. Meshkujt tentuan ta kontrollonin, ndaj ajo mori kontrollin. E trajtuan si diçka kalimtare, ndaj ajo fitoi Oscar.

Çdo herë që industria e argëtimit i shkroi nekrologjinë, ajo u kthye më e madhe, më e guximshme dhe më e pakompromis, vetvetja.

Ajo vajzë 16-vjeçare që iku nga shtëpia me 11 dollarë nuk u bë thjesht e famshme.

Ajo u bë gruaja që refuzoi të kategorizohej, të paketohej, të zvogëlohej apo të harrohej.

“Mam, do të bëhem ylli më i madh në botë,” i tha ajo Georgias para se të nisej për LA.

E ëma tha thjesht: “Mirë, zemër.”

Gjashtëdhjetë e dy vjet më vonë, ai premtim ende jehon.

Cher-i nuk e mbijetoi vetëm Hollivudin. Ajo e tejkaloi. E tejshkëlqeu. I kaloi të gjithë ata që dyshuan në të.

Dhe e bëri të gjitha duke veshur ç’të donte, dhe duke qenë pikërisht ajo që kishte lindur të ishte.

Ajo e ndryshoi disa herë mbiemrin gjatë jetës (Sarkisian, LaPiere, Bono, Allman), por emri i saj i lindjes është Cherilyn Sarkisian dhe pas atij emri është shkreptima që u bë shpërthim drite.

Ndoshta asnjë që hyri në Hollivud nga Holli i Famës nuk kishte kaluar nëpër aq pamundësi sa ajo i mori dhe i shndërroi në etapa zhvillimi. Ajo eci nëpër rrënoja pritjesh, nëpër hi të ëndrrave të djegura, nëpër dyer të mbyllura që u hapën vetëm kur ajo trokiti me këmbënguljen e njeriut që nuk pranon të përkufizohet nga tjetri.

Cherilyn Sarkisian dukej sikur kishte ardhur në atë botë të shndritshme, të veshur shpesh me një vel të paprekshëm iluzionesh, për t’i treguar se po, me vullnet të hekurt dhe vetëbesim të lindur nga varfëria dhe braktisja, njeriu mund të bëhet një forcë që i përdor plagët si degëzime drite. Një shpirt i rrahur me vështirësi mund të kthehet në energji ngjitëse, në shkallare drejt vezullimit të një ylli që nuk shuhet.

Dhe ajo u bë pikërisht kjo, një fenomen që sfidoi rënien, mposhti paragjykimet, theu kufijtë e asaj që një grua “duhej” të ishte në Hollivud. Në mesin e të gjitha luftëtareve që dolën të gjallë nga betejat e lavdisë, Cherilyn Sarkisian mbeti më e veçanta, ajo që nuk u ngrit vetëm nga talenti, por nga një shpirt që refuzoi të dorëzohej, edhe kur bota kërkonte ta harronte.

Ajo nuk u bë thjesht një yll. Ajo u bë prova se e pamundura është veçse një shkallë tjetër për t’u ngjitur.

Përgatiti: Albert Vataj