Çfarë sjell paketa e re e propozimeve të Komisionit Evropian për thjeshtësimin e rregullave të BE-së në fushën e qëndrueshmërisë?
Nga OraNews Përditësimi i fundit 6 Mars 2025, 09:57
Komisioni Evropian ka miratuar një paketë të re propozimesh të orientuara drejt thjeshtësimit të rregullave të BE-së, forcimit të konkurrueshmërisë dhe çlirimit të kapacitetit shtesë investues.
Kjo iniciativë ka për qëllim krijimin e një mjedisi më të favorshëm të biznesit, i cili u mundëson kompanive brenda Bashkimit të rriten, të inovojnë dhe të hapin vende cilësore pune, duke ruajtur në të njëjtën kohë objektivat kryesore të politikës klimatike, siç janë ato të përcaktuara në Marrëveshjen e Gjelbër Evropiane.
Çfarë do të thotë kjo për rajonin tonë, shpjegon Nevena Diçiç Kostiç, eksperte për zhvillimin e qëndrueshëm në kompaninë Sustineri Partners.
"Në fokus të reformave janë raportimi financiar i qëndrueshëm, kujdesi i duhur në aspektin e qëndrueshmërisë, taksonomia e BE-së, mekanizmi i përshtatjes së kufijve të karbonit (CBAM) dhe programet evropiane të investimeve. Ndryshimet e propozuara veçanërisht lehtësojnë operacionet e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, duke reduktuar barrën rregullatore dhe duke orientuar përgjegjësinë drejt kompanive të mëdha me ndikimin më të madh në klimë dhe mjedis. Pritet që këto masa të sjellin kursime prej rreth 6.3 miliardë eurosh në vit dhe të mobilizojnë 50 miliardë euro shtesë në investime publike dhe private", shton Diçiç Kostiç.
Një nga ndryshimet kryesore lidhet me raportimin mbi qëndrueshmërinë. Kompanitë që nuk janë të detyruara të raportojnë (përfshirë edhe firmat në rajon) do të ndjekin një standard që do të zhvillohet sipas modelit të standardit ekzistues VSME. Ky standard për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme mundëson raportim proporcional të përshtatur me madhësinë e firmës, me dy nivele raportimi – bazik dhe të avancuar. Niveli bazik mbulon metrikat kryesore si emetimet e gazeve serrë, përdorimin e burimeve, shëndetin dhe sigurinë e fuqisë punëtore dhe etikën e biznesit, ndërsa niveli i avancuar sjell detaje shtesë të rëndësishme për institucionet financiare dhe blerësit e mëdhenj korporativë. Përveç thjeshtësimit të detyrimeve të raportimit, ndryshime të rëndësishme janë propozuar edhe në kuadër të CSDDD (Direktiva për kujdesin e duhur në aspektin e qëndrueshmërisë). Rregullat e reja tani përcaktojnë qartë se detyrimet e raportimit janë të kufizuara vetëm te furnitorët e drejtpërdrejtë, ndërsa niveli i dytë dhe i tretë i zinxhirit të furnizimit nuk është në kuadrin e detyrimeve të raportimit. Kjo nënkupton një lehtësim të konsiderueshëm për kompanitë në rajon që eksportojnë në BE ose bashkëpunojnë me partnerë evropianë.
Sa i përket CBAM-it, propozimi përfshin dy ndryshime të rëndësishme:
Importuesit e vegjël që importojnë më pak se 50 tonë produkte specifike në vit do të përjashtohen nga detyrimet. Afati për zbatimin e plotë të CBAM-it është shtyrë për vitin 2027, duke i dhënë kompanive më shumë kohë për t’u përshtatur.
Çfarë do të thotë kjo për rajonin?
"Reformat e propozuara të BE-së do të kenë ndikim të rëndësishëm edhe në vendet që nuk janë anëtare, veçanërisht ato që kanë lidhje ekonomike me Bashkimin përmes marrëveshjeve tregtare ose që synojnë përafrimin e politikave të tyre me standardet evropiane. Thjeshtësimi i mekanizmit të përshtatjes së kufijve të karbonit (CBAM) nënkupton që eksporti në BE do t’i nënshtrohet rregullave më të qarta dhe më të lehta për t’u zbatuar, por do të kërkojë gjithashtu përshtatjen e proceseve të prodhimit për të reduktuar gjurmën e karbonit. Gjithashtu, reduktimi i barrës rregullatore për kompanitë në BE mund të sjellë ndryshime në zinxhirët e furnizimit, me një ulje të mundshme të kërkesave për furnitorët më të vegjël jashtë Bashkimit, gjë që mund të ndikojë në konkurrencën e firmave në rajon. Kjo do të jetë padyshim një nga temat për të cilat do të flasim në ESG Adria Summit, duke marrë parasysh interesin e madh të sipërmarrësve në rajon", thekson Diçiç Kostiç.
Nga ana tjetër, thjeshtësimi i qasjes në fondet investuese, si InvestEU, mund të hapë mundësi të reja për projekte në vendet fqinje që bashkëpunojnë me institucionet financiare evropiane, duke u mundësuar atyre të tërheqin më shumë fonde për projekte të qëndrueshme dhe inovative. Këto ndryshime mund të përbëjnë një sfidë për firmat jashtë BE-së që dëshirojnë të ruajnë ose të zgjerojnë biznesin e tyre në tregun evropian, por njëkohësisht ofrojnë një mundësi për ata që janë të gatshëm të përmirësojnë modelet e tyre të biznesit në përputhje me rregullat dhe standardet e reja të qëndrueshmërisë.
Komisioni Evropian do t’i përcjellë këto propozime për shqyrtim Parlamentit Evropian dhe Këshillit. Paralelisht, vazhdon procesi i konsultimeve publike për të siguruar një zbatim efikas dhe optimizimin e mëtejshëm të kuadrit rregullator.
