Astrofizikanët zbulojnë shpërthimin perfekt sferik në univers. 'Mister' se si ndodh
Nga OraNews Përditësimi i fundit 16 Shkurt 2023, 07:50
Një përplasje e dy yjeve neutrone prodhoi një shpërthim në formën e një sfere të përsosur , kanë zbuluar astrofizikanët evropianë. Mbetet mister, siç thonë ata, se si ndodh kjo.
Studiuesit nga Danimarka, Gjermania, Britania, Finlanda dhe Izraeli, të udhëhequr nga shkencëtarët e Universitetit të Kopenhagës, bënë publikimin përkatës në revistën “Nature”.
Zbulimi ka të bëjë me një shpërthim të dhunshëm kilonova të zbuluar për herë të parë në vitin 2017 nga vëzhguesit e valëve gravitacionale LIGO (SHBA) dhe Virgo (Evropë) në një galaktikë 140 milionë vjet nga Toka në drejtim të yjësisë Hidra.
Vëzhgimi i mëpasshëm i shpërthimit, i quajtur AT2017gfo/GW170817, nga Teleskopi Shumë i Madh (VLT) i Observatorit Jugor Evropian (ESO) në Kili zbuloi se ai ishte krejtësisht simetrik dhe krejtësisht sferik , diçka e papritur.
“Askush nuk e priste që shpërthimi të dukej kështu. Nuk ka kuptim që është kaq sferik si një top. Por llogaritjet tona tregojnë qartë se ky është rasti. Kjo ndoshta do të thotë se teorive dhe simulimeve të kilonovave që kemi bërë gjatë 25 viteve të fundit u mungon fizika e rëndësishme ," tha profesori i asociuar Darrah Watson i Institutit Niels Bohr në Kopenhagë.
“Mënyra më e mundshme që një shpërthim të bëhet sferik është që një sasi e madhe energjie të lirohet nga qendra e shpërthimit dhe më pas të krijohet një formë që normalisht nuk do të kishte simetri. Pra, forma sferike na tregon se ka ndoshta shumë energji në thelbin e shpërthimit, e cila nuk ishte parashikuar ," tha studiuesi kryesor Albert Snappen.
Yjet neutron (pulsarët) janë yje shumë të kondensuar të përbëra kryesisht nga neutrone dhe zakonisht janë vetëm 20 kilometra në diametër, megjithatë ata kanë pothuajse dyfishin e masës së Diellit. Një lugë çaji materie ylli neutron peshon afërsisht sa mali Everest.
Kur dy yje neutron përplasen, ndodh një shpërthim kilonova , pasi ato fillimisht bashkohen në një yll të vetëm masiv neutron, i cili më pas shembet në një vrimë të zezë. Në teori, kilonovaet ishin parashikuar që nga viti 1974, por ato u vëzhguan për herë të parë qartë në 2013.
