Historia e Beryl Markham, një gruaje që hyri si një befasi në historinë e arritjeve sfiduese

Nga OraNews Përditësimi i fundit 22 Shkurt 2026, 20:23

Në vitin 1942, Ernest Hemingway shkroi diçka që nuk e imagjinonte kurrë se do të bëhej publike.

Në një letër private drejtuar botuesit të tij, ai rrëfeu se një grua kishte shkruar një libër aq të fuqishëm sa ta vinte në diskutim vetë atë. E quajti gjeniale. Tha se dinte “të shkruante me Shkronjë të Madhe”. Dhe, në të njëjtin paragraf, e fyeu.

Ajo kundërthënie thoshte gjithçka.

Gruaja ishte Beryl Markham.

E lindur në vitin 1902, ajo u rrit në Afrikën Lindore Britanike, larg salloneve evropiane ku vajzave u mësohej si të ishin “të respektueshme”. Ndërsa të tjerat mësonin rregullat e mirësjelljes, ajo galoponte nëpër fushat e Kenias, gjuante, jetonte pranë komuniteteve masai. Që herët mësoi një mësim themelor, rregullat shoqërore nuk janë ligje natyrore, por zgjedhje.

Në vitet Njëzet u bë një nga trajneret e para profesioniste të kuajve të garës në një botë të dominuar nga burrat. Nuk kërkonte miratim. Nuk kërkonte leje. Sillte rezultate konkrete.

Pastaj erdhi qielli.

U bë pilote në Afrikë, duke transportuar postë dhe furnizime mbi territore të egra me një avion të vogël njëmotorësh. Asnjë radar. Asnjë instrumentacion i sofistikuar. Vetëm kujtesa, malet dhe lumenjtë si pika orientimi. Nëse motori do të ndalej, askush nuk do të vinte në ndihmë.

Ajo mbijetoi.

Në vitin 1936 vendosi të bënte diçka që ekspertët e konsideronin pothuajse të çmendur, të kalonte Atlantikun nga lindja në perëndim, kundër erës. Jo rruga më e lehtë, por më e vështira. Kundër logjikës. Kundër parashikimeve.

Më 4 shtator u ngrit nga Anglia, e vetme. Për më shumë se 21 orë luftoi kundër akullit mbi krahë, turbulencës, lodhjes. Poshtë saj, vetëm oqean. Sipër, errësirë.

Nuk arriti në Nju Jork. U rrëzua në një kënetë torfe në Nova Scotia, pothuajse pa karburant. Por ndërmarrja ishte realizuar.

U bë personi i parë që fluturoi i vetëm dhe pa ndalesë nga lindja në perëndim përmes Atlantikut.

U festua. Pastaj u harrua.

Në vitin 1942 botoi West With the Night, një kujtim i shkruar me elegancë dhe frymë lirike, që ndërthurte shkretëtirën, kuajt dhe aviacionin me një saktësi poetike. Libri kaloi pothuajse pa u vënë re.

Derisa, dekada më vonë, doli në dritë ajo letër e Hemingway-t.

Bota letrare u kthye pas. Libri u ribotua në vitin 1983 dhe u njoh si një nga autobiografitë më të mëdha të shekullit XX. Gruaja që e kishte vënë në siklet Hemingway-n nuk kishte fluturuar vetëm kundër erës. Kishte shkruar kundër mediokritetit.

Beryl nuk ishte një heroinë konvencionale. Pati marrëdhënie të ndërlikuara, probleme financiare, një karakter të mprehtë. Nuk përpiqej të pëlqehej. Nuk përshtatej me kallëpe. Nuk e zbutte personalitetin e saj për të qetësuar askënd.

Vdiq në Kenia në vitin 1986.

Trashëgimia e saj nuk është vetëm një fluturim i pamundur apo një libër i rizbuluar. Është një kujtesë.

Historia shpesh feston burrat që pushtojnë territore. Ndonjëherë harron gratë që sfidojnë vetë kufijtë e së mundshmes.

Beryl Markham nuk kërkoi leje për të fluturuar. Nuk kërkoi leje për të shkruar. Nuk kërkoi leje për të qenë e pakëndshme.

Ajo dëshmoi se ajo që është e jashtëzakonshme rrallë është komode. Dhe se talenti i vërtetë nuk vjen gjithmonë i mbështjellë me simpati.

Disa njerëz nuk lindin për t’u përshtatur.

Lindin për të kapërcyer oqeane që të tjerët i quajnë të pamundura.

Përgatiti: Albert Vataj