Ç'po ndodh me fondet IPARD? Gonzato: Pagesat janë pezulluar! Ne kërkojmë më shumë nga SPAK-u! Ndikimi politik tek drejtësia, kompromenton shanset për në BE
Nga OraNews Përditësimi i fundit 12 Nëntor 2025, 23:08
Ambasadori i Bashkimit Evropian në Tiranë, Silvio Gonzato, në një intervistë për emisionin “Top Story” me Grida Dumën, foli për disa nga çështjet më të debatueshme të javëve të fundit, përfshirë hetimin e fondeve IPARD nga Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit (OLAF).
Gonzato konfirmoi se pagesat e fondeve IPARD për Shqipërinë janë pezulluar që nga fillimi i hetimeve të OLAF-it. Sipas tij, procesi është i ndërlikuar dhe kërkon kohë, pasi Bashkimi Evropian e trajton me shumë seriozitet çështjen e përdorimit të drejtë të fondeve të taksapaguesve evropianë.
“Procedurat janë mjaft të vështira, sepse kur flasim për paratë e taksapaguesve evropianë, Komisioni e merr këtë shumë seriozisht. Duhet të ketë garanci që janë vendosur mekanizma për të shmangur raste të ngjashme në të ardhmen,” theksoi ambasadori.
PJESE NGA INTERVISTA
Gazetarja: Dhe duke vazhduar me llogaridhënien, janë fondet IPARD që janë një diskutim i madh. Ne e dimë që bujqësia është një nga tre sektorët që Shqipëria mund ta zhvillojë në një dimension të caktuar për të qenë, le të themi, me një avantazh krahasues në tregun evropian. IPARD është një nga testet dhe ilustrimet më të rëndësishme për të ecur përpara me standardet evropiane në sektorin e bujqësisë. Çfarë po ndodh me fondet IPARD? Pse ky hetim i asaj që është bërë më parë nga qeveria për fondet dhe shpërndarjen e tyre ka zgjatur kaq shumë dhe nuk e ka ndalur këtë? Apo kjo nuk është e saktë apo është vetëm një perceptim dhe ne nuk dimë shumë?
Ambasadori: Jo, jo. Siç thoni ju, pagesat janë pezulluar që nga fillimi i hetimit të OLAF-it. Siç e dini, OLAF është një zyrë e pavarur. Ajo ndërhyn kur ka dyshime për mashtrim. Ata bëjnë hetimet e tyre të pavarura. Ata kanë gjetjet e tyre. Janë të gjitha gjëra konfidenciale, e dini. Dhe pastaj, kur ata vërtetojnë se ka pasur mashtrim, kjo fillon një proces që përfshin, sigurisht, shërbimet e komisionit në Bruksel dhe vendin përfitues. Procedurat janë mjaft të vështira sepse kur flasim për paratë e taksapaguesve evropianë, Komisioni Evropian e merr këtë shumë, shumë seriozisht.
E merr seriozisht kur është një vend kandidat. E merr shumë seriozisht kur është edhe një shtet anëtar. Dhe komisioni ende pret të ketë garanci të mjaftueshme se janë vendosur mekanizma për të shmangur ngjarje të këtij lloji në të ardhmen. Në të ardhmen. Pra, dua të them, mashtrimi mund të ndodhë, por duhet të kesh kontrolle sistemike që sigurojnë që kjo të na japë siguri të mjaftueshme se situata ka ndryshuar.
Gazetarja: A ka ndonjë të vërtetë në faktin se disa kompani kanë mbështetur, kanë paguar para dhe kanë kthyer para nga fondet e mëparshme IPARD për shkak se kanë pasur frikë se hetimi do të shkonte gjithnjë e më tej?
Ambasadori: Nuk jam në dijeni të kësaj, por as nuk do ta komentoja.
Pyetje: Tani, brenda pak ditësh, kemi zgjedhjet në strukturën më të rëndësishme, SPAK. A mendoni vërtet se politika nuk ka ndërhyrë në këtë strukturë tani? A është më i rëndësishëm, le të themi, perceptimi i njerëzve se vetëm SPAK-u mund ta ndalojë korrupsionin? Është një perceptim, por le ta shohim.
Ambasadori: Faleminderit që e nisët me këtë pyetje, sepse mendoj se reforma në drejtësi, siç thatë edhe ju, është vërtet çelësi i përparimit të Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. E kemi theksuar vazhdimisht. Dhe nëse e shikoni raportin e progresit, do të shihni se kur merremi me luftën kundër korrupsionit, luftën kundër krimit të organizuar, arritjet e SPAK-ut vihen në pah. Por ne kërkojmë më shumë. Në raport shihni se ne kërkojmë të intensifikohen hetimet financiare, të rritet sekuestrimi i aseteve dhe pronave që u përkasin kriminelëve, të intensifikohet bashkëpunimi me agjencitë e zbatimit të ligjit të shtete anëtare. Pra, ne duam më shumë, por e vlerësojmë atë që është bërë deri më tani.
Por do të shihni gjithashtu se raporti theksoi, dhe kjo është diçka me të cilën isha shumë i lidhur, theksoi nevojën për një drejtësi të zakonshme më të mirë dhe më efikase, sepse ndiej dhe më intereson fakti që qytetarët e zakonshëm nuk i shohin vërtet avantazhet, përfitimet e reformës. Në fakt, ata ndoshta kanë parë një përkeqësim të vogël të standardeve, për shkak të vendeve të lira, sepse pati edhe një reformë të të gjithë strukturës së gjykatës, etj. Tranzicionet janë gjithmonë të vështira. Tranzicionet gjithmonë kanë një kosto, dhe për këtë arsye duhet të kesh një perspektivë afatmesme deri në afatgjatë dhe të mendosh, në rregull, tani nuk është edhe aq mirë, por e di që do të arrij në një fazë ku gjërat do të jenë më mirë. Por kjo është edhe arsyeja pse kam qenë shumë i angazhuar me institucionet e pavarura të drejtësisë, sepse siç them gjithmonë, pavarësia shoqërohet me llogaridhënie dhe efikasitet.
Pra, këtyre institucioneve tani u është dhënë pavarësi. Dhe ato, sigurisht, do të kenë presione politike, dhe kjo do të vazhdojë, por ato janë shumë më të qendrueshme, ato mund të rezistojnë, po, po, jam i bindur për këtë. Dhe e shihni në mënyrën se si marrin vendime, etj. Por ata gjithashtu duhet të marrin përgjegjësi, ato janë institucionet që duhet të menaxhojnë gjithë gjyqësorin, gjithë sistemin gjyqësor. Dhe kjo është arsyeja pse, përsëri, në raportin e progresit, do të shihni se ne këmbëngulim shumë në faktin që ata duhet të vendosin rregulla transparente për rekrutimin e magjistratëve, për vlerësimin e magjistratëve, sepse mund të vlerësosh integritetin e një gjyqtari ose prokurori një herë, por nëse nuk vazhdon ta bësh këtë, e dini, prapë mund të kesh raste korrupsioni brenda gjyqësorit. Pra, nevojitet një vlerësim i vazhdueshëm i integritetit të magjistratëve. Dhe këto janë gjëra që ata duhet të bëjnë. Ata duhet të emërojnë kryetarët e gjykatave që ende nuk janë emëruar. Pra, ka shumë vendime që duhet të marrin. Topi është në anën e tyre.
Pyetje: Ju keni thënë mos e prekni strukturën kushtetuese që është tani, që do të thotë se keni parë ndonjë kërcënim nga Parlamenti për të ndërhyrë politikisht në kontrollin e disa prej strukturave të drejtësisë?
Ambasadori: Jo, jo realisht. Por ndjeva nevojën për të sqaruar disa gjëra, sepse njerëzit thonë, po, por ka aspekte të caktuara të gjyqësorit që nuk funksionojnë aq mirë. Dhe sigurisht, e dini, ju bëtë një reformë të madhe në vitin 2016. Tani jemi në vitin 2025. Ndoshta është koha të shohim mënyrën se si po funksionojnë aspekte të caktuara të reformës. Por ajo që them unë është se themelet, arkitektura, struktura e qeverisjes nuk mund të preken, sepse pavarësia e gjyqësorit nga ekzekutivi dhe nga legjislativi duhet të respektohet. Përndryshe, ne humbasim arritjen më të rëndësishme që ka bërë Shqipëria.
Pyetje: Pra, nëse politika dëshiron të heqi njërën nga strukturat, GJKKO përshembull, a është e mundur kjo nga Parlamenti?
Ambasadori: Parlamenti është shprehja e popullit të Shqipërisë. Pra, e dini, ata mund të nxjerrin ligje, mund të ndryshojnë kushtetutën. Por qartë, mesazhi që vjen nga Brukseli është se nëse e bëni këtë, atëherë i kompromentoni shanset tuaja për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian, sepse, siç e kemi thënë vazhdimisht, reforma në drejtësi me arkitekturën është vendosur, dhe kjo është një kërkesë absolute.
Pyetja: Dhe luajtja e roleve do të thotë që një shtyllë tjetër që keni theksuar është se kontrolli dhe monitorimi nga parlamenti te ekzekutivi është i kufizuar. Që do të thotë se shumica ka më shumë hapësirë që nuk është e kufizuar nga kontrolli. Që do të thotë se për momentin kemi një hetim dhe diçka po ndodh nga SPAK-u për numrin dy të qeverisë. Si e shihni këtë atmosferë? Si e shihni atë? Kryeministri po thotë se drejtësia ka misionin e vet. Ne po vazhdojmë, le të themi, qeverisjen tonë. Cili do të jetë një standard evropian në këtë perspektivë? Apo ata janë të lirë të vazhdojnë me këtë, le të themi, qëndrim ndaj popullit shqiptar?
Ambasadori: E kuptoj çfarë doni të thoni. Ne kemi një politikë për të mos komentuar çështjet në hetim. Sepse një nga parimet që rregullon gjyqësorin është prezumimi i pafajësisë. Pra, nuk mund të fillosh të dënosh njerëzit përpara se të kenë ndodhur hetimet dhe procedurat gjyqësore. Por, në përgjithësi, mendoj se është e qartë se, siç e thotë raporti, parlamenti nuk ushtron mjaftueshëm kontroll mbi veprimet e ekzekutivit. Dhe për t’u kthyer te ajo që thatë në lidhje me kontrollin edhe të gjyqësorit, nuk do ta quaja atë kontroll sepse gjyqësori, siç thashë, është i pavarur. Por autoritetet gjyqësore, SPAK, Këshilli i Lartë i Prokurorisë, Këshilli Gjyqësor, ata raportojnë. E dini, ata raportojnë rregullisht në parlament. Dhe mendoj se është e rëndësishme që këto debate të zhvillohen, që anëtarët e parlamentit t’i pyesin këto institucione, a po bëni mjaftueshëm për qytetarët? Por që ata gjithashtu t’i dëgjojnë kërkesat e tyre, sepse këto institucione ndonjëherë kërkojnë më shumë mjete, kërkojnë më shumë struktura, për më shumë, e dini, për disa rregullime të veçanta të ligjeve që rregullojnë funksionimin e tyre, etj.
Pra, është një dialog që duhet të zhvillohet dhe është shumë e rëndësishme që të zhvillohet. Pra, nuk më pëlqen termi monitorim sepse nuk mendoj se parlamenti duhet të monitorojë institucionet e pavarura, por duhet të ketë një dialog midis të dyjave.
