Nga tunelet e burgut te skena e zhgënjimit: Zakaria Zubeidi, heroi që nuk gjeti paqe as në luftë dhe as në teatër
Nga OraNews Përditësimi i fundit 24 Gusht 2025, 13:23
Zakaria Zubeidi është një nga figurat më komplekse, më të diskutueshme dhe më të mitizuara të historisë palestineze bashkëkohore. Ai mishëron kontradiktat e një kombi që për dekada endet midis shpresës dhe dëshpërimit, ndërmjet luftës dhe pajtimit, ndërmjet armës dhe artit.
Historia e tij është një përplasje rrëqethëse midis personalitetit dhe ideologjisë, midis identitetit të një luftëtari dhe shpirtit të një artisti. Zubeidi është një produkt i dhunës së vazhdueshme, por edhe një zë i asaj pjese të popullit palestinez që kërkon dinjitet, pavarësi dhe të drejtë për ekzistencë përtej narrativës së viktimës apo terroristit.
I lindur në vitin 1976 në kampin e refugjatëve të Jéninit, Zubeidi u rrit në një ambient të ngarkuar me tensione të përhershme politike, sociale dhe ekonomike. Ai u bë pjesë e një teatri për fëmijë të themeluar nga një aktiviste izraelite, Arna Mer, që synonte të ndërtonte ura mes komuniteteve të ndara.
Ky teatër nuk ishte vetëm një hapësirë për argëtim, por një përpjekje për të kultivuar një kulturë të rezistencës përmes artit. Zubeidi, në moshë të vogël, interpretonte në skenë drama që sfidonin realitetin e pushtimit dhe përpiqeshin të ringjallnin një ndjenjë të vetëdijes kolektive. Por kjo përvojë e hershme me teatrin u ndërpre brutalisht kur ai, vetëm 13 vjeç, u plagos nga ushtria izraelite gjatë një operacioni në kamp. Trauma fizike dhe psikologjike e kësaj ngjarjeje e shënoi përjetë dhe vendosi gurët e parë të rrugës që ai do të ndiqte.
Gjatë Intifadës së Dytë (2000–2005), Zubeidi u bë një ndër komandantët më të njohur të Brigadës Martire al-Aqsa, krah i armatosur i lëvizjes Fatah. Ai drejtoi qindra luftëtarë në Jénin, duke organizuar rezistencën ndaj ofensivave izraelite. Në sytë e Izraelit, ai u kthye në një objektiv strategjik, një terrorist i rrezikshëm që duhej eliminuar. Në sytë e shumë palestinezëve, ai ishte heroi që luftonte për dinjitetin e popullit të tij.
Por dhuna nuk ishte thjesht politike për të – ajo ishte personale. Në vitin 2002, nëna e tij dhe vëllai u vranë gjatë një operacioni izraelit, çka për të përforcoi bindjen se nuk kishte më hapësirë për kompromis.
"Ne i dhamë gjithçka paqes, dhe morëm një plumb në gjoks," shprehej ai, duke i bërë jehonë ndjenjës së thellë të tradhtisë që përjetojnë shumë palestinezë.
Në vitin 2007, në një kthesë dramatike, Zubeidi pranoi një amnisti nga Izraeli dhe vendosi të braktisë armët. Ai iu rikthye artit, duke themeluar "Teatrin e Lirisë" në Jénin, një hapësirë kulturore që synonte të fuqizonte të rinjtë palestinezë përmes edukimit artistik. Kjo ishte një përpjekje për të ndërtuar paqen nga poshtë, përmes transformimit të dhimbjes në krijimtari. Por ndërsa ai kërkonte një rrugë të re, realiteti politik nuk e lejonte. Në vitin 2011, amnistia iu anulua dhe ai u burgos nga Autoriteti Palestinez pa akuza të qarta, çka ngriti pyetje të rënda për funksionimin e drejtësisë në territoret palestineze dhe për vendin e tij në sistemin politik të fragmentuar.
Në vitin 2019, Zubeidi u arrestua sërish nga autoritetet izraelite, i akuzuar për përfshirje në sulme të armatosura ndaj objektivave civile. E ardhmja e tij dukej e mbyllur përfundimisht në qelitë e një burgu të sigurisë së lartë, derisa ndodhi një nga ngjarjet më spektakolare në historinë e burgjeve izraelite: në shtator 2021, ai dhe pesë të burgosur të tjerë u arratisën nga burgu Gilboa përmes një tuneli të gërmuar në fshehtësi të plotë. Arratisja e tyre, përtej suksesit taktik, kishte një domethënie të thellë simbolike, ajo u përjetua nga palestinezët si një akt i pastër i sfidës ndaj shtypjes, si një rikthim i fuqishëm i njeriut që nuk dorëzohet kurrë.
Por liria e tij nuk zgjati shumë. Ai u rikap pas pak ditësh dhe u rikthye në izolim, ndërsa gjendja e tij shëndetësore dhe psikologjike u bë temë shqetësimi për organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Në janar 2025, në kuadër të një marrëveshjeje të ndërmjetësuar pas luftës në Gaza, Zubeidi u lirua si pjesë e një shkëmbimi të të burgosurve me pengje izraelite. Por kthimi i tij në Ramallah nuk shënoi një rilindje, por një trishtim tjetër: ai nuk mund të rikthehej në Jénin, qytetin ku kishte lindur, rritur dhe luftuar, pasi zona ishte nën operacione të vazhdueshme izraelite. Ai mbeti, si gjithmonë, një simbol i mbërthyer mes miteve dhe realitetit, i lavdëruar nga turma por i përjashtuar nga e përditshmja.
Zubeidi është më shumë se një individ. Ai është një histori e përqendruar e një populli që jeton në kufijtë e pamundësisë. Ai është një projekt i dështuar i paqes, një pasqyrë e politikës së humbur dhe një përkujtim se pa drejtësi nuk ka as paqe, as teatër, as jetë. Në fund të fundit, ai mbetet një njeri që kërkoi të mbijetojë përmes artit, por u përball me një botë që nuk i dha kurrë as skenë të lirë, as rrugëdalje nga tuneli i pafund i okupimit dhe dhimbjes kolektive. /Pamfleti
