“Pa ushqime, ujë, karburant dhe ilaçe” Aktivisti palestinez, Atta Khaled rrëfen tmerret në Gaza

Nga Andi Kurti Përditësimi i fundit 1 Korrik 2025, 22:49

Përmes një interviste me gazetarin Andi Kurti, aktivisti palestinez Atta Khaled, i lindur dhe rritur në lagjen Jabalia, në Rripin e Gazës, tregon mbi tmerret që po përjetohen atje.

Khaled është evakuuar nga Gaza në Egjipt pas 46 ditësh sulme me bomba në Rripin e Gazës, teksa aktualisht, ai ndjek studimet në Universitetin e Birminghamit, ku mundohet që ta bëjë zërin e palestinezëve të dëgjohet.

Për Atta Khaled, ajo që po ndodh në Gaza është një gjenocid i mirëfilltë, ku ushtria izraelite po përdor ujin dhe ushqimin si armë kundrejt popullit të Gazës, që është në situatë emergjente.

Ai flet edhe për mbi 55,000 gra shtatzëna në Gaza të cilat përballen me rreziqe në rritje shëndetësore, të tilla si aborti, lindja e foshnjave të vdekura dhe të porsalindurit e kequshqyer.

Teksa flet për aktivizimin e tij, ai si dëshirë ka mbarimin e luftës, rikthimin në Gazën e lirë dhe të jetojë aty së bashku me gjithë palestinezët e tjerë.

Intervista e plotë:

Andi Kurti: Është një kënaqësi që tu kem në këtë intervistë. Të përshëndet dhe të falenderoj për punën e mirë që po bën për çështjen e Rripit të Gazës me aktivizimit tënd. Para së gjithash, dua t'ju pyes se çfarë po ndodh në Gaza tani?

Atta Khaled: Së pari, faleminderit që më ftuat dhe për përpjekjet tuaja. Epo, përpara se të përmendim atë që po ndodh në Gaza, ia vlen të përmendet se sot shënon 631 ditë që nga fillimi i gjenocidit, me mbi 56,000 të vrarë dhe mbi 132 mijë të plagosur. Dhe që kur Izraeli shkeli marrëveshjen e armëpushimit më 18 mars, mbi 6,000 u vranë dhe mbi 20,000 u plagosën. Dhe më vjen keq që këmbëngula të përmendja numrin e viktimave, edhe pse nuk është shumë i saktë. Por sepse ne nuk jemi numra, sepse çdo shpirt ka rëndësi. Dhe në kohën kur njerëzit po debatojnë nëse është gjenocid apo jo, çdo ditë po vriten më shumë palestinezë. Unë supozoj se pyetja juaj ka më shumë të bëjë me situatën humanitare në Rripin e Gazës.

Dhe do të doja të citoja atë që zoti Antonio Guterres, Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, e shprehu më parë, kur tha se nuk është një krizë njerëzore, por një krizë e njerëzimit. Që nga fillimi i marsit, Rripi i Gazës ka qenë nën bllokadë totale dhe kjo është bllokada më e gjatë e plotë në Gaza që nga fillimi i gjenocidit.

Izraeli ka vendosur një mbyllje pothuajse të plotë të hyrjes së mallrave thelbësore, duke përfshirë ushqimin, karburantin dhe ilaçet. Ekziston vetëm një kontroll i vetëm kalimi me pikën e kalimit Rafah të mbyllur dhe të pushtuar, që është kufiri me Egjiptin. Artikujt e lejuar lejohen vetëm përmes pikës së kalimit Karm Abu Salem nga Izraeli jugor.

Kjo pas një verifikimi të hollësishëm, sepse vetëm artikuj të kufizuar lejohen për sa i përket ujit, sanitareve dhe higjienës. Me furnizimet specifike, vetëm një numër i vogël organizatash lejohen të marrin ushqime. Artikuj të tillë si rezervuarë uji, inkubatorë, madje edhe lodra për fëmijë janë refuzuar për atë që është cilësuar si përdorim i dyfishtë.

Situata aktuale është se i ashtuquajturi Fondacion Humanitar i Gazës po merr përsipër shpërndarjen e ndihmës ushqimore në Rripin e Gazës, gjë që po dëmton rolet e organizatave ndërkombëtare, por edhe të organizatave lokale. Institucione si UNRWA dhe WFP nuk po e bëjnë vërtet punën e tyre përballë Fondacionit Humanitar të Gazës të mbështetur nga Izraeli dhe SHBA-të. Kjo ndihmë humanitare e militarizuar, ky sistem i ri ndihme në fakt po përdor qendra të koordinuara ushtarake, gjë që ka çuar në mbipopullim vdekjeprurës mbi ato qendra.

Zyra e Kombeve të Bashkuara për Çështjet Humanitare vetëm 12 ditë më parë ka raportuar se mes mosushqyerjes dhe mundësisë në rritje të urisë, sulmet ndaj civilëve që përpiqen të kenë akses në furnizimet me ushqim në ato qendra janë në rritje, duke rezultuar në viktima masive. I njëjti raport tregoi se mbi 397 njerëz u vranë në ato qendra shpërndarjeje dhe mbi 3,000 të plagosur ndodhën vetëm midis 11, 12 dhe 18 qershorit. Dje, vetëm dje, Haaretz raportoi se ushtarëve të Forcave të Armatosura izraelite iu kërkua të qëllonin qëllimisht mbi banorët e paarmatosur të Gazës që prisnin ndihmë humanitare.

Së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, ka mbi 55,000 gra shtatzëna në Gaza të cilat përballen me rreziqe në rritje shëndetësore, të tilla si aborti, lindja e foshnjave të vdekura dhe të porsalindurit e kequshqyer.

Andi Kurti: Duke qenë se shumica e spitaleve, shkollave dhe ndërtesave po bombardohen nga ushtria izraelite cilat janë disa nga nevojat më urgjente që kanë njerëzit në Gaza?

Atta Khaled: Epo, në këtë situatë, gjithçka është nevojë urgjente. Por për t'iu përgjigjur pyetjes suaj, do të sugjeroja tre prioritete kryesore. Pra, i pari është ushqimi dhe ushqyerja. Sipas Klasifikimit të Fazave të Integruara të Sigurisë Ushqimore, i cili ka pesë klasifikime për urinë dhe mungesën e ushqimit, ka 477,000 palestinezë që janë në gjendje urie katastrofike, me mbi një milion në nivele emergjence.

Duke folur për fëmijët, UNICEF raportoi se mbi 5,000 fëmijë u shtruan në spital për kequshqyerje akute majin e kaluar, me mbi 66,000 fëmijë që vuajnë nga kequshqyerja e rëndë. Pra, e para është ushqimi dhe të ushqyerit.

Pika e dytë është uji, mjetet sanitare dhe higjiena. Meqenëse ka një rënie të vazhdueshme të furnizimit me ujë, e cila mund t'i atribuohet kryesisht mungesave kritike dhe furnizimit me karburant, rrjedhimisht vetëm rreth 20 përqind e sistemeve të furnizimit me ujë funksionojnë në Rripin e Gazës. Por edhe rrugët janë të përmbytura me ujëra të zeza të hapura, duke rritur kolerën dhe sëmundjet e frymëmarrjes. Duke folur për higjienën, mbi 700,000 gra dhe vajza nuk kanë furnizime me higjienë menstruale.

Dhe së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, janë shërbimet shëndetësore dhe furnizimet mjekësore. Vetëm 17 nga 36 spitale mbeten pjesërisht funksionale, shumë prej të cilave kanë mungesë karburanti, ilaçesh, furnizimesh mjekësore dhe stafi. Rreth 580 foshnje të parakohshme rrezikojnë të vdesin nga uria për shkak të mungesës së formulës. Nuk kanë qasje as në qumësht.

Andi Kurti: Pra, tani midis Izraelit dhe Iranit, pati disa sulme dhe Rripi i Gazës, rasti i Rripit të Gazës u harrua disi. Çfarë po bën bashkësia ndërkombëtare, qeveritë ndërkombëtare, pse po veprojnë kaq pak, mund të them, ndaj Gazës, edhe pse atje po përjetohen tmerre?

Atta Khaled: Nuk kam një përgjigje në emër të tyre, por kam një mesazh për ta se ata dështuan të mbështesin vlerat dhe parimet që kanë pretenduar të përfaqësojnë. Heshtja dhe bashkëfajësia e tyre për këtë padrejtësi në Gaza është një kërcënim për drejtësinë në vendet e tyre përkatëse. Por, duke u përpjekur t'i përgjigjem pyetjes, mendoj se Këshilli i Sigurimit i paralizuar i OKB-së, i cili në fakt është bllokuar nga fuqitë e vetos, po pengon rezolutat detyruese dhe zbatimin e armëpushimeve ose sanksioneve. Për ato vende, besoj se aleancat strategjike midis tyre dhe Izraelit rezultuan në mbështetje të vazhdueshme ushtarake dhe diplomatike pavarësisht se po ndodh një gjenocid.

Kjo thjeshtë ju tregon se jetojmë në një botë të sunduar nga forca dhe interesat, jo nga parimet e të drejtave të njeriut. Një gjë tjetër që do të doja të përmendja këtu janë standardet e dyfishta midis, për shembull, dënimit të Rusisë për pushtimin e Ukrainës dhe mosveprimit në të njëjtën mënyrë për Izraelin që kreu gjenocid në Gaza. Duke kërkuar që Putini të mbahet përgjegjës për krimet e luftës, por jo Netanyahu, i cili kërkohet nga Gjykata Ndërkombëtare Penale. Në mënyrë të ngjashme, hapja e dyerve për ukrainasit që të kërkojnë refugjatë dhe mbështetje, ndërsa u bllokohet banorëve të Gazës e drejta për strehim ose për të ikur në zona të sigurta.

Andi Kurti: Dhe e gjithë kjo bëhet nën supozimin se Izraeli ka të drejtë të ekzistojë. Po Palestina dhe njerëzit atje?

Atta Khaled: Epo, Izraeli në vetvete u krijua bazuar në pushtimin dhe zhdukjen e palestinezëve në vitin 1948. Fakti është se këtij sistemi të mbështetur nga SHBA-të dhe vendet perëndimore i lejohet të bëjë këtë gjenocid dhe të zgjerohet në Bregun Perëndimor dhe në Rripin e Gazës.

Kjo thjesht po na largon nga drejtësia, të drejtat e njeriut dhe të gjitha konventat e nënshkruara nga bashkësia ndërkombëtare pas Luftës së Dytë Botërore.

Andi Kurti: Po në Bregun Perëndimor? Çfarë po ndodh tani atje? A ka atje persekutim?

Atta Khaled: Epo, situata në Bregun Perëndimor nuk është më pak se ajo që po ndodh në Rripin e Gazës. Një aparteid sistematik është mënyra se si mund ta përshkruaj atë që po ndodh në Bregun Perëndimor dhe mendoj se po përgatitet të shndërrohet në Rripin e Gazës. Ne shohim urdhra evakuimi në provincat veriore, gjë që është tamam e ngjashme me atë që ndodh në Gaza. Dhe qeveria e ekstremit të djathtë nuk ngurron të ndajë gatishmërinë e tyre për zgjerimin e vendbanimeve të paligjshme dhe në fund aneksimin e Bregut Perëndimor.

Bashkatdhetarët tanë në Bregun Perëndimor kanë vështirësi të përditshme për të lëvizur midis pikave të kontrollit dhe vendbanimeve. Që nga tetori i vitit 2023, forcat pushtuese izraelite kanë vrarë 736 palestinezë në Bregun Perëndimor dhe në Jerusalemin Lindor. Përsëri, Bregu Perëndimor dhe Jerusalemi Lindor, të cilët nuk janë nën kontrollin e Hamasit, janë nën kontrollin e Autoritetit Palestinez, i cili është pjesë Organizatës për Çlirimin  e Palestinës, që nënshkroi Marrëveshjet e Oslos me Izraelin. Ja se si duket jeta në Bregun Perëndimor.

Andi Kurti: Ti ke lindur në Gaza, apo jo? Kur ishte hera e fundit që ishe në Gaza?

Atta Khaled: Unë kam lindur dhe jam rritur në Gaza, dhe kam jetuar 21 vitet e para të jetës sime në Rripin e Gazës, në Jabalia, në veri të Rripit të Gazës. Unë u evakuova Gazën në nëntor 2023, ditën e 46-të të gjenocidit. Pra, dëshmova 45 ditë dhe u largova në ditën e 46-të.

Andi Kurti: Çfarë ndodh me njerëzit që evakuohen nga Gaza? Ku shkojnë ata? Çfarë ndodh me ta? Domethënë, njerëzit që largohen nëpërmjet pikës së Rafah apo ndoshta nëpërmjet Egjiptit?

Atta Khaled: Epo, në thelb, siç e përmenda në pyetjen e mëparshme, nuk ka asnjë mbështetje sistematike, qoftë nëpërmjet Autoritetit Palestinez apo ambasadave në mbarë botën apo diçka tjetër që po ndodh në Kajro, që mbështet palestinezët.

Palestinezët që largohen nga Gaza përmes Rafahut, thjesht fillojnë një proces të ri mbijetese, duke filluar me një ndjenjë faji për të mbijetuarit sepse lanë pas familjet e tyre të dashura, të afërmit dhe miqtë e tyre. Dhe tani ata kanë qasje në bazat dhe nevojat themelore njerëzore, ndërsa ndihen fajtorë që i kanë lënë të dashurit e tyre. Por nuk ka mbështetje sistematike për ta.

Rasti në Egjipt është, për shembull, se palestinezët në Egjipt nuk kanë leje qëndrimi të ligjshme. Ata nuk mund të kenë qasje në arsimin publik ose sistemet e shëndetit publik dhe nuk mund të kenë vizë. Ata nuk kanë leje qëndrimi. Pra, besoj se është një nivel i dytë mbijetese atje pa mbështetje sistematike.

Andi Kurti: Çfarë mendoni për sulmin e Hamasit më 7 tetor dhe përgjigjen që shteti izraelit dha pas tij, me gjenocid dhe vrasjen e të gjithë këtyre njerëzve? A ishte kjo përgjigja e duhur?

Atta Khaled: Mendoj se ajo që ndodhi më 7 tetor është një pretekst që forcat pushtuese izraelite kanë përdorur për të kryer një gjenocid të plotë në Gaza. Nuk jam unë që po e them këtë.

E thotë Grupi Ndërkombëtar i Krizave dhe profesorët të gjenocidit dhe të mbijetuarit e Holokaustit. Dhe është shumë për të ardhur keq sipas meje që disa njerëz ende e kundërshtojnë këtë, duke u përpjekur të zbusin qëllimin dhe veprimin gjenocidal të Izraelit. Ndërsa nëse është ky rasti, po pyes veten nëse ata duan të presin derisa të përmbushen pesë kushtet e një gjenocidi.

Me këtë, dua të them se konventa e gjenocidit u quajt konventë mbi parandalimin dhe ndëshkimin e krimit të gjenocidit. Meqenëse gjenocidi nuk mund të kthehet mbrapsht, kjo është një masë zbutëse dhe parandaluese. Pra, përsëri, do të thoja se 7 tetori ishte vetëm një pretekst për Izraelin për ta bërë këtë.

Andi Kurti: Ju po studioni tani në Mbretërinë e Bashkuar rreth konflikteve globale. Si perceptohet rasti i Gazës në Mbretërinë e Bashkuar?

Atta Khaled: Epo, do të thoja se ka një mbështetje të spikatur nga komuniteti britanik. Ne shohim protesta masive në Londër që zhvillohen me ndonjëherë gjysmë milioni njerëz që protestojnë në rrugë. Por do të thoja se ende kemi nevojë për më shumë mbështetje diplomatike dhe zyrtare nga Mbretëria e Bashkuar. Duke qenë student këtu, besoj se nevojiten edhe më shumë kontribute akademike. Sepse ka një boshllëk të madh në literaturë rreth kauzës palestineze dhe zërit palestinez në përgjithësi mungon.

Jam përpjekur të sfidoj disa studime akademike në kursin tim, si një që e quante pushtimin izraelit të Palestinës si një konflikt shtetësie. Sikur të dyja palët e barabarta të luftonin për sovranitetin mbi një tokë. Pra, ka ende shumë për të bërë. Por sërish, ekziston një reputacion dhe mbështetje e mirë nga komuniteti britanik, mbi të cilat duhet të ndërtohet.

Andi Kurti: Ne shohim protesta në të gjithë botën për Gazën, veçanërisht në SHBA dhe veçanërisht në universitete. Por ndonjëherë shohim që ato shtypen nga policia dhe forcat e rendit. A keni ndonjë kontakt me ta, në universitetet e SHBA-së me njerëz që organizojnë këto protesta dhe çfarë po ndodh atje?

Atta Khaled: Nëse pyetja është për SHBA-në, për shembull, unë nuk kam kontakt zyrtar, por unë vetë kam protestuar në një universitet të SHBA-së më parë. Shkova në SHBA menjëherë pasi i mbijetova gjenocidit. Mora një bursë tremujore në Hjuston, Teksas, menjëherë pasi u transferova në Egjipt. Kam marrë pjesë në disa protesta në SHBA. Njëra prej tyre ishte në një universitet dhe pashë nga afër dhunën policore kundër një proteste paqësore në kampus. Mendoj se ajo që po ndodh atje me këtë periudhë të Trumpizmit është e qartë. Mbështetja e pakushtëzuar e Trumpit për Izraelin nuk toleron studentët pro-palestinezë dhe tashmë kanë filluar t'i dëbojnë ata.

Andi Kurti: Po në lidhje me vështirësitë tuaja ndonjëherë në përcjelljen e mesazhit tuaj, apo cilat janë disa gjëra që i gjeni të vështira në misionin tuaj si aktivist pro-Gazës dhe pro-Palestinë?

Atta Khaled: Mendoj se e para dhe më e rëndësishmja është mbrojtja. Me ngritjen e qeverive të ekstremit të djathtë, po bëhet më e vështirë të ushtrojmë të drejtat tona për lirinë e shprehjes. E dyta është aksesi, qoftë gjeografikisht apo duke luftuar kundër algoritmeve të paragjykuara në sferën dixhitale. Ne jemi ende prapa për sa i përket aksesit.

Mendoj se kjo gjithashtu kërkon shumë guxim dhe sakrificë. Kam miq që më thanë se u bllokohet hyrja në tregje të gjera dhe qasja në punë vetëm sepse janë pro-palestinez. Dhe së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, duhet kohë. Duhet shumë kohë për të arritur diçka kur je aktivist dhe advokon për një kauzë. Pra, duhet të përqafosh hapat e vegjël dhe të mos e humbësh besimin. Me këtë, të duhet shumë organizim në vend që të bësh panik nga ngjarjet e përshkallëzuara. Pra, duhet shumë kohë.

Andi Kurti: Ju jeni pro zgjidhjes me dy shtete? Si mendoni për këtë çështje? Apo si mund të jetojnë së bashku në paqe palestinezët dhe izraelitët?

Atta Khaled: Dua të them, besoj se në të ardhmen e afërt, zgjidhja me dy shtete do të kishte kuptim. Unë do të isha pro zgjidhjes me dy shtete në të ardhmen e afërt. Por do të thoja se zgjidhja me dy shtete nuk e zgjidh të gjithë problemin. Sepse kemi një shprehje arabe, themi se “ajo që është ndërtuar mbi padrejtësinë është e padrejtë. Kështu që unë e shoh zgjidhjen me dy shtete si një taktikë ose një fazë drejt zgjidhjes me një shtet.

Sërish, zgjidhja me dy shtete nuk është e drejtë. Sepse neve si palestinezë na jep vetëm 23% të Palestinës historike. Gjithnjë e më shumë, nuk besoj më se ka ndonjë partner në Izrael që beson në zgjidhjen me dy shtete. Një sondazh i kohëve të fundit në Haretz tregoi se 83% e komunitetit izraelit beson se nuk duhet të ketë fare një komunitet palestinez. Unë mbështes atë që Francesca Albanese, raportuese speciale për situatën e të drejtave të njeriut në Palestinë, e cila propozoi për një shtet të vetëm palestinez nga lumi në det, ku palestinezët, qofshin myslimanë, hebrenj, të krishterë, të jetojnë në paqe së bashku. Kjo mund të ndodhë nëpërmjet tre hapave. Duke i dhënë fund gjenocidit, duke i dhënë fund pushtimit dhe duke i dhënë fund aparteidit. E kuptoj që është më e lehtë të thuhet sesa të bëhet, por nëse bëhet fjalë është një zgjidhje të përhershme, mendoj se ky është vizioni im.

Andi Kurti: Besoj se keni lexuar dhe dëgjuar, pak kohë më parë, për propozimin që bëri presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, për të evakuuar të gjithë Gazën, të gjithë palestinezët që andej, dhe për të ndërtuar resorte. Si u ndjetë kur e dëgjuat këtë? Sepse sipas meje, kjo nuk është njerëzore, kjo nuk është normale.

Atta Khaled: Absolutisht! Ishte e njëjta ndjenjë kur mësova për herë të parë për Deklaratën e Balfourit, kur isha fëmijë i vogël. Palestina është vetëm për palestinezët dhe ekskluzivisht për palestinezët. Fuqitë koloniale nuk kanë të drejtë të disponojnë ose të mandatojnë në emrin tonë. Deklarata e Trump përfaqëson kontekstin e pushtetit. Ai po flet nga fuqia e të qenit president i Shteteve të Bashkuara. Por pozicioni ynë si palestinezë bazohet në fuqinë e kontekstit dhe të qenit pronarë tokash, të qenit palestinezë. Pra, ai nuk ka të drejtë ta bëjë këtë dhe thjesht duhet të kujdeset për Amerikën dhe t'ua lërë Palestinën palestinezëve.

Andi Kurti: Dhe së fundmi, dua që t’i jepni një mesazh botës. Si është të jesh palestinez? Dhe si është të luftosh për këtë kauzë dhe ta bësh botës të ditur?

Atta Khaled: Do të thoja se kjo padrejtësi në Palestinë nuk ka të bëjë me vetëm Palestinën, apo me gjenocidin në Gaza. Ka të bëjë me një kërcënim të përhapur ndaj padrejtësisë në të gjithë botën. Dështimi i sistemeve që u krijuan pas Luftës së Dytë Botërore, i ruajtjes së paqes dhe sigurisë përmes shumë ndërhyrjeve dhe konventave, i la në baltë banorët e Gazës. Kjo do të zgjerohet nëse largohemi më tej dhe më shumë nga drejtësia në Palestinë. Do t'i thoja botës, si një palestinez që i mbijetoi gjenocidit dhe katër luftërave në 23 vjet, çfarë do t'u thoni fëmijëve dhe nipërve e mbesave tuaja kur të lexojnë në libra dhe histori se keni qenë dëshmitarë të një gjenocidi të dokumentuar plotësisht me pamje HD? Cili ishte qëndrimi juaj? Çfarë bëtë për ta ndaluar atë? Ku ishit të pozicionuar?

Palestinezët nuk janë numra dhe ne marrim lajme çdo ditë për qindra të vrarë ose të plagosur, sikur kjo po normalizohet, ose sikur jeta e palestinezëve është më pak e vlefshme se jeta e çdo populli tjetër në mbarë botën. Kjo nuk është absolutisht e vërtetë, dhe ne duhet ta ndalojmë këtë, dhe sa më shpejt aq më mirë.

Andi Kurti: Atta, të falënderoj për fjalët e tua dhe për atë që po bën, jo vetëm për Palestinën, por për drejtësinë dhe demokracinë, në mënyrë që bota të dëgjojë se çfarë po ndodh atje. Unë kam një dëshirë. Shpresoj ta vizitoj Palestinën dhe Gazën kur Palestina të jetë e lirë dhe e çliruar.

Atta Khaled: Faleminderit shumë! E vlerësoj shumë hapësirën! Kam qenë në Shqipëri dhe mendoj se komuniteti shqiptar është thjesht i mrekullueshëm në aspektin e mënyrës se si e mbështet drejtësinë dhe e kupton se çfarë do të thotë shtypja. Pra, ata qëndrojnë kundër shtypjes dhe drejtësia do të triumfojë. Palestina do të jetë e lirë, nga lumi deri në det dhe atë ditë do të jem i lumtur t'ju ftoj në një pjatë me peshk të freskët mbi Mesdheun e Gazës.

Andi Kurti: Me kënaqësi!

Atta Khaled: Deri herën tjetër, faleminderit shumë!