Ndalimet e rrjeteve sociale nuk do ta bëjnë më të lehtë rritjen e adoleshentëve. Ja pse!

Nga OraNews Përditësimi i fundit 29 Mars 2026, 16:08

Vende në mbarë botën, përfshirë Franca, Spanja dhe Malajzia, po planifikojnë të ndjekin Australinë në vendosjen e një ndalimi për përdorimin e rrjeteve sociale nga të rinjtë. Tani edhe Mbretëria e Bashkuar po shqyrton të njëjtën rrugë.

Këto ndalime kanë lindur nga shqetësimet për ndikimin e rrjeteve sociale në shëndetin mendor të fëmijëve dhe përpjekjet në rritje për të rregulluar jetën e adoleshentëve. Mbretëria e Bashkuar së fundmi ka futur edhe një ndalim “përjetë” të duhanit për këdo që është 15 vjeç ose më i ri.

Ideja për ndalimin e rrjeteve sociale shpesh justifikohet me mbështetjen e prindërve. Kur shpalli mbështetjen e partisë së saj për këtë masë, liderja konservatore Kemi Badenoch tha se e dinte “si prind” që një ndalim ishte i nevojshëm. Konsiderohet si diçka e zakonshme që prindërit janë ndër mbështetësit kryesorë të këtyre ndalimeve.

Ndalimet u ofrojnë prindërve dy premtime kryesore: mbrojtje nga rreziqet e perceptuara të rrjeteve sociale dhe thjeshtësi më të madhe në menaxhimin e përditshëm. Në vend që prindërit të negociojnë përdorimin me fëmijët e tyre, ata mund të besojnë se një ndalim u jep mundësinë të thonë thjesht: “kjo nuk lejohet”.

Sanksioni zyrtar mund të përdoret si provë se shoqëria e konsideron të papranueshëm përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët. Por që këto premtime të realizohen, ndalimet duhet të jenë shumë efektive dhe të mbështetura gjerësisht, dhe ka arsye të forta për të menduar se nuk do të ndodhë kështu.

Rebelimi i adoleshentëve

Adoleshentët nuk janë pasivë, ata janë të aftë me teknologjinë, të lidhur shoqërisht dhe shumë të motivuar. Përvoja e fundit në Mbretërinë e Bashkuar me verifikimin e moshës në disa faqe interneti tregon se mënyrat për t’i anashkaluar rregullat përhapen shpejt.

Pas miratimit të Online Safety Act, është vërejtur një rritje e madhe e shkarkimeve të VPN-ve, të cilat lejojnë përdoruesit të duken sikur ndodhen në një vend tjetër. Adoleshentët mund t’i përdorin këto për të anashkaluar ndalimet.

Ata gjithashtu mund të shmangin kontrollin prindëror në mënyra më të thjeshta, për shembull duke përdorur një telefon tjetër të marrë nga një mik për të hyrë në rrjetet sociale jashtë orareve të kufizuara. Ka edhe raste të nxënësve që gjejnë mënyra për të shmangur sistemet që kufizojnë përdorimin e telefonave në shkollë.

Mësimi kryesor është se kur sjellja detyrohet të bëhet e fshehtë, prindërit shpesh humbasin kontrollin dhe dijen mbi atë që bëjnë fëmijët e tyre.

Këto nuk janë shumë të ndryshme nga mënyrat tradicionale për të anashkaluar ndalimet, si përdorimi i dokumenteve false apo kërkimi i një miku më të madh për të blerë alkool ose cigare. Nëse prindërit reflektojnë mbi adoleshencën e tyre, bëhet e qartë pse ndalimi nuk e zhduk këtë sjellje, madje mund ta bëjë edhe më tërheqëse.

Rëndësia e komunikimit

Edhe më e rëndësishme është se, si në rastin e alkoolit apo marrëdhënieve seksuale, fakti që diçka është e ndaluar nuk e heq nevojën që prindërit të flasin me fëmijët e tyre për këto çështje.

Prindërit e dinë se, edhe nëse vendosin rregulla të rrepta, fëmijët e tyre mund të kenë shokë me prindër që i tolerojnë ose madje i inkurajojnë këto sjellje. Prandaj është thelbësore që adoleshentët të mësojnë të mendojnë vetë për zgjedhjet e tyre, dhe kjo vlen edhe për rrjetet sociale.

Me ose pa ndalim, sjelljet e ndaluara te adoleshentët vazhdojnë. Menaxhimi i këtyre rreziqeve është një pjesë e pashmangshme e prindërimit.

Në thelb, prindërimi nuk duhet parë vetëm si arritje e rezultateve të caktuara, por si ndërtim i një marrëdhënieje me fëmijën.

Vendosja e kësaj marrëdhënieje në qendër do të thotë të pranosh se ka pikëpamje të ndryshme për përdorimin dhe vlerën e rrjeteve sociale, dhe të dish si t’i menaxhosh ato.

Edhe pse jeta digjitale është e re dhe shpesh e frikshme për disa prindër, vendosja e saj në kontekstin më të gjerë të jetës së adoleshentëve, e cila shpesh është e rrezikshme, e diskutueshme dhe e fshehtë, e bën këtë fenomen më të kuptueshëm për brezat më të vjetër.

Ashtu si prindërimi kërkon të kuptohet pse një i ri mund të pijë alkool, të ketë marrëdhënie seksuale apo të përdorë drogë, edhe në rastin e rrjeteve sociale kërkohet të kuptohet bota (online) e adoleshentëve. Kjo do të thotë të kuptohen vlerat dhe përfitimet e rrjeteve sociale, si dhe të dihet se cilat platforma përdoren dhe çfarë përmbajtjeje përmbajnë.

Kjo nuk do të thotë se rregullimi më efektiv është i pamundur, ligjet janë të rëndësishme për shumë rreziqe që përballen fëmijët dhe adoleshentët. Por ato nuk mund ta zëvendësojnë përfshirjen e prindërve, dhe sfidat që vijnë me të./ Medicalxpress – Syri.net