Pse shkarkimi i Andriy Yermak është një tërmet politik për Ukrainën?

Largimi i Andriy Yermak si shefi i plotfuqishëm i stafit të Presidentit Volodymyr Zelenskyy është një ndryshim tektonik për Ukrainën, që përgatit terrenin për një betejë të ashpër mbi mënyrën se si qeveriset vendi.

I quajtur me nofkën “kardinali i gjelbër” për stilin e veshjeve të frymëzuara nga ushtria që shefi i tij i popullarizoi, Yermak - një avokat dikur pak i njohur dhe producent filmash të klasit B - u ngrit për të ushtruar ndikim të madh si ndihmësi kryesor i Zelenskyy dhe u pa nga shumë si praktikisht një bashkëpresident.

Politikanët e opozitës do ta përdorin shkarkimin e tij për shkak të një skandali korrupsioni prej 100 milionë dollarësh për të shprehur kërkesën e tyre për një qeveri të unitetit kombëtar në Kiev, diçka që ata e kanë kërkuar që kur Rusia nisi pushtimin e saj të plotë gati katër vjet më parë, dhe largimi i Yermakut do t'i inkurajojë këto fraksione.

Dhe nuk ka dyshim se Zelensky-t do t’i mungojë ish-avokati i fortë. Shumë komentues ukrainas e shohin Yermakun si producent në duopolin qeverisës — me ish-komedianin televiziv të shndërruar në president në rolin kryesor. 

Tani Zelenskyy do të jetë pa producentin e tij, ndërsa përgatitet për negociata të tensionuara me SHBA-në mbi “planin përçarës të paqes” së Presidentit Donald Trump për t'i dhënë fund luftës së Rusisë në Ukrainë, ndërsa dimri po afron dhe forcat e Kremlinit përpiqen të shfrytëzojnë avantazhin e tyre në fushat e zymta të betejës së Donbasit.  

Megjithatë, Yermaku nuk do të vajtohet gjerësisht. Monopolizimi i pushtetit nga ana e tij kishte shkaktuar kritika dhe frustrim në rritje, si brenda Ukrainës ashtu edhe nga aleatët perëndimorë.

Nuk është çudi që politikanët e opozitës ukrainase dhe ish-zyrtarët që ishin përleshur me Yermakun e mirëpritën lajmin për largimin e tij, duke thënë se shpresonin që kjo do të shënonte një ndryshim të madh në mënyrën se si sundon Zelenskyy dhe një zhvendosje nga stili i tij i qeverisjes i kontrolluar fort.

«Nuk besoja se ishte e mundur që ai të shkonte ndonjëherë», tha një ish-zyrtar i lartë ukrainas, i cili kërkoi të mos identifikohej, në mënyrë që «të mos shihej sikur po kërcente mbi ‘varrin’ e Yermakut».

Kritikët e Yermak kishin vënë në dukje gjithashtu lëvizjet e dështuara të Zelenskyy gjatë verës për të frenuar pavarësinë e agjencive antikorrupsion të Ukrainës - një hap që fillimisht përkeqësoi frikën se qeveria po shtrëngonte kontrollin e saj mbi institucionet, që synonin të kontrollonin pushtetin presidencial.

Për ligjvënësen e opozitës Lesia Vasylenko, largimi i Yermak "tregon se nuk ka tolerancë zero për korrupsionin dhe se presidenti i dëgjon shqetësimet e popullit". Të tjerë thanë se largimi i tij vjen si një gllënjkë ajri të pastër. 

Por disa ligjvënës të opozitës vunë në pikëpyetje nëse Zelensky do ta shfrytëzojë momentin për të ndjekur politika më gjithëpërfshirëse.

Ish-zëvendëskryeministrja Ivanna Klympush-Tsintsadze i tha POLITICO-s se mbetet e pasigurt, nëse drama do të ndryshojë mënyrën se si qeveris Zelenskyy. “Pikërisht kjo është pyetja. Mënyra e qeverisjes duhet të kthehet në kushtetutë. Parlamenti duhet të rifitojë autoritetin e tij”, tha ajo. 

“Kjo do të thotë që presidenti duhet të bjerë dakord të flasë me të gjitha fraksionet, ne duhet të rishikojmë marrëdhënien në parlament dhe të formojmë një qeveri të vërtetë të unitetit kombëtar, e cila do të jetë përgjegjëse para parlamentit, jo para zyrës presidenciale”, shtoi ajo. 

Iuliia Mendel, një gazetare ukrainase dhe ish-këshilltare e Zelensky-t e cila më pas u shndërrua në kritike, i tha POLITICO-s se dorëheqja e Yermak ishte “një reagim i dëshpëruar ndaj presionit të padurueshëm”.

“Zelenskyy nuk ka asnjë zëvendësues të vërtetë gati, sepse ai kurrë nuk e kishte menduar se gjërat do të shkonin deri këtu. Por nxehtësia u bë aq e fortë saqë gjithçka u përqendrua në zgjedhjen më të thjeshtë: ai ose Yermak. Dhe Zelenskyy zgjodhi veten”, shtoi ajo.

Por Mendeli ka dyshime se gjërat do të ndryshojnë vërtet shumë. “Yermak mund të mbetet thjesht kukulla e hijes”, paralajmëroi ajo. / Politico.