Sa i vjetër është realisht Universi?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 2 Prill 2025, 14:35

Mosha e Universit mund të llogaritet duke matur shkallën e tij aktuale të zgjerimit dhe më pas duke e rikthyer në kohë. Megjithatë, në praktikë, duhet të dimë gjithashtu se si kjo shkallë zgjerimi ka ndryshuar me kalimin e kohës, gjë që varet nga përbërja e materies dhe dendësia e energjisë në Univers.

Fatmirësisht, ky informacion është i ngulitur në luhatjet e vogla të temperaturës që gjenden në rrezatimin kozmik të sfondit, dritën e zbehtë që mbush Universin me nxehtësinë e mbetur nga Big Bengu.

Vlerësimi më i fundit, në vitin 2021, e vendos moshën e Universit në 13.797 miliardë vjet, bazuar në modelin kozmologjik të njohur si Lambda-CDM. Megjithatë, kjo moshë mund të paraqesë një problem.

Një studim nga viti 2013 sugjeroi se një yll i veçantë, HD 140283 (i quajtur "ylli Methuselah"), mund të jetë më i vjetër se kjo shifër, me një moshë të vlerësuar prej 14.46 ± 0.8 miliardë vitesh. Edhe pse studime të tjera propozojnë një moshë të ndryshme, disa studiues kanë vënë në pikëpyetje nëse është mosha e Universit ajo që është llogaritur gabim.

Zbulimi i galaktikave ekzistuese vetëm 300 milionë vjet pas Big Bengut, në një gjendje të avancuar evolucioni, e ndërlikon edhe më shumë këtë çështje.

Studiuesit kanë propozuar zgjidhje të mundshme. Në vitin 1929, astronomi zviceran Fritz Zwicky sugjeroi që zhvendosja drejt të kuqes e vërejtur në galaktikat e largëta nuk ishte për shkak të lëvizjes së tyre larg nesh. Ai propozoi se kjo zhvendosje ndodhte si pasojë e humbjes graduale të energjisë nga fotonet gjatë distancave të mëdha kozmike.

Së fundmi, astronomët e kanë rikthyer këtë ide, duke e lejuar atë të bashkëjetojë me një Univers në zgjerim. Në këtë mënyrë, zhvendosja drejt të kuqes mund të interpretohet si një fenomen i ndërthurur.

Kjo teori alternative lejon që disa konstante themelore (të quajtura konstante bashkëveprimi) të ndryshojnë me kalimin e kohës në Univers. Si rezultat, afati kohor për formimin e galaktikave në zhvendosje të lartë drejt të kuqes ndryshon nga disa qindra milionë vjet në disa miliardë vjet.

Kjo mund të shpjegojë nivelin e avancuar të zhvillimit të vëzhguar në ato galaktika të lashta. Teoria e re sugjeron se Universi mund të jetë shumë më i vjetër, me një moshë prej 26.7 miliardë vjetësh.

Megjithatë, aktualisht nuk njihet asnjë mekanizëm që lejon fotonet të humbasin energji në mënyrën e nevojshme për teoritë e quajtura “dritë e lodhur”. Prandaj, kjo teori konsiderohet për momentin si një mundësi interesante matematikore, por jo më shumë se kaq. / Science Focus - Syri.net