Studiuesit: 2/3 e emetimeve globale të metanit vijnë nga aktiviteti njerëzor

Nga OraNews Përditësimi i fundit 11 Shtator 2024, 20:11

Pavarësisht përpjekjeve globale për të frenuar emetimet, ka pasur një rritje prej 20 për qind në burimet e metanit të prodhuara nga njeriu gjatë dy dekadave të fundit.

Emetimet globale të metanit po rriten në nivele rekord të nxitura kryesisht nga aktiviteti njerëzor - dhe po i vë në rrezik synimet klimatike.

Buxheti Global i Metanit 2024, i botuar në revistën Earth System Science Data, është një analizë gjithëpërfshirëse e tendencave të metanit dhe implikimeve të tyre për ndryshimet klimatike. Ai u prodhua nga Projekti Global i Karbonit, një koalicion ndërkombëtar shkencëtarësh.

Raporti zbulon se aktivitetet njerëzore tani janë përgjegjëse për të paktën dy të tretat e emetimeve globale të metanit . Pavarësisht përpjekjeve globale për të frenuar emetimet, ka pasur një rritje prej 20 për qind të burimeve të metanit të prodhuara nga njeriu gjatë dy dekadave të fundit, sipas vlerësimeve të reja.

Përqendrimet atmosferike të gazit arritën në 1,923 pjesë për miliard në vitin 2023. Ky është një nivel 2,6 herë më i lartë se në kohët para-industriale dhe përqendrimi më i lartë në të paktën 800,000 vjet.

Ky trend “nuk mund të vazhdojë nëse duam të ruajmë një klimë të banueshme”, shkruajnë studiuesit në një artikull të veçantë të botuar krahas raportit. Trajektorja aktuale, zbuluan ata, do të vinte në rrezik kufirin e ngrohjes globale prej 1.5 gradë celcius të Marrëveshjes së Parisit.

Pse emetimet e metanit janë problem?

Metani është një gaz shumë i fuqishëm serrë që është jetëshkurtër në atmosferë. Ai vjen nga burime natyrore si ligatinat ose burime (antropogjene) të shkaktuara nga njeriu, si bujqësia dhe industria e karburanteve fosile.

Në 20 vitet e para pas lëshimit të tij, ky gaz ngroh atmosferën gati 90 herë më shpejt se dioksidi i karbonit.

Adresimi i emetimeve të metanit është thelbësor për arritjen e qëllimeve klimatike pasi aktualisht nuk ka teknologji të afta për të hequr drejtpërdrejt këtë gaz nga atmosfera.

Nga vijnë emetimet e metanit të shkaktuara nga njeriu?

Pesë emetuesit më të mëdhenj të metanit në botë janë Kina (16 për qind), India (9 për qind), SHBA (7 për qind), Brazili (6 për qind) dhe Rusia (5 për qind).

Raporti zbulon se bujqësia, duke përfshirë blegtorinë dhe orizinat , është ende burimi më i madh që përbën 40 për qind të emetimeve globale antropogjene të metanit. Aktiviteti i karburanteve fosile kontribuon me 34 për qind, trajtimi i mbetjeve 19 për qind dhe djegia e biomasës 7 për qind.

Emetimet janë rritur në këta sektorë për shkak të rritjes së aktivitetit në rajonet në zhvillim dhe intensifikimit të shfrytëzimit të lëndëve djegëse fosile.

Por studiuesit bënë një ndryshim të rëndësishëm në vlerësimin e tyre më të fundit të burimeve të metanit. Më parë ata i kishin kategorizuar të gjitha emetimet nga ligatinat, liqenet, pellgjet dhe lumenjtë si natyrore. Edicioni më i ri i raportit bën një përpjekje për të përcaktuar sasinë e ndikimit që ka aktiviteti njerëzor në emetimet në rritje nga këto burime.

Rezervuarët e ndërtuar nga njerëzit, për shembull, çojnë në rreth 30 milion ton metan të emetuar në vit, sepse lënda organike e sapozhytur në ujë lëshon metan ndërsa dekompozohet.

Shkencëtarët vlerësojnë se afërsisht një e treta e emetimeve të metanit në ligatinat dhe ujërat e ëmbla në vitet e fundit janë ndikuar nga faktorë të shkaktuar nga njeriu, duke përfshirë rezervuarët dhe emetimet e rritura nga rrjedhjet e plehrave, ujërat e zeza, përdorimi i tokës dhe temperaturat në rritje.

A është bota në rrugën e duhur për të përmbushur objektivat e reduktimit të metanit?

Ka angazhime të rëndësishme ndërkombëtare për të reduktuar emetimet e metanit duke përfshirë Betimin Global të Metanit të nënshkruar nga 150 vende, i cili synon një reduktim prej 30 për qind deri në vitin 2030.

Qëllimet e këtij zotimi tani "duken po aq të largëta sa një oaz shkretëtirë" sipas shkencëtarit të Universitetit të Stanfordit, Rob Jackson, kryetar i Projektit Global të Karbonit.

Studiuesit e Projektit Global të Karbonit gjetën pak prova se bota po bën përparim në premtimet për të ulur emetimet e metanit.

Midis 2020 dhe 2023, të dhënat satelitore tregojnë se emetimet e metanit u rritën me 5 për qind shtesë. Rritjet më të mëdha u panë në Kinë, Azinë Jugore dhe Lindjen e Mesme. Emetimet nga minierat e qymyrit në Kinë dhe nxjerrja e naftës dhe gazit në Lindjen e Mesme ishin kontribuesit kryesorë.

" Vetëm Bashkimi Evropian dhe ndoshta Australia duket se kanë ulur emetimet e metanit nga aktivitetet njerëzore gjatë dy dekadave të fundit," thotë Marielle Saunois nga Université Paris-Saclay në Francë, autorja kryesore e punimit të të dhënave të sistemit të tokës.

Nëse tendencat aktuale vazhdojnë, raporti paralajmëron se nuk ka gjasa të arrijmë objektivat e vendosura në Betimin Global të Metanit.

Rritja e emetimeve që ata vëzhguan ndjek skenarët më pesimistë të gazit serrë të Panelit Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike. Kjo mund të nënkuptojë një rritje të temperaturës globale prej më shumë se 3 gradë Celsius mbi kohën para-industriale deri në fund të shekullit.