BOTA ME AI! Mërtenika: Bota pa luftëra është e mundur, por me një kusht “tronditës”

Nga Lili Saraçi Përditësimi i fundit 24 Prill 2026, 10:26

Një ide provokuese ka qarkulluar së fundmi në debatin publik: a mundet që inteligjenca artificiale (AI) të jetë çelësi për një botë pa luftëra?

Gjatë një diskutimi në studion e lajmeve në “Ora News”, Ermand Mërtenika, inxhinier Biomjekësor, hodhi tezën se zëvendësimi i liderëve globalë me sisteme të avancuara të AI do të eliminonte konfliktet e armatosura, duke krijuar një epokë të re paqeje dhe stabiliteti.

Sipas Mërtenikajt, rrënja e të gjitha luftërave dhe prishjeve të marrëdhënieve diplomatike qëndron te "inteligjenca emocionale" njerëzore.

Faktorë si krenaria e tepruar, përplasja e interesave dhe kompleksiteti i emocioneve njerëzore janë shkaktarët kryesorë të konflikteve.

Një sistem i inteligjencës artificiale, i privuar nga këto tipare, do të operonte thjesht mbi bazën e logjikës dhe të dhënave, duke shmangur vendimet irracionale që çojnë në dhunë.

Për të ilustruar këtë koncept, u përdor analogjia e lojës së shahut. Ndërsa një njeri luan me strategji dhe intuitë, një AI mund të analizojë miliona skenarë të mundshëm për të gjetur lëvizjen optimale.

Në mënyrë të ngjashme, një lider AI do të përllogariste kostot marramendëse të një lufte – si në jetë njerëzore, ashtu edhe ekonomikisht – dhe do të arrinte në përfundimin se zgjidhjet paqësore janë gjithmonë superiore. Duke qenë se është krijuar për të gjetur zgjidhje edhe për problemet më të vështira, AI do të gjente gjithmonë një rrugë për të shmangur përplasjen.

Vizioni i paraqitur është ai i një bote të udhëhequr nga digjitalizimi, ku marrëdhëniet diplomatike do të ishin të shëndetshme dhe globale. Pa divergjencat që vijnë nga egot dhe interesat e ngushta, fokusi i vetëm do të ishte progresi në dobi të gjithë njerëzimit. Një botë e tillë do të ishte më e qartë, më racionale dhe më e bukur, pasi vendimet do të merreshin bazuar në fakte dhe jo në emocione apo konkurrencë.

Ideja e një qeverisjeje nga inteligjenca artificiale mbetet një hipotezë, por ajo shërben si një kritikë e thellë ndaj mënyrës se si njerëzimi ka menaxhuar konfliktet ndër shekuj.

Ndërsa teknologjia vazhdon të zhvillohet, debati nëse jemi thjesht konsumatorë apo krijues të saj bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm, duke na detyruar të reflektojmë mbi të ardhmen dhe rolin që makineritë mund të luajnë në të.

NDIQNI INTERVISTEN E PLOTE