Sekreti shtetëror i Kinës - çfarë fshihet në një vend ku një fshat i tërë u bë rrafsh me tokën

Nga OraNews Përditësimi i fundit 2 Prill 2026, 09:43

Kur tre fshatarë nga provinca kineze e Sichuanit u shkruan autoriteteve lokale në vitin 2022 duke pyetur pse shteti po ua konfiskonte tokën dhe po i dëbonte nga shtëpitë e tyre, ata morën një përgjigje të shkurtër: ishte një "sekret shtetëror".

Ky sekret, siç tregoi hetimi i CNN , i referohet planeve të fshehta të Kinës për të zgjeruar ndjeshëm ambiciet e saj bërthamore.

Më shumë se tre vjet pas dëbimit, imazhet satelitore tregojnë se fshati i tyre është rrafshuar me tokë, i zëvendësuar nga objekte të reja që mbështesin disa nga objektet më të rëndësishme të armëve bërthamore të Kinës.

Përhapja e vendeve në provincën Sichuan, e vërejtur në imazhet satelitore dhe e konfirmuar nga një analizë e dhjetëra dokumenteve të qeverisë kineze, mbështet pretendimet e fundit nga administrata e Presidentit të SHBA-së Donald Trump se Pekini po kryen modernizimin më të rëndësishëm të armëve të tij bërthamore në dekada, sipas CNN.

Trump do të vizitojë Pekinin muajin e ardhshëm si pjesë e një vizite historike, ku pritet të përpiqet të fillojë dialogun mbi një marrëveshje që do të frenonte ambiciet bërthamore të udhëheqësit kinez Xi Jinping. Më herët këtë vit, marrëveshja e fundit për reduktimin e armëve midis Rusisë dhe SHBA-së, e njohur si New START, skadoi dhe Trump dëshiron një marrëveshje të re dhe të përmirësuar me Moskën që do të përfshinte Kinën.

Megjithatë, ndryshimet dramatike të vërejtura në vendet në Sichuan tregojnë se zhvillimi i armëve bërthamore nga ushtria kineze, e njohur si Ushtria Çlirimtare Popullore (PLA), nuk tregon shenja ngadalësimi.

Një nga shtesat më të mëdha në zonë është një kupolë e madhe me një formë të pazakontë, që i ngjan një karamele Tic Tac, e cila u shfaq në brigjet e lumit Tongjiang në më pak se pesë vjet. Duket se është ende duke u montuar, duke sugjeruar se nuk është ende në përdorim.

Me një sipërfaqe prej 36,000 metrash katrorë - sa madhësia e 13 fushave të tenisit - kupola e përforcuar është e mbyllur në një strukturë betoni dhe çeliku, me detektorë rrezatimi dhe dyer shpërthimi. Një rrjet tubash del nga impianti dhe të çon në një ndërtesë me një oxhak të lartë ventilimi. Këto dhe karakteristika të tjera, duke përfshirë sistemet komplekse të ventilimit, janë projektuar për të mbajtur materiale shumë radioaktive si uraniumi dhe plutoniumi brenda kupolës, sipas shumë ekspertëve.

Objekti, i ndërtuar brenda një baze armësh bërthamore të njohur prej kohësh nga CIA, është i rrethuar nga tre shtresa gardhesh sigurie. Një tunel aty pranë zhduket në mal. Për të analizuar tiparet individuale të vendit të njohur si 906, CNN mblodhi më shumë se 50 imazhe nga faza të ndryshme të ndërtimit në një model tre-dimensional.Kjo ndërtesë është pothuajse si një provë Rorschach për frikërat më të këqija të asaj që po bën Kina”, tha Jeffrey Lewis, një ekspert i sigurisë globale në Middlebury College.

"Po shikoni rindërtimin e këtij kompleksi këtu", shtoi ai, duke iu referuar rrjetit të centraleve bërthamore rreth Qarkut Zitong. "Ky objekt është qendra dhe simboli i të gjitha këtyre ndryshimeve. Duket se në fund do të ketë shumë më tepër kapacitet prodhimi."

Rrugët e rinovuara rishtazi lidhin Vendndodhjen 906 me të paktën tre vende të tjera të armëve bërthamore në luginat e ngushta përreth Zitong. Projekti i ndërtimit të kupolës është përcaktuar si XTJ0001, sipas dokumenteve kineze të shqyrtuara nga CNN.

Një tjetër uzinë, Vendndodhja 931, u përhap në fshatin Baitu, duke çuar në zhvendosjen e banorëve. Dhe fshati Dashan u shemb për t'i hapur rrugë zhvillimit të bazës.

Ndërlidhja rrugore-hekurudhore që lidh rrjetin me perëndimin e vendit është modernizuar gjithashtu ndjeshëm - një tjetër shenjë e rinovimit gjithëpërfshirës të objekteve në Zitong.Kur satelitët spiunë e fotografuan për herë të parë këtë rrjet në vitin 1971, komuniteti i inteligjencës amerikane e cilësoi atë si një moment historik. Dokumentet e deklasifikuara arritën në përfundimin se kjo do t'i lejonte Pekinit të bëhej prodhuesi i tretë më i madh i kokave bërthamore.

Kjo u bë e vërtetë rreth vitit 2020, kur Kina ia kaloi Francës për sa i përket numrit të kokave bërthamore. Sipas Pentagonit, Kina është sot prodhuesi me rritjen më të shpejtë të armëve bërthamore, megjithëse me pak më shumë se 600 koka bërthamore, ajo ende mbetet pas SHBA-së dhe Rusisë, të cilat kanë arsenale të paktën katër herë më të mëdha.

Në shkurt, zyrtari amerikan Thomas DiNanno akuzoi Kinën për shkelje të ndalimit të testeve bërthamore, gjë të cilën Pekini e mohoi me forcë. Shërbimet e inteligjencës amerikane besojnë gjithashtu se Kina po teston një brez të ri kokash bërthamore.

Zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes kineze, Jiang Bin, tha se pretendime të tilla "shtrembërojnë faktet dhe shpifin Kinën", duke theksuar se vendi ndjek një strategji bërthamore mbrojtëse dhe një politikë të mospërdorimit të armëve bërthamore si opsion të parë.

Megjithatë, dizajnet e pazakonta të disa prej objekteve, të tilla si Kupola e Lumit Zitong, u japin njëfarë peshe pretendimeve se Kina po modernizon programin e saj bërthamor.

"Është e mundur të futen procese të reja dhe të prodhohen lloje të reja materialesh në ato vende", tha eksperti Reni Babiarz.

"Është e qartë se po ndodhin shumë ndryshime në këtë fushë." Këto ndryshime mund të krijojnë "pika të verbëra" për rivalët perëndimorë. Analistët theksojnë se shkalla e modernizimit tregon një ndryshim themelor në teknologjinë e të gjithë sistemit.

Një provë tjetër e modernizimit është rindërtimi i madh i instituteve kërkimore rreth 65 kilometra në jugperëndim të Zitong, në një zonë të njohur si "Qyteti i Shkencës", i cili konsiderohet truri i programit bërthamor të Kinës. Atje, sipas imazheve satelitore, më shumë se 600 ndërtesa u shembën në vitin 2022 për ndërtimin e objekteve të reja.

Ministria e jashtme e Kinës tha se "nuk ishte në dijeni të situatës", ndërsa ministria e mbrojtjes nuk iu përgjigj pyetjeve.

Ndryshimet rreth Zitong filluan në vitin 2021, menjëherë pasi Xi Jinping urdhëroi përshpejtimin e ndërtimit të pengesës strategjike.

Kina ka zhvilluar sisteme paralajmërimi të hershëm që lejojnë zbulimin e raketave që vijnë dhe një kundërsulm përpara se ato të godasin.

Në rast të një pushtimi të Tajvanit, arsenali bërthamor i Kinës mund të shërbejë si një pengesë për forcat perëndimore që vijnë për të ndihmuar.

Në të njëjtën kohë, kjo është një pjesë kyçe e vizionit të Xi-së për forcimin e ndikimit ndërkombëtar të Kinës.

Ekzistojnë frikëra se rritja e pakontrolluar e arsenalit të Kinës mund të shkaktojë një garë të re armatimesh, më komplekse se ajo e Luftës së Ftohtë.

Analistët paralajmërojnë gjithashtu se SHBA-të mund të mbivlerësojnë aftësitë e Kinës, gjë që do të inkurajonte më tej armatimin bërthamor.

"Ne nuk do t'i përgjigjemi asaj që Kina po bën në të vërtetë, por asaj që mendojmë se po bën - domethënë, frikërave tona", tha Lewis.

Ndërkohë, Trump mund të jetë në një pozicion të vështirë në Pekin, pasi Kina, me kontroll më të fortë mbi ushtrinë e saj dhe infrastrukturën e zhvilluar, ka njëfarë avantazhi në një garë të mundshme armatimesh.

Ekspertët besojnë se një luftë midis SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit mund ta inkurajojë më tej Kinën të zgjerojë programin e saj bërthamor.

"Nëse je Kina, nuk do të arrish në përfundimin se duhet të çarmatosesh", tha Lewis.

Në një skenar optimist, Pekini mund të bjerë dakord për një dialog më të gjerë mbi sigurinë strategjike, por pa negociata serioze mbi kontrollin e armëve.

“Edhe atëherë, një gatishmëri për dialog mund të jetë e mjaftueshme për të kënaqur Trumpin”, përfundoi ajo.