Diferenca mes stresit dhe ankthit në jetën e përditshme/ Jaupbashi: Vijnë nga faktorë të ndryshëm

Nga OraNews Përditësimi i fundit 16 Janar 2026, 09:31

E ftuar në studion e Ora News, psikologia Sonila Jaupbashi foli mbi ndikimin e stresit dhe ankthit në jetën e përditshme, duke sqaruar dallimet mes tyre.

“Stresi është një ndikim i jashtëm; ai lidhet me faktorët që vijnë nga jashtë. Ti mund të kesh një problem real në jetën tënde, dhe stresi lidhet direkt me këtë.

Ankthi, nga ana tjetër, shfaqet papritmas dhe pa paralajmërim, duke u shfaqur si pasojë e ndikimit të problemit,” – u shpreh Jaupbashi.

Sipas psikologes, kuptimi i kësaj diference është i rëndësishëm për të menaxhuar më mirë emocionet dhe për të përballuar situatat sfiduese në jetën e përditshme.

PSIKOLOGIA: JA DALLIMI I Ë PADUKSHËM MES STRESIT DHE ANKTHIT, TRUPI FLET ATË QË...

Në diskursin e përditshëm, termat 'stres' dhe 'ankth' përdoren shpesh në mënyrë të ndërsjellë, por sipas psikologes Sonila Jaupbashi, dallimi midis tyre është thelbësor për diagnostikimin dhe trajtimin e duhur të shëndetit mendor. Në analizën e saj, Jaupbashi përcakton stresin si një reagim ndaj stimujve të jashtëm – një afat pune (deadline), një problem financiar, apo një konflikt real. Është një përgjigje fiziologjike ndaj një kërcënimi konkret. Në momentin që faktori stresues largohet, trupi idealisht duhet të kthehet në gjendje qetësie.

 

Nga ana tjetër, ankthi përshkruhet si një gjendje më insidious dhe e brendshme. Ai është 'frika pa objekt', një ndjesi shqetësimi që persiston edhe kur problemet reale janë zgjidhur. Jaupbashi vëren se shumë klientë raportojnë se ndihen keq pa ndonjë arsye të dukshme, duke thënë: 'Nuk kam asnjë problem, gjithçka shkon mirë, por unë vazhdoj të kem frikë'. Kjo tregon se sistemi i alarmit të trupit ka mbetur i ndezur, duke prodhuar kortizol dhe adrenalinë në mungesë të një rreziku real.

"BREZ I BRISHTë", JAUPBASHI: JA PSE TË  RINJTË PO DORËZOHEN ATY KU PRINDËERIT E TYRE MBIJETONIN

Një nga paradokset më të mëdha të kohës sonë është se ndërsa kushtet e jetesës përmirësohen, shëndeti mendor i të rinjve duket se përkeqësohet. Psikologia Sonila Jaupbashi bën një krahasim të mprehtë midis brezave, duke evidentuar një mungesë të theksuar të 'reziliencës' te moshat 18-25 vjeç. Brezat e mëparshëm, të cilët u rritën në kushte më të vështira dhe me mungesa të theksuara materiale, zhvilluan natyrshëm mekanizma mbrojtës dhe aftësi për të përballuar stresin. Për ta, vështirësia ishte një pjesë e pritshme e jetës që duhej zgjidhur, jo një krizë ekzistenciale.

Në kontrast, të rinjtë e sotëm, të rritur me 'lukse' relative dhe komoditet, shfaqin një tolerancë shumë të ulët ndaj frustrimit. Jaupbashi e përshkruan këtë si një barrierë mbrojtëse 'të lehtë për t'u penetruar'. Ajo shpreh habinë profesionale kur dëgjon 20-vjeçarë që kërkojnë terapi për 'stres', në një moshë që historikisht është lidhur me energjinë dhe eksplorimin, jo me ezaurimin nervor. Pyetja retorike 'Për çfarë kanë stres?' hap një debat mbi natyrën e presioneve moderne.

Faktori kryesor i identifikuar është presioni për sukses të menjëhershëm dhe imazh të përsosur. Kultura e sotme, e ushqyer nga media dhe rrjetet sociale, promovon idenë se suksesi duhet të jetë i shpejtë dhe pa mundim. Të rinjtë janë nën terrorin e 'perfeksionit', duke kërkuar të arrijnë gjithçka menjëherë, duke harruar se suksesi real kërkon kohë dhe sakrificë. Jaupbashi përdor metaforën e frutit që kërkon kohën e vet për t'u pjekur; asgjë nuk vjen sot për nesër. Ky nxitim i panatyrshëm krijon një terren pjellor për ankth, pasi hendeku midis realitetit (që kërkon punë) dhe pritshmërive (për rezultate të menjëhershme) bëhet i papërballueshëm. Psikologia argumenton se bota sot është 'më e egër' jo në kuptimin e mbijetesës fizike, por në atë të konkurrencës psikologjike dhe ritmit të pamëshirshëm, ku të rinjtë ndihen të detyruar të vrapojnë në një garë që nuk e kanë zgjedhur vetë.

Ndiqni intervistën e plotë të Sonila Luzit në Ora News: