Evropianët janë të lodhur/ Çfarë do të duhej për të përmirësuar shëndetin mendor në punë?

Nga OraNews Përditësimi i fundit 8 Dhjetor 2025, 11:41

Vendi modern i punës po i lodh punonjësit në të gjithë Evropën - dhe askush nuk e di saktësisht se çfarë të bëjë në lidhje me këtë.

Pothuajse gjysma e punëtorëve në 30 vende thonë se kanë ngarkesa të tepërta pune, 34 përqind mendojnë se puna e tyre nuk njihet dhe 16 përqind thonë se përballen me dhunë ose ngacmim verbal në vendin e punës, sipas një ankete të publikuar më parë këtë vit nga Agjencia Evropiane për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë.

Pavarësisht një vale vëmendjeje të korporatave ndaj mirëqenies, presionet tregojnë pak shenja lehtësimi. Më herët këtë vit, studiuesit në Australi identifikuan një "paradoks mbizotërues": Vendet dhe kompanitë po investojnë më shumë se kurrë në mirëqenien mendore - por shëndeti mendor i punonjësve duket se vetëm sa po përkeqësohet.

“Sidomos pas pandemisë, përjetuam këtë rritje të numrit të njerëzve që përjetonin probleme të shëndetit mendor, veçanërisht [ato] të shkaktuara nga ose të lidhura me punën, përfshirë lodhjen nga puna”, tha për Euronews Health Sonia Nawrocka nga Instituti Evropian i Sindikatave (ETUI).

Kompanitë në Evropë shpenzuan rreth 19.6 miliardë dollarë (16.9 miliardë euro) në vitin 2023 për nisma për mirëqenien në vendin e punës - duke filluar nga nismat e vetëdijes dhe menaxhimit të stresit deri te trajnimi individual për shëndetin mendor - dhe sot, rreth 29 përqind e punëtorëve evropianë kanë qasje në to.

Megjithatë, hulumtimet tregojnë se këto programe shpesh dështojnë të adresojnë çështjet strukturore të njohura si rreziqe psikosociale: tendosja në punë, orët e gjata të punës, pasiguria në punë, mungesa e njohjes dhe ngacmimi - për të mos përmendur ndryshimet e përgjithshme ekonomike dhe teknologjike që po riformësojnë vetë punën.

«Kjo çështje nuk ka të bëjë absolutisht me, ‘Ja ku është një orë joge, rregullo veten’», tha Manal Azzi, një specialiste e lartë e sigurisë dhe shëndetit në punë në Organizatën Ndërkombëtare të Punës (ILO).

Ekspertët thonë se mirëqenia e punonjësve duhet të jetë një qëllim afatgjatë dhe holistik, në vend të një programi ad-hoc të hartuar nga ekipi i burimeve njerëzore (HR) të një kompanie ose i informuar nga pikëpamjet personale të një drejtuesi ekzekutiv.

“Mendoj se kjo mungon vërtet në vendin e punës për momentin – është shumë e thjeshtë, shumë mekanike dhe nuk po marrim rezultate”, tha për Euronews Health Jolanta Burke, një studiuese e psikologjisë pozitive dhe profesoreshë e asociuar në Kolegjin Mbretëror të Kirurgëve në Irlandë (RCSI).

Si të lehtësoni ngarkesën e shëndetit mendor

Ndërkohë, Azzi tha se qasja e një kompanie ndaj rekrutimit, ngritjeve në detyrë, rishikimeve të performancës, stilit të menaxhimit, komunikimit dhe burimeve, të gjitha ndikojnë në përvojat e punëtorëve - dhe të gjitha janë mundësi për të krijuar vende pune më të shëndetshme mendërisht.

Sipas një raporti nga kompania e teknologjisë shëndetësore TELUS Health, menaxherët që drejtojnë ekipe mendërisht të shëndetshme dhe produktive kanë tendencë të ndajnë pesë tipare: kujdes të vërtetë për mirëqenien e stafit, një qasje të orientuar drejt ekipit që shmang konkurrencën e pashëndetshme, përfshirje, vendosmëri dhe aftësi për të krijuar një ndjenjë qëllimi përtej detyrave të përditshme.

Disa biznese po testojnë reforma më të gjera. Kompanitë në Mbretërinë e Bashkuar, Gjermani, Irlandë dhe Islandë kanë eksperimentuar me javë pune katër-ditore , me studime të hershme që tregojnë se ato mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut të lodhjes nga stresi dhe përmirësimin e shëndetit të përgjithshëm.

Megjithatë, Azzi tha se shumë punëdhënës ende ngurrojnë të adresojnë rreziqet psikosociale në vendin e punës.

«Ne kemi rezistencë nga punëdhënësit për të marrë përsipër këtë përgjegjësi të madhe... dhe gjithashtu buxhetin që mund të prekë», tha Azzi. «Ekziston gjithashtu një mungesë mirëkuptimi dhe mungesë ndërgjegjësimi për atë për të cilën po flasim».

Këtu Nawrocka do të donte të shihte ndryshime në politika. Suedia, për shembull, ka rregullore mbi frikësimin në vendin e punës dhe ngarkesat e punës të pashëndetshme, ndërsa Franca, Belgjika dhe Portugalia kanë ligje për të drejtën për t'u shkëputur ose për të pushuar jashtë orarit të punës.

Megjithatë, asnjë vend nuk e ka zgjidhur plotësisht enigmën e shëndetit mendor në vendin e punës, duke pasur parasysh se edhe vendet evropiane të njohura për ekuilibrin e fortë midis punës dhe jetës personale raportojnë shkallë të lartë të problemeve të shëndetit mendor.

Rreziqet janë të larta. Depresioni dhe problemet me shëndetin e zemrës të shkaktuara nga stresi në punë i kushtojnë Bashkimit Evropian më shumë se 100 miliardë euro në vit , me punëdhënësit që mbulojnë më shumë se 80 përqind të këtyre kostove, sipas një studimi të ETUI-së.

“Kur ka një fillim ankthi që është vërtet i rëndë, ose depresioni, ndonjëherë është tepër vonë për t’u kthyer mbrapsht. Njerëzit e lënë punën e tyre… dhe kjo është arsyeja pse ne duam të përqendrohemi në parandalim”, tha Azzi.

"Ka stimuj të mëdhenj për punëdhënësit që të ndërmarrin veprime, sepse kjo fillon t'u kushtojë atyre."