BE zgjeron luftën kundër trafikut të drogës, ndërkohë që konsumi dhe nivelet e krimit rriten

Nga OraNews Përditësimi i fundit 6 Dhjetor 2025, 08:29

Komisioni Evropian tha se Evropa po përballet me sfida të rëndësishme sigurie, shëndetësore, mjedisore dhe sociale që lidhen me trafikimin dhe përdorimin e drogave të paligjshme. Për të mbrojtur mirëqenien e qytetarëve dhe për të trajtuar problemin në burimin e tij, KE zbuloi një Strategji të BE-së për Drogën dhe një Plan Veprimi kundër trafikimit të drogës.

“Kur bëhet fjalë për drogat e paligjshme, Evropa po arrin në një pikë krize”, deklaroi Magnus Brunner, komisioneri evropian për Punët e Brendshme dhe Migracionin, në një konferencë për shtyp në Bruksel, të enjten.

“Sot po ndërmarrim veprime urgjente për të ndryshuar drejtim. Me Strategjinë dhe Planin e Veprimit të BE-së për Drogën të sotme, ne u dërgojmë bosëve të drogës dhe organizatave të tyre një mesazh shumë të qartë: Evropa po lufton”, shtoi ai.

”Brezat e rinj janë më të prekshmit”, tha Brunner, ”si ndaj përdorimit të drogës ashtu edhe ndaj tërheqjes në rrjetet e shpërndarjes së drogës dhe krimit”.

Komisioni propozon iniciativa parandaluese dhe promovimin e riintegrimit për të rritur ndërgjegjësimin nga një perspektivë e shëndetit publik. Ai gjithashtu do të kërkojë të pajisë shtetet anëtare me një plan të BE-së adresuar të miturve dhe një manual të përbashkët që synon çmontimin e vendeve të prodhimit të drogës sintetike të paligjshme.

Strategjia e re e BE-së për Drogën dhe Plani i Veprimit Kundër Trafikimit të Drogës janë rezultatet kryesore të Strategjisë Evropiane të Sigurisë së Brendshme, ProtectEU, të prezantuar nga presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen. Strategjia dhe plani me 19 pika përcaktojnë udhëzimet nga viti 2026 deri në vitin 2030.

Me qëllim rritjen e gatishmërisë dhe reagimit, janë zhvilluar sisteme të reja për të përmirësuar sistemet e alarmit dhe paralajmërimit të hershëm. Do të kryhen gjithashtu vlerësime të kërcënimeve mbi opioidet sintetike shumë të fuqishme, dhe një Kampus i ri i Sigurisë dhe Inovacionit do të prezantohet në vitin 2026.

Siguria mbetet një gur themeli i strategjisë së Komisionit, duke u mbështetur në bashkëpunimin e agjencive të tilla si agjencia e menaxhimit të kufijve të BE-së, Frontex, duke prezantuar një strategji të re dhe rregulla më të rrepta kundër krimit të organizuar, prodhimit të drogës, trafikimit dhe infiltrimit kriminal.

Brenda këtij kuadri, propozohen rregulla të përditësuara për monitorimin dhe kontrollin e prekursorëve të drogës. Agjencia e Bashkimit Evropian për Drogën (EUDA) do të krijojë gjithashtu një bazë të dhënash të re substancash në të gjithë BE-në për të mbështetur shtetet anëtare në identifikimin e drogave të reja sintetike dhe prekursorëve të drogës.

Pararendësit e drogës janë kimikate të nevojshme për prodhimin e paligjshëm të drogave dhe janë lëndët e para kryesore për amfetaminën dhe MDMA-në, të njohur zakonisht si ekstazi, por që përdoren gjerësisht edhe për qëllime farmaceutike ose tekstile. Megjithatë, me rritjen e shpejtë të pararendësve të projektuar pa ndonjë përdorim të njohur legjitim, ishte e nevojshme një legjislacion i ri i përshtatur.

Droga të reja, kërcënime të reja

Tregu evropian i drogës po evoluon me shpejtësi, pasi si furnizuesit ashtu edhe konsumatorët po gjejnë mënyra për t’u përshtatur me paqëndrueshmërinë gjeopolitike, globalizimin dhe përparimet teknologjike, sipas Raportit Evropian për Drogën 2025 të publikuar nga EUDA në qershor.

Përveç kësaj, raporti thekson integrimin në rritje të stimuluesve të rinj – siç janë katinonet sintetike dhe opioidet sintetike shumë të fuqishme – në tregun e paligjshëm të drogës në Evropë, së bashku me rritjen shqetësuese të përdorimit të substancave të paligjshme që përdoren më shpesh, siç janë kanabisi dhe kokaina.

”Kjo paraqet sfida në zhvillim në aspektin e ndjeshmërisë së sistemeve ekzistuese të monitorimit ndaj dëmeve të reja dhe përshtatshmërisë së përgjigjeve ekzistuese në nivel kombëtar dhe evropian”, tha raporti.

Pavarësisht zhvillimeve të shumta pozitive të prezantuara nga kuadri aktual i drogës, vlerësimi i Komisionit për strategjinë e BE-së për drogën 2021-2025 zbuloi se peizazhi i drogës në BE është përkeqësuar gjatë pesë viteve të fundit në një numër mënyrash.

Ai përqendrohet veçanërisht në rritjen e infiltrimit kriminal. Raporti tha se 419 tonë kokainë u sekuestruan në vitin 2019, gjashtë herë më shumë se një dekadë më parë – dhe rreziku i vdekjeve të shkaktuara nga droga dhe problemeve të shëndetit mendor është rritur ndjeshëm.

Përveç kësaj, organizatat e drogës po shfrytëzojnë Inteligjencën Artificiale (IA) për të optimizuar operacionet e trafikimit, duke forcuar lidhjet me rrjetet ndërkombëtare kriminale, veçanërisht nga Amerika Latine, dhe duke përdorur korrupsionin dhe dhunën si një shërbim, tha raporti.

Brunner i konsideron partneritetet më të forta me vendet e treta si thelbësore, veçanërisht brenda Amerikës Latine, dhe përmendi përpjekjet e përbashkëta me Kolumbinë, ku po zhvillohet një transferim i njohurive nga strategjia e zbulimit të Aleancës Evropiane të Porteve.

“Sipas mendimit tim, lufta kundër trafikimit duhet të fillojë përpara se të arrijë në vendet tona”, tha ai.

Shtetet anëtare japin alarmin

Në të gjithë shtetet anëtare, një valë urgjence po merr formë si rezultat i rritjes së trafikimit të paligjshëm të drogës dhe krimit të lidhur me të.

”Bullgaria raportoi një rritje rekord të sekuestrimeve të drogës gjatë pesë muajve të parë të vitit 2025”, tha ministri i Brendshëm Daniel Mitov. Sipas Drejtorisë së Përgjithshme për Luftimin e Krimit të Organizuar (GDCOC), sasitë e konfiskuara ishin tashmë trefish më të larta se sasitë e atyre të sekuestruara në të gjithë vitin 2024. Hetimet tregojnë një trend shqetësues të fëmijëve dhe adoleshentëve që përfshihen në shpërndarjen e drogës. Mitov paralajmëroi gjithashtu se përdorimi i drogës gjatë gjithë jetës midis bullgarëve të moshës 15-64 vjeç është rritur me 30 për qind midis viteve 2020 dhe 2024.

Në Rumaninë fqinje, përdorimi dhe trafikimi i drogës – veçanërisht ai që përfshin substanca sintetike – mbetet një shqetësim për sigurinë kombëtare i ndikuar si nga zhvillimet e brendshme ashtu edhe nga rrjetet kriminale transnacionale. Një takim i kohëve të fundit i Këshillit Suprem të Mbrojtjes Kombëtare në nëntor riafirmoi nevojën për veprim të koordinuar institucional.

Në Slloveni, ka më shumë se 500 substanca të ndryshme në listën e drogave të ndaluara. Sipas të dhënave të fundit nga Instituti Kombëtar i Shëndetit Publik (NIJZ), qasja ndaj drogave po rritet dhe një model paksa i ndryshëm i përdorimit të substancave nga i kaluari po vërehet tek të rinjtë, pjesërisht i lidhur me ankthin social dhe izolimin gjatë pandemisë Covid-19. Megjithatë, policia sllovene zbuloi një rënie të ndjeshme të veprave penale që lidhen me prodhimin dhe trafikimin e drogave të paligjshme.

Shërbimi statistikor i Ministrisë së Brendshme Franceze (SSMSI) publikoi të mërkurën një vlerësim fillestar mbi trafikimin dhe përdorimin e drogës, i cili tregon një rritje që nga viti 2016. Kanabisi u paraqit si droga kryesore e shitur (78 për qind e atyre që akuzohen për trafikim) dhe e konsumuar (92 për qind e përdoruesve) në vend nga viti 2016 deri në vitin 2024, me trafikimin e kokainës dhe ekstazisë që po rritet me shpejtësi.

Ndërsa vrasjet e lidhura me drogën shpesh zënë faqet e para të lajmeve në qytete që përpiqen të luftojnë krimin e drogës, siç është Marseja, vrasja e fundit e vëllait 20-vjeçar të Amine Kessaci, një aktiviste kundër drogës, shkaktoi thirrje në të gjithë vendin për t’u përballur me krimin e drogës. Ministri i Brendshëm Laurent Nunez e quajti krimin një “pikë kthese” dhe presidenti Emmanuel Macron i kërkoi Francës të përshpejtojë veprimet e saj dhe të përdorë të njëjtën qasje që ka përdorur kundër “terrorizmit”.

Macron akuzoi gjithashtu përdoruesit e drogës të klasës së mesme urbane për nxitjen e një vale krimi të nxitur nga narkotikët, ndërsa u ankua për pasojat e saj.

Prodhuar në Evropë apo transportuar brenda saj?

Holanda është një nga vendet kryesore në Evropë, si importuese e kokainës, dhe gjithashtu si prodhuese e shumë drogave të tjera, sipas raportit vjetor të EUDA-s. Për shembull, është një qendër në tregtinë evropiane të MDMA-s dhe një lojtar kryesor në prodhimin e speed-it (amfetaminës), si dhe heroinës, siç tregojnë të dhënat nga impiantet e prodhimit të çmontuara.

Megjithatë, EUDA tha se sasia e drogës së kapur dhe numri i arrestimeve të trafikantëve të drogës ra ndjeshëm me pothuajse gjysmën në vitin 2024.

”Një rënie e ndjeshme u pa edhe në portin e Antverpit vitin e kaluar”, tha EUDA. Për shembull, doganat belge sekuestruan 16,7 tonë kokainë në zonën e portit të Antverpit gjatë gjysmës së parë të këtij viti, që është 5,0 tonë më pak se në të njëjtën periudhë në vitin 2024. Gjatë së njëjtës periudhë, pati një rritje të ndjeshme në sasinë e kokainës së sekuestruar në Amerikën e Jugut që ishte e destinuar për Belgjikën.

”Megjithatë, bisha nuk është zhdukur”, tha Kristian Vanderwaeren, drejtor i përgjithshëm i doganave belge në Ministrinë e Financave. Sipas zyrtarëve në Belgjikë, kriminelët po i shpërndajnë rreziqet e tyre duke ulur sasitë, një trend që ka qenë i dukshëm për ca kohë.

Autoritetet doganore besojnë se një pjesë e trafikimit të drogës në vendet e Beneluksit është zhvendosur në Francë dhe Spanjë, pasi sasia e drogës së sekuestruar u dyfishua në Francë vitin e kaluar.

Spanja, për shkak të vendndodhjes së saj gjeografike, kapacitetit portual dhe ajror dhe lidhjeve me Amerikën Latine, Afrikën e Veriut dhe Evropën, është një qendër logjistike si për tregtinë e ligjshme ashtu edhe për atë të paligjshme, veçanërisht kokainën dhe kanabisin.

Sipas Strategjisë Kombëtare Kundër Krimit të Organizuar dhe Krimit të Rëndë 2025, ka pasur një “rritje të dukshme” të sekuestrimeve të kokainës në portet kombëtare dhe evropiane në vitet e fundit, dhe sekuestrimet e drogës në bagazhe dore, kontejnerë dhe mallra ajrore janë gjithashtu “gjithnjë e më të shpeshta” në aeroporte, “në sasi të papara më parë”.

Strategjia e Spanjës synon të parandalojë, zbulojë, ndjekë penalisht dhe zbutë krimin e organizuar në këtë fushë. Shteti mesdhetar megjithatë nuk është i vetmi vend që merret në mënyrë aktive me rreziqet e trafikimit dhe përdorimit të drogës.

Si po kundërpërgjigjen shtetet?

Autoritetet në Shqipëri, një vend kandidat për në BE, kanë marrë disa masa për të luftuar drogën, të tilla si forcimi i kontrolleve kufitare, shkatërrimi i plantacioneve të kanabisit dhe rritja e bashkëpunimit me agjencitë ndërkombëtare si Europol dhe Interpol.

Janë miratuar gjithashtu ligje më të rrepta për të ndaluar prodhimin dhe shpërndarjen e drogës, ndërsa po bëhen përpjekje për të edukuar të rinjtë rreth pasojave të përdorimit të drogës.

Në Kroaci, Ministria e Shëndetësisë dhe Instituti Kroat i Shëndetit Publik koordinojnë zbatimin e Strategjisë Kombëtare të Veprimit në fushën e varësisë për periudhën deri në vitin 2030.

Ata i kushtojnë rëndësi të veçantë investimeve në parandalim me qëllim thyerjen e rrethit vicioz të varësisë, varfërisë dhe krimit të organizuar. Ministria e Brendshme njoftoi së fundmi gjithashtu se Kroacia planifikon të krijojë një qendër kombëtare agjencish për të luftuar kontrabandën në kohë reale.

Angazhimi i Rumanisë për të mbrojtur komunitetet, veçanërisht anëtarët e saj më të rinj, mishërohet nga një kontroll më i lartë mbi prekursorët kimikë, zgjerimi i sistemit kombëtar të monitorimit dhe raportimit dhe përmirësimi i aksesit në trajtim. Autoritetet kanë çmontuar gjithashtu disa grupe trafikimi ndërkufitar.

Duke ndjekur të njëjtën linjë, Policia Kufitare e Bullgarisë nisi një operacion ndërkombëtar në shkallë të gjerë kundër trafikimit përgjatë kufijve të vendit në fillim të nëntorit. Misioni u përqendrua në gjurmimin dhe neutralizimin e trafikimit të paligjshëm të njerëzve, drogës dhe mallrave të akcizës përmes territorit bullgar.

Në Francë, Nunez njoftoi të mërkurën se platforma ”Pharos” për raportimin e përmbajtjes së paligjshme në internet do të përdoret edhe në luftën kundër trafikimit të drogës, në veçanti për të identifikuar faqet e internetit që shesin drogë sintetike që janë të arritshme lirisht për individët.

“Disa ditë më parë, disa dhjetëra kilogramë drogë sintetike u sekuestruan nga pakot që vinin nga Holanda,” tha ai.

Asambleja Kombëtare e Francës do të zhvillojë një debat mbi luftën kundër trafikimit të drogës më 17 dhjetor./ ATSH