Emily, vajza që gjeti te vjetërsirat urëlidhjen me të shkuarën, një udhëtim përmes kujtesës, imagjinatës dhe gjurmëve të kohës

Nga OraNews Përditësimi i fundit 22 Tetor 2025, 11:01

Në fundin e shekullit të XIX, në një qytet të vogël viktorian ku muret ishin të mbuluara me hardhi dhe dritaret mbanin ende aromën e luleve të presuara në letra, jetonte një vajzë e quajtur Emily.

Ajo nuk i ngjante fëmijëve të tjerë të kohës së saj, nuk mblidhte kukulla porcelani apo mermerë me ngjyra. Hobi i saj ishte i pazakontë, pothuajse misterioz: mbledhja e vjetërsirave, relikeve që koha i kishte harruar, por që për të ishin të mbushura me jetë.

Në sirtarët e dhomës së saj, Emily ruante çelësa të ndryshkur, letra të zverdhura nga koha, bizhuteri të dëmtuara, fotografi të vjetra dhe, mbi të gjitha, kartolina të montuara në karton të trashë, një modë e njohur në vitet 1800, kur imazhi kishte peshën e kujtesës.

Ajo nuk i dashuronte për vlerën e tyre materiale, por për misterin që mbartnin. Çdo objekt, për të, ishte një fije lidhjeje me një jetë të jetuar dikur, një zë që ende pëshpëriste përmes rrudhave të letërsisë së kohës.

Çdo fundjavë, ajo endej në tregjet e vjetërsirave, nëpër bodrume të harruara dhe papafingo të pluhurosura. Sytë e saj shkëlqenin si të kërkonin një kujtim që e priste. Çdo gjetje e re i jehonte si një takim i vonuar me dikë që e kishte pritur prej shekujsh. Emily i pastronte me kujdes, i regjistronte, i sistemonte, dhe në heshtje i falte secilës gjurmë një histori.

Një ditë, teksa gërmonte në një shtëpi të braktisur në buzë të qytetit, ajo gjeti një album të madh fotografish. Portretet kishin fytyra të ngurta, të mbështjella me hijen e një shekulli të rëndë, por njëra prej tyre e ndali frymën e saj: ishte fotografia e një vajze rreth moshës së saj, që mbante në duar një kuti të zbukuruar. Sytë e saj dukeshin sikur e njihnin Emily-n, një dritë e brendshme, një fshehtësi e ndarë ndër shekuj.

E magjepsur nga ky shikim që vinte nga thellësitë e kohës, Emily vendosi të hulumtonte më tej. Zbuloi se vajza në fotografi quhej Margaret, e njohur në qytetin e saj të dikurshëm si “mbledhësja e thesarit”. Ishte sikur historia po përsëritej, si një rreth që mbyllet me elegancë e mister.

Një ndjenjë e thellë farefisnore e pushtoi. Ishte si të kishte zbuluar shpirtin binjak të vetes, një shpirt që e kishte paraprirë në kohë, duke e pritur me një kuti plot kujtime.

E frymëzuar nga kjo ndjesi, Emily nisi të mbante një ditar, ku dokumentonte çdo gjetje, çdo send, çdo histori të imagjinuar që rridhte prej tyre. Fjalët e saj u bënë si fijet e një tapicerie që lidhin epokat, njerëzit dhe ndjenjat në një strukturë të përjetshme.

Koleksioni i saj u rrit, por më shumë se kaq, u rrit vetëdija e saj për kohën. Ajo mësoi se e shkuara nuk është e vdekur, se objektet nuk janë të heshtura, dhe se kujtesa mund të ruhet edhe në një çelës të ndryshkur, në një letër të zverdhur apo në një vështrim të mbetur pezull në një fotografi.

Për Emily-n, mbledhja e vjetërsirave nuk ishte një hobi, por një mënyrë për të jetuar mes kohëve, një urë delikate që bashkonte të tashmen me të shkuarën, dhe përmes saj, të imagjinuarën me të vërtetën.

Në fund, ajo e kuptoi se ajo që kërkonte nuk ishin objekte, por shpirtrat që i kishin prekur ato. Dhe se ndoshta, si Margaret dikur, edhe ajo do të bëhej dikur një fotografi e gjetur në një album tjetër, nga një tjetër vajzë, që do të ndjente të njëjtin drithërim të kujtesës.

Përgatiti: Albert Vataj