Ekspertët bëjnë thirrje për riarmatim të shpejtë evropian në 35-vjetorin e bashkimit të Gjermanisë

Nga OraNews Përditësimi i fundit 3 Tetor 2025, 17:10

Udhëheqës, përfshirë Presidentin Francez Emmanuel Macron, udhëtuan për në Gjermani për të marrë pjesë në festimet e përvjetorit të premten.

Gjermania dhe aleatët e saj duhet të veprojnë së bashku shpejt për të forcuar aftësitë ushtarake të Evropës përballë kërcënimit që paraqet Rusia, thanë ekspertët e sigurisë, ndërsa udhëheqësit evropianë shënuan 35-vjetorin e ribashkimit të Gjermanisë.

Paralajmërimi vjen pas qëndrimit të qartë të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, se vendi i tij do të luajë një rol më pak të drejtpërdrejtë në Evropë.

"Jemi nën një presion të jashtëzakonshëm", tha Dr. Patrick Keller, kreu i Qendrës së Sigurisë dhe Mbrojtjes në Këshillin Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë (DGAP).

“Mbështetja te Amerika nuk funksionon më si dikur”, tha ai për Euronews, duke shtuar se Evropa duhet të marrë përgjegjësinë për sigurinë dhe unitetin e vet.

Fjalët e tij erdhën ndërsa udhëheqësit evropianë udhëtuan për në Saarbrücken në shtetin gjerman të Saarland për një aktivitet të premten, që shënonte fundin e ndarjes së Gjermanisë.

Nga fundi i viteve 1940 deri në vitin 1990, vendi ishte zyrtarisht i ndarë në Republikën Demokratike Gjermane (RDGJ) komuniste të pushtuar nga sovjetikët dhe Republikën Federale Demokratike të Gjermanisë (RFGJ).

Në eventin e përvjetorit të premten, kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti federal Frank-Walter Steinmeier iu bashkuan të ftuarve, përfshirë presidentin francez Emmanuel Macron dhe Małgorzata Kidawa-Błońska, marshalle e Senatit polak.

Ekspertët theksuan se sa e rëndësishme është aleanca midis Francës, Gjermanisë dhe Polonisë për sigurinë kolektive të Evropës.

Megjithatë, ata vunë në dukje gjithashtu se ambiciet kombëtare do të duhej të liheshin mënjanë, duke përmendur një mosmarrëveshje të kohëve të fundit në industri mbi një projekt avionësh luftarakë gjermano-francezë me vlerë një miliard euro.

A mund ta sigurojë Gjermania, unitetin evropian me Francën dhe Poloninë?

I themeluar në vitin 1991 nga ministrat e jashtëm të Gjermanisë, Francës dhe Polonisë, "Trekëndëshi i Vajmarit" konsiderohet si një "motor" i Evropës.

Gunther Krichbaum, Ministri i Shtetit për Evropën i Gjermanisë, i tha Euronews se aleanca ishte kritike për sigurimin e unitetit evropian.

"Motori gjermano-francez, i përmendur shpesh, është më i rëndësishëm se kurrë, sepse sfidat nuk kanë qenë kurrë më të mëdha", tha Krichbaum. "Por natyrisht, ne kemi nevojë për Poloninë si një partner dhe aleat të Evropës Qendrore."

"Asgjë nuk do të ecë përpara në Evropë nëse Gjermania dhe Franca nuk bashkëpunojnë. Së bashku me Poloninë, tani po vendosim impulse vendimtare për BE-në", shtoi Krichbaum.

Keller, eksperti i sigurisë në DGAP, tha se Gjermania ka "një rëndësi shumë të veçantë" sepse është e vendosur strategjikisht, ka popullsinë më të madhe dhe është vendi më i pasur në Evropë.

Megjithatë, Gjermania, ashtu si vendet e tjera evropiane, duhet “të fitojë shpejt më shumë aftësi ushtarake”, tha Keller për Euronews.

Edhe pse një pushtim në shkallë të gjerë nuk është skenari më i mundshëm për Gjermaninë dhe Evropën Qendrore, eksperti paralajmëroi për "gërvishtje që bëhen gjithnjë e më toksike dhe të rënda", duke iu referuar sabotimit të mundshëm të furnizimeve me energji, si dhe dëmeve të shkaktuara nga dronët rusë.

"Ne duhet të përgatitemi për këto tani", tha ai, duke argumentuar se Gjermania duhet të përmirësojë aftësinë e saj për të zbuluar dronë dhe të zhvillojë aftësi për të kapur dhe neutralizuar ato.

"Pajisjet e Bundeswehr-it [ushtrisë gjermane] dhe policisë nuk janë ende aty ku duhet të jenë," tha ai. "Mbetet shumë për të bërë."

Keller theksoi gjithashtu se rezervat gjermane të municioneve ishin shterur dhe duheshin ndërtuar përsëri.

«Mendonim se ishim në një kohë paqeje të përjetshme në një Evropë të bashkuar dhe të çliruar, të rrethuar nga miq — një situatë historikisht e paprecedentë, pothuajse parajsore për Gjermaninë», shpjegoi Keller. «Nuk e kuptuam se si kjo nuk kishte zënë rrënjë edhe në vende të tjera të botës».

"Ne ishim nën mbrojtjen amerikane dhe ndiheshim rehat. Në vend të kësaj, investuam në arsim dhe në shtetin tonë të mirëqenies. Por ato kohë kanë mbaruar", tha Keller. "Tani duhet të kapim atë që refuzuam ta konsideronim të mundur për 25 vjet."

Sfida e projekteve të përbashkëta evropiane

Ministri i Shtetit Krichbaum foli për nevojën që Evropa të zgjerojë sovranitetin e saj, përmes "projekteve të përbashkëta".

Ai përmendi disa që janë aktualisht në zhvillim e sipër, duke përfshirë Sistemin e Ardhshëm të Luftimit Ajror (FCAS), i cili është i përqendruar në zhvillimin e një avioni të ri luftarak, dhe Sistemin Kryesor të Luftimit Tokësor (MGCS), i cili synon të zëvendësojë tankun Leopard 2.

"Idealisht, ne duam t'i zgjidhim këto projekte së bashku", tha Krichbaum.

"Ne duhet të shkojmë përtej fragmentimit të sistemeve të shumta të armëve evropiane dhe të koordinohemi shumë më mirë", tha ai.

Ekspertët thanë se sfida qëndronte në dhënien e përparësive të bashkëpunimit evropian mbi ambiciet kombëtare.

Kjo mospërputhje është e dukshme në FCAS, projektin e avionëve luftarakë gjermano-francezë me vlerë një miliard euro, sipas Krichbaum.

"Kohët e fundit, industria franceze kërkoi rreth 80% të pjesës së projektit, gjë që fillimisht u diskutua ndryshe. Tani duhet të shohim se si të ecim përpara", tha ai.

Keller diskutoi gjithashtu për këtë çështje. "Sidomos Dassault, kompania franceze, beson se mund ta ndërtojë vetë avionin luftarak të së ardhmes dhe nuk ka nevojë për përfshirjen e Gjermanisë. Ky qëndrim po bëhet gjithnjë e më i fortë në Francë", tha ai.

Bashkëpunimi duket më i mirë në projekte të tjera si MGCS, "tanku i së ardhmes", shtoi Keller.

Si Keller ashtu edhe Krichbaum përsëritën nevojën e fortë për unitet.

"Është thelbësore të mendojmë së bashku për politikën e sigurisë dhe mbrojtjes në Evropë, gjithmonë brenda NATO-s. Vetëm atëherë mund ta ruajmë aftësinë tonë parandaluese", tha Krichbaum./ Euronews.