Skandali i diplomave false trondit besimin tek shteti turk

Nga OraNews Përditësimi i fundit 15 Gusht 2025, 10:01

Ligjvënësit turq po përpiqen të minimizojnë një skandal për dokumente të falsifikuara, i cili ka tronditur besimin e publikut tek të dhënat digjitale të shtetit dhe ka prekur votuesit e pakënaqur që nuk u besojnë statistikave zyrtare.

Në këtë skandal, ku gati 200 persona janë arrestuar për falsifikimin e dokumenteve zyrtare si diplomat universitare në sistemin e qeverisjes elektronike të Turqisë, liderët politikë janë zemëruar, duke akuzuar opozitën se po e përdor për përfitime politike, dhe madje ka nxjerrë në pah në mënyrë të sikletshme ministra me shumë diploma.

Presidenti Recep Tayyip Erdoğan ia ka hedhur fajin “mentalitetit të shtrembëruar” të opozitës për këtë skandal, duke i akuzuar se po përpiqen të njollosin “institucionet shtetërore”. “Ata marrin penelin e shpifjes për të njollosur këdo që u del përpara,” u tha ai gazetarëve këtë javë.

Aleati i qeverisë dhe partneri i koalicionit, Devlet Bahçeli,ndoshta politikani i dytë më i fuqishëm në vend, e ka quajtur skandalin një “komplot ogurzi” që synon të “minojë besimin shoqëror” dhe të pengojë procesin e paqes me militantët kurdë.

Me gjithë ndërhyrjet e forta, skandali ka vazhduar të marrë hov. Kjo ndodh pjesërisht për shkak të personazheve të tij të veçantë,përfshirë një pasardhës të një sulltani osman, i cili thuhet se kërkoi një diplomë të falsifikuar për të kandiduar për president,dhe pjesërisht sepse ai ushqen mosbesimin e gjatë ndaj funksioneve shtetërore, si statistikat zyrtare.

Javën e kaluar, instituti statistikor turk TURKSTAT paditi me 50,000 lira deputetin e opozitës Selçuk Özdağ për dëme morale, pasi ai pretendoi se shifrat e inflacionit nuk pasqyrojnë realitetin.

Inflacioni vjetor ra më shumë se pritej në korrik, në 34%, por vlerësimet e grupit të pavarur kërkimor ENAG e vendosën atë në 65%, ndërsa Dhoma e Tregtisë e Stambollit e vlerësoi në 43%.

Skandali i dokumenteve të falsifikuara shpërtheu javën e kaluar pasi Ministria e Brendshme njoftoi se kishte përfunduar një seri arrestimesh bazuar në prova që prokurorët kishin filluar të mblidhnin një vit më parë.

Sipas aktakuzës, një grup mashtruesish kishte depërtuar në e-Devlet, portalin online të shërbimeve qeveritare, dhe kishte përdorur nënshkrimet elektronike të zyrtarëve të lartë për të prodhuar dhjetëra diploma universitare dhe dokumente të tjera zyrtare false, në këmbim të pagesave deri në 2.5 milionë lira turke (61,000 dollarë).

Ndër rastet më të bujshme ishte një diplomë e supozuar false e lëshuar për një inxhinier ndërtimi, kompania e të cilit ka fituar tendera të mëdhenj infrastrukturorë, si dhe identitetet e avokatëve që kishin vdekur gjatë tërmetit të madh të vitit 2023.

Skandali ka shpërthyer edhe në rrjetet sociale turke me meme satirike dhe ka shtuar vëmendjen ndaj disa zyrtarëve të lartë. Më i spikaturi mes tyre është Ömer Fatih Sayan, zëvendësministri 48-vjeçar i Transportit dhe Infrastrukturës, i cili ka listuar në CV-në e tij 10 diploma, përfshirë dy mastera dhe dy doktoratura.

Sayan, i cili nuk është i implikuar në çështje, ka deklaruar se është një mbështetës i mësimit gjatë gjithë jetës dhe se “kush më njeh e di sa i ndjeshëm jam ndaj leximit dhe vetëpërmirësimit.”

Turqia ka një sistem të avancuar shërbimesh elektronike të qeverisë, që mund të përdoret për të paguar fatura e taksa, për të marrë dokumente zyrtare si certifikata pronësie dhe diploma universitare, si dhe për të kontrolluar regjistrat penalë.

Megjithatë, ky sistem ka vuajtur nga dobësitë në sigurinë kibernetike. Në vitin 2016, një bazë e madhe të dhënash, që thuhet se përmbante informacionin personal të gati 50 milionë qytetarëve turq, përfshirë numrat e identitetit dhe adresat, u publikua online.

Në vitin 2022, gazetari i pavarur Ibrahim Haskoloğlu u arrestua pasi deklaroi publikisht se hakerët kishin hyrë në të dhënat personale nga faqet e internetit të qeverisë dhe kishte ndarë një imazh të pjesshëm të kartës së identitetit të Erdoğan-it në rrjete sociale si provë.

Qeveria ngriti në janar një Presidencë të re të Sigurisë Kibernetike për të forcuar mbrojtjen kundër kërcënimeve të tilla. Megjithatë, skandali i fundit i ka shtuar ndjesinë e një vere politike të ndezur.

Zjarrfikësit po luftojnë me zjarre të mëdha në perëndim të Turqisë. Një komision i përbashkët parlamentar është ngritur për të vulosur një marrëveshje paqeje me kurdët dhe për t’i dhënë fund konfliktit mbi 40-vjeçar.

Ndërkohë, është intensifikuar edhe goditja gjyqësore ndaj Partisë Popullore Republikane (CHP) të opozitës. Autoritetet arrestuan 30 persona të martën si pjesë e një hetimi për korrupsion në bashkitë e kontrolluara nga opozita, që nisi në mars me arrestimin e kryetarit të Bashkisë së Stambollit dhe kandidatit presidencial të CHP-së, Ekrem İmamoğlu.

İmamoğlu u lidh menjëherë me skandalin e diplomave false, pasi diploma e tij universitare iu anulua kohët e fundit për një arsye teknike dhe, sipas ligjit turk, të gjithë kandidatët për president duhet të jenë të diplomuar.

“Shkalla e këtij skandali është alarmuese, por për qeverinë, gjithçka rrotullohet rreth diplomës sime dhe kandidaturës sime presidenciale,” shkroi İmamoğlu në një postim në rrjetet sociale. “Problemi i vërtetë është padrejtësia.” / Financial Times